एषा देवी भगवत्याः प्रसन्नवरदायिनी हस्तमुद्रा सदा देवदानवरिषदृषिभ्यः कामान् प्रयच्छति। यथा पूर्वं उक्तम्, तस्याः पादौ निर्मलप्रतिबिम्बे स्थिराः सन्ति; तदपि शृणु, हिमवन्, ममात्र विवरणम्। तस्याः पादौ पद्मसदृशौ, प्रभास्वरनखैः शोभमानौ, देवादिदैत्येषु प्रणतानां मुकुटरत्नैः विमलप्रतिबिम्बितौ दृश्येते। विचित्रवर्णदीप्त्या विराजमानौ, निर्मलप्रतिबिम्बेन शोभितौ, सा लोकेश्वरस्य भार्या, वृषध्वजचिह्नितेति, हे पर्वतश्रेष्ठ, विज्ञायते। सा जगद्धर्ममाताऽस्ति, सर्वभूतप्रसूतिर्भवति; एषा शिवा वह्निसमप्रभा, तव क्षेत्रे जगत्पावनाय प्रकटिता। तस्मात्, धनुर्धरस्य सह तया शीघ्रमेव संयोगो भवतु; तदर्थं, हिमवन्, त्वया सम्यग्विधिना कर्माचरणीयम्, एष हि देवतानां परममहद् कार्यमिति। एवं नारदवाक्यं निशम्य, पर्वतराजः स्वयम् तस्मिन्नेव क्षणे नूतनजीवनमिव प्राप। ततः वृषध्वजाय नमस्कृत्य, स हिमाचलः हर्षपूर्णः नारदं प्रति वाक्यमब्रवीत्। हे मुनिश्रेष्ठ, त्वया मां घोरात्यन्तदुर्गमात् नरकादुद्धृत्य, पातालात् उद्धृत्य सप्तभूमीनां नाथं कृतवानसि। हे मुनिवर, त्वया ह्यद्याहं हिमाचल इति ख्यातिं प्राप्तवान्, पर्वतश्रेष्ठतां च प्रपन्नः। हे मुनि, हर्षदिवसैः मम हृदयं पूर्णम्; किं कर्मविचारेण, यदि तव गुणान् चिन्तयन् वाक्पतित्वं प्राप्नुयाम्। यथा त्वद्विदां दृष्टिः सदा निष्कम्पा, तथा त्वदीया स्नेहभावनापि अस्मासु स्पष्टा दृश्यते। त्वया एव मुनिवर, मुनिदेवतानां निवासार्थं अहं नियोजितः; स्वयंज्ञश्चापि सन्, मलिनतां प्राप्नोमि। तथापि, किञ्चिद् विशेषविषये आज्ञां दातुमर्हसि, इति स पर्वतराजः हर्षेण याचते स्म। एवमुक्ते, नारदः प्राह—"सर्वं कृतं भगवन्; देवकार्ये यदस्ति तव, तत् परमं महत्त्वं प्राप्नोति।" इत्युक्त्वा नारदः शीघ्रं स्वर्गं जगाम; शक्रालयं प्राप्य, तत्रामरनाथं ददर्श। तत्र मुनिः शोभनः, महापीठे स्थितः, शक्रेण पृष्टः, पर्वतदुहितुः वृत्तान्तं न्यवेदयत्। यद् युक्तं सामूहिकं कार्यं, तत् सर्वं मया कृतम्; अधुना तु पञ्चबाणस्य कालः प्राप्तः। इति मुनिना कार्यविज्ञेनोक्तः, देवानामधिपः पाकशासनः आम्रमञ्जरीशरं स्मृतवान्। ततः, सहस्राक्षेण प्राज्ञेन स्मृतः, सः शीघ्रं रतिसहितः, लीलाविलाससमन्वितः, मकरध्वजोऽपि तत्रोपस्थितः। तम् अवतीर्णं दृष्ट्वा, शक्रः सस्नेहम् उक्तवान्। "किं तव बहु शिक्षया? त्वं हि मन्ये, मन्यसे च यद्भूतं यच्च भविष्यति। तस्मात्, यथायोग्यं कुरु—स्वर्गवासिनां प्रमोदं संजनय; शीघ्रं शंकरस्य हिमाद्रिकन्यया सह संयोगं साधय, सौम्येन ऋतुपतेन च।" एवं स्वकार्यसिद्धये शक्रेण प्रोक्तः पञ्चशरः, भीतः शतक्रतुम् प्रति वाक्यमब्रवीत्। "एष देवरिषदसुरसमूहः साक्षात् सन्निहितः, शंकरो दुर्जयः, नु, त्वं न जानासि? तस्य स्थैर्यकारणं च त्वं जानासि; महात्मनाम् अनुग्रहकोपौ महान्तौ। सर्वे स्वर्गसम्भूता रमणीयाङ्गनाः सर्वसुखमूर्तयः; यत् त्वया पूर्वं सुखं प्राप्तम्, तत् नष्टम्। यदि प्रमादात् भगवति किंचिद् विफल्यम्, तर्हि सम्यक् विचिन्त्यताम्; एषां प्राणिनां कार्यलक्षणानि दृश्यन्ते। येषां विशेषे स्पृहास्ति, तेषां सामान्यादपतनस्य फलम् अलाभ एव।" इत्युक्त्वा, शक्रः, अमरगणैः परिवृतः, प्रत्युवाच। "वयं तवाध्यक्षाः, रतिप्रिय, अत्र; विनाऽदेशेन हानिशक्तिः न प्रयोक्तव्या, सामर्थ्यं च किञ्चिदेव दृश्यते, सर्वत्र न।" इत्युक्ते, कामः मदुसख्यसहितः, रतिसंयुतः, शीघ्रं पर्वतालयं प्रायात्। तत्र सः, सम्यगुपायपूर्वकं कर्तव्यविधानं चिन्तयामास; येषां चित्तं महाकर्मणि स्थिरम्, तान् जेतुं कष्टम्। प्रथमतः चित्तं क्षोभयित्वा, विजयः साध्यते; शुद्धचित्तः पूर्वमेव, कार्यसिद्धिं लभते। कथं च, नानावृत्तिभिः, द्वेषानुगमनं विना, कोपः—पापसंसर्गसमुत्थितः—तं भीषणं सहचरं, मत्सरं, सृजति? अहं ताम् अत्युत्साहसमये धैर्याधारशून्यां, बलिनीमपि, तिमिरोत्थाय मनसोऽत्यन्तविप्लवं प्रेरयिष्यामि। धैर्यस्य द्वाराणि संवृत्य, तुष्टिं च निहत्य, न कोऽपि विद्वान् अपि तत्र मां ज्ञातुं शक्नोति। यदा मनः केवलं संशये स्थिरम्, तदा विकृतिं याति; ततो, कर्ममूलारम्भे, गम्भीरदुस्तरवेगे निमज्जति। हरस्य धैर्यात्मनः तपः, रम्योपायव्यवस्थाभिः इन्द्रियाणि संवेष्ट्य, अहं चौर्येण हरिष्यामि। एवं संकल्प्य, मदनः प्रजापतेराश्रमं, विश्वस्य सत्त्वं, समच्छायतरुवनं प्रति जगाम। तत्र शान्तात्मभिः पूर्णं, स्थावरसमूहैः सन्नद्धं, विविधपुष्पलतामाल्यशोभितं, सुरगणैः अधिष्ठितं ददर्श। नीलशाद्वलशोभायाम्, अविचलवृषविहृतायां, तत्र त्रिनेत्रस्य रम्यां द्वितीयां निवासभूमिं अपश्यत्।