कामः, यः प्रेम्णः गर्वं जयति, तस्य शरिरं त्वरितं भस्मीकृतम्। हरस्य नेत्रात् उत्पन्नः अग्निः कामं दग्ध्वा, ततः तेन अग्निना जगत् दग्धुम् उत्सुकः महतीं ज्वालां गर्जयन् विस्तारः कृतः। तदा लोकस्य हितार्थं भवः तं अग्निं निगृहीतवान्। वसन्ते आम्रवृक्षे, चन्द्रे, पुष्पेषु, मधुकरेषु, कोकिलानां स्वराणां मध्ये, विविधेषु रूपेषु, स प्रेम्णः अग्निः विद्यमानः। हरिना अभ्यन्तरं बाह्यं च विदारितः, तस्मिन्नेव कामशरेण, रागस्नेहसम्भूतेन, तीव्रः ज्वलनाग्निः अन्तः प्रविष्टः। सः अग्निः अनिरोध्यः, विभक्तं जगत् व्याप्य, प्रेम्णः स्नेहपूर्णानां हृदयं प्राप्नोति इति कथ्यते। सः दिनं च रात्रीं च दहति, भीषणः, अनारोग्यः स्वभावेन, हरस्य गर्जनज्वालया प्रेम्णः भस्मीकृतं दृष्ट्वा। रति, तस्य क्रूरः पतिः मधु च, दुःखेन विलप्य, बहुशः विलप्य, मधुना सांत्वना प्राप्ता। ततः रति, पुष्पितां आम्रलतां मधुकरेण सह संगृह्य, शशिशेखरं त्रिनेत्रं देवम् शरणं गता। रति, पुष्पलतां पूजावस्तु रूपेण हस्ते धृत्वा, पक्षिसंमोहिनीं लतां स्वस्य जटासु कुटिलकचेषु बद्धा। सा प्रेम्णः शुद्धं प्रियं भस्म शरीरं सिञ्च्य, भूमौ घुटिकाभ्यां पतित्वा, शशिशेखराय उवाच। "नमः शिवाय निष्कल्मषाय, नमः मनोमयाय शिवाय, नमः देवैः सर्वदा पूजिताय, भक्तेषु परमदयालवे। नमः भवाय, सत् कारणाय, नमः कामदहनाय, नमः गुह्यव्रतधारिणे, नमः मायाजालनिवासिने। नमः शर्वाय, शिवाय, सिद्धाय, पुरातनाय, कालाय, कलाय, परमज्ञानप्रदाय। नमः कालातीताय, नित्यशुद्धाय, अनन्तान्धकवधाय, शरणाय, निर्गुणाय। नमः घोरगणाध्यक्षाय, बहुविश्वनिर्मात्रे, विविधविश्वव्यवस्थाय, फलप्रदाय। सर्वान्ते, अक्षरदर्शिने, अद्भुतयज्ञभोक्त्रे, भक्तकामपूरकाय, संसारबंधनमोचकाय। अनन्तरूपाय, असह्यक्रोधाय, शशिशेखराय, अनन्तमिताय, स्तुत्याय। वृषारूढाय, नगरद्वंसाय, कीर्तिमते, महौषधाय, भक्तकामपूरकाय, दुःखापहाय। त्वं परमगुरुः, सर्वचराचरमार्गविचारकः, सर्वसृष्टिप्रत्यक्षकः; अहं शरणं गच्छामि, शशिशेखरं, अनन्तप्रियं।" "प्रेमसिद्धिं कीर्तिं च पुनः देहि, प्रभो; कामः पुनः जीवतु। त्वाम् विना, जीवप्रियं, कोऽन्यः लोकेषु अस्ति? त्वमेव, प्रभो, प्रियाणां मूलम्, जन्मकारणम्, सर्ववर्त्मार्थनियन्ता; त्वमेव जगत्पतिर्दयालुः, भक्तभीतिमूलहरः।" एवं रति, मनमथस्य प्रियया, स्तुतः, शङ्करः, स्तुत्यः, वृषध्वजः, शशिशेखरः, तुष्टः, मधुरं दृष्ट्वा ताम् उवाच। "एषः कामः काले पुनः जन्म प्राप्स्यति, शीघ्रं च सुन्दरः भविष्यति; अनङ्गः इति लोकेषु प्रसिद्धः भविष्यति।" इति उक्त्वा, कामस्य प्रिया, शैलपतिं नमस्कृत्य, रम्यं काननं गता, रति हिमवतः पत्नी। सा बहुशः अश्रुपूर्णा, दुःखिता, तस्मिन रम्ये स्थले विलप्य, हरिकरुणया मृत्युसंकल्पात् निवृत्ता। ततः नारदवचनप्रेरितः, हिमवान् कन्यां अलङ्कृत्य, उत्सवविधिं शुभकर्माणि च अचरत्। दिव्यं पुष्पमुकुटं तस्याः स्थापयित्वा, प्रभास्वरं चीनपटं वस्त्रं दत्त्वा, शरैः सह हिमवान् कन्यां गृहीत्वा। शुभेच्छया, पूर्णहृदयः, वनानि काननानि च गत्वा, सः रम्ये वनपृष्ठे अश्रुपूर्णां, अगम्यशक्तिं, लोकेषु अप्रतिमसौन्दर्यां स्त्रीं ददर्श। कौतूहलेन हिमवान् समीपं गत्वा, तां विलपन्तीं दृष्ट्वा, समीपं आगत्य पप्रच्छ। "काऽसि, कस्य कन्या, शुभे? किमर्थं रोदिषि? न मे लघुं कारणं इति मन्ये, विश्वसौन्दर्ये।" तस्य वचनं श्रुत्वा, सा अश्रुभिः सह, दुःखश्वासं कृत्वा, उत्तरं ददौ। "मां विद्धि, महात्मन्, रतिं कामप्रियां; शैलपति तपस्यां स्थितः। तस्य क्रोधेन, दीप्तनेत्रेण, मम प्रियः मीनध्वजः दग्धः, सः मम अतीव प्रियः।" "भीतया मया तं देवम् शरणं गत्वा, स्तुत्वा, प्रार्थनानन्तरं, शैलपतिः मम उवाच।" "तुष्टोऽस्मि, कामप्रियाम्; कामः तव पुनः आगमिष्यति। यः भक्त्या तव स्तुतिं पठति, मम शरणं गच्छति, सः कामितं वस्तु प्राप्नोति, मृत्युमूलं परित्यज्य।" "तस्य वचनस्य प्रतीक्षया, आशापूरिता, किञ्चित्कालं शरीरं रक्षिष्यामि, महात्मन्।" एवं रत्युक्तः हिमवान्, चिन्तितः, भीतः, कन्यां हस्तेन गृहीत्वा, नगरं प्रत्यागन्तुम् इच्छन्। निश्चितनियतिः, या भविष्यति, या भूतपूर्वा, लज्जिता, सखीभिः पितरं हिमवन्तं उवाच। "एतद् दारुणं शरीरं मम, किम् कारणम्? कथं अहं एतादृशं सौभाग्यं प्राप्तवती, यथा पतिः मम भविष्यति?