अपि सा सर्वगुणसम्पन्ना पतिसुतधनादिभिः युक्ता चेत्, किं तु या दुर्भाग्या पतिसुतधनविहीना स्यात्, तस्याः का गतिर्भवेत्? एवं मम कन्यां शरीरदोषसमूहमित्युक्त्वा, अहो मोहग्रस्तोऽस्मि, क्षीणोऽस्मि, क्लान्तोऽस्मि, निमज्जामि, हे नारद। अयुक्तं हि यद् यथाकालं न वक्तव्यं, न लभ्यम्; तस्मात् भगवन्, त्वदीयया करुणया कन्यायाः कारणेन मम सम्प्राप्तं दुःखं छिन्धि। यदा चित्तं निर्मलं संशयवर्जितं स्यात्, तदा अपि तद् लज्जायाः कारणं भवति; फलाभिलाषरूपा तृष्णा तद् गृह्णाति विक्रियते च। स्त्रीणां तु श्रेष्ठं जन्म सदा उच्यते—च whether कुलीनकुले वा सामान्यकुले वा—इहामुत्र सुखाय, योग्यपतिलाभ एव तस्याः परमं श्रेयः। योग्यः पतिः स्त्रीणां दुर्लभः, अयोग्यः अपि दुराप एव; पुण्यं विना पतिं स्त्री कदापि न लभते। यत्र धर्मः साधनवर्जितः, कामः मापरिमितः, धनं केवलं जीविताय पर्याप्तम्, तत्र पतिस्थानं स्त्रीणां प्रतिष्ठितम्। पतिः यदि दरिद्रः, दैवहीनः, मूढः, सर्वलक्षणविहीनः अपि, सदा देवैः स्त्रीणां परमः पतिरित्युक्तम्। हे दिव्यर्षे, त्वया हि उक्तं यत् अस्यै पतिः न जातः; एषा अपूर्वा विपत्ति: अनन्ता, गुरुतरा, दुःसहा च। चराचरस्य सृष्टौ अपि, हे मुनि, त्वया एवमुक्तं यत् सः अद्यापि न जातः; तस्मात् मम मनः विक्षिप्तम्। मनुष्येषु देवेषु च, शुभाशुभफलप्रदायिनि चिह्नं हस्तपादलक्षणैः निश्चितम्। एषा तु “ऊर्ध्वहस्ता” इति त्वया उक्तम्, हे श्रेष्ठमुनि; ऊर्ध्वहस्तत्वं सदा याचकानां लक्षणमित्युक्तम्। शुभजन्मसम्पन्नानां, भाग्यवतां, यः कदापि न ददाति, तस्याः पादौ स्वच्छायया पतित्वं दर्शयन्ति इति त्वया उक्तम्। तत्रापि, हे मुनि, उत्तमाशा न दृश्यते; अन्यानि शरीरलक्षणानि पृथक् पृथक् अन्यफलानि सूचयन्ति। आयुः, धनं, पुत्राः, पतिलाभश्च—एतानि शुभलक्षणानि त्वया उक्तं तस्याः वियुक्तानि। त्वं सर्वज्ञः, सदा सत्यं वदसि; हे मुनिवर, अहं मोहग्रस्तः, मम हृदयं विदीर्णमिव। एवं शैलः महद्दुःखमालोच्य, तद्वचनं समाप्तवान्। ततः स पर्वतराजस्य पद्ममुखात् सर्वमिदं श्रुत्वा, देवप्रेरितः नारदः स्मितपूर्वकमिदं वचनमुवाच। सर्वसुखस्थलेऽपि त्वं दुःखं वर्णयसि; तव वाक्यार्थोऽपि अस्पष्टः, अतः त्वं मोहं प्रपन्नोऽसि, हे महाशैले। मम वाक्यं शृणु, गूढार्थयुक्तं, एकाग्रचित्तः, यद् अहं उक्तवान् तस्य रहस्यं प्रवक्ष्यामि। हे हिमाचल, या त्वया श्रुतं यत् अस्यै पतिः न जातः—तत्र मम अभिप्रायः एषः, यः महादेवः, भूतभव्यभवदादिः, शरण्यः, नित्यः, गुरु, शंकरः, परमेश्वरः, सः न जातः इति। ब्रह्मा, विष्णु, इन्द्रः, ऋषयः च, जन्ममृत्युजरावशाः, सर्वे तस्य परमेश्वरस्य क्रीडनकानि एव, हे पर्वत। ब्रह्मा तस्य इच्छया उत्पन्नः, लोकनायकः; विष्णुः युगे युगे विभिन्नरूपेण, महावपुषा, जन्मं लभते। त्वं मन्यसे यत् विष्णुः मायया युगे युगे जायते; परन्तु स्थावरान्तेऽपि आत्मनः नाशः नास्ति, हे पर्वत। यो जन्ममरणचक्रे प्रवर्तते, तस्य केवलं शरीरं नश्यति; आत्मनः विनाशः न कदापि श्रुतः। एषः संसारचक्रः, ब्रह्मान्तस्थावरपर्यन्तः, जन्ममृत्युतापपीडितः, स्वातन्त्र्यरहितः, भ्रमति। महादेवः तु अच्युतः, स्थिरः, अजः, कारणं, जरावर्जितः; सः एव जगतः स्वामी, नाथः, सर्वदुःखविवर्जितः भविष्यति। यदपि मया उक्तं यत् तव लक्षणानि न दृश्यन्ते, तत्रापि तत्त्वविचारं शृणु। दिव्यं लक्षणं नाम शरीरस्थं चिह्नं, येन आयुः, धनं, भाग्यं च सूच्यते। अस्याः तु अनन्तं, अमेयं च भाग्यं, तस्मात् शरीरलक्षणं नास्ति। अतः, हे बुध, तस्याः शरीरे लक्षणं नास्त्येव, यथा मया उक्तम्; तथापि सा सदा वरदहस्तं दर्शयति। अस्याः देवीवरदहस्तः सदा देवासुरर्षिभ्यः वरप्रदः भविष्यति। यथा उक्तं, तस्याः पादौ शुद्धच्छायया निश्चला:; तत्रापि मम व्याख्यानं शृणु, हे श्रेष्ठपर्वत। तस्याः पादौ पद्मसदृशौ, निर्मलनखमणिशोभितौ, प्रणतानां देवासुराणां मुकुटमणिविशुद्धच्छायया प्रतिबिम्बितौ। विचित्रवर्णदीप्त्या शोभमानौ, शुद्धच्छायायां प्रतिबिम्बितौ, सा जगद्गुरोः भार्या, वृषध्वजचिह्निता। सा जगत्स्त्रियाः माता, सर्वभूतप्रसूः, एषा शिवा, वह्निसदृशप्रभा, तव क्षेत्रे जगत्पावनाय प्रकटिता। अतः, तस्याः धनुष्पाणिना सह शीघ्रं विवाहः सम्पद्यताम्; तस्मात् त्वं यथाविधि कर्माणि कुरु, एषा देवतानां परमकार्यम्, हे हिमवत्। एवं नारदवचनं श्रुत्वा, पर्वतराजः स्वयम् नूतनजन्मप्राप्त इव अभवत्। ततः वृषध्वजं प्राज्ञं देवं प्रणम्य, हिमाचलः हृष्टः नारदं प्रति उवाच। “हे मुनिवर, त्वया मां भीषणात्, दुस्तरनरकात् उद्धृत्य, पातालात् उद्धृत्य, सप्तलोकाधिपतिं कृतवान्। हे श्रेष्ठमुनि, त्वया अद्य मां हिमाचलमिति ख्यातं कृतम्, पर्वतेषु चोत्तमगुणयुक्तं कृतवान्।