एकदा धर्मनिष्ठः पुरुषः, दक्षिणदिशं प्रतीच्छन्, पितृभ्यः प्रार्थयामास—"ये नो दातारः सन्ति ते समृद्धिं यान्तु, वेदाश्च कुलं च चिरं प्रवर्त्तेताम्।" सः पुनः प्रार्थयामास—"नः श्रद्धा न कदापि व्यथेत, बहु दानं स्यात्, अन्नं च समृद्धं, अतिथीन् च लभेमहि।" सदा एव याचकाः अस्मद्गृहं आगच्छेयुः, वयं तु कस्यापि न याचेमहि—एष धर्मः स्मृतः। एवं पितृभ्योऽन्नं पर्वणि विधीयते। यथा चन्द्रस्य कर्षणकाले, तथैव अन्यत्र अपि उक्तम्—गावः, ब्राह्मणाः, वह्निः, जले वा पिण्डदानं कार्यम्। ब्राह्मणानां सन्निधौ तान् पिण्डान् क्षिपेत्, आशीर्वचनैः श्रद्धया च समर्पयेत्; पत्न्यपि विनयेन मध्यपिण्डं भुङ्क्ते। अत्रैव पितरः बीजं स्थापयन्ति, येन वंशवृद्धिः स्यात्; अवशिष्टं तु ब्राह्मणगमनपर्यन्तं स्थित्वा तिष्ठेत्। पितृकर्मणः समाप्तौ, ततः वैश्वदेवकर्म आचरितव्यं; तेन सह अतिथिभिः सह पितृभ्यः समर्पितं शान्त्या भक्षयेत्। पुनः पुनर्भोजनं, यात्रा, श्रमः, मैथुनं, अन्यत्र श्राद्धकर्म वा सर्वथा वर्जनीयम्। स्वाध्यायः, विवादः, दिवास्वप्नश्च सदा वर्जनीयाः; ब्राह्मणान् नियमेन विसर्ज्य, श्राद्धं तत्रैव सम्यक् कुर्यात्। यदा स पिण्डीकरणानन्तरं, कृष्णपक्षे, वा सूर्यस्य कन्या, कुम्भ, वृषराशिषु श्राद्धं दातव्यं, तदा अग्नौ एव विधिना समर्पयेत्। अधुना विष्णुना उक्तं श्राद्धं सार्वभौमं, यत् भोगमोक्षप्रदं, प्रवक्ष्यामि। अयनयोः, विषुवेषु, द्वन्द्वमासेषु, संक्रान्तिषु, अमावास्यायाम्, अष्टकायाम्, कृष्णपक्षचतुर्दश्यां च, आर्द्रा, मघा, रोहिण्यां च, यदा योग्यं हविर्द्रव्यं ब्राह्मणाश्च स्युः, गजच्छायायाम्, व्यतीपाते, विष्ट्यां, वैधृतौ च, वैशाखस्य तृतीयायाम्, कार्तिकस्य नवम्यां, माघनभस्य पञ्चदश्यां, त्रयोदश्यां च—एते युगादयः स्मृताः, तत्र दत्तं श्राद्धं अक्षयफलदं स्मृतम्। एवं मन्वन्तरादौ अपि श्राद्धं दातव्यम्। आश्वयुजस्य शुक्लनवम्यां, कार्तिकस्य द्वादश्यां, चैत्रस्य तृतीयायाम्, भाद्रपदे च, फाल्गुनामावास्यायाम्, पौषस्यैकादश्यां, आषाढस्य दशम्यां, माघस्य सप्तम्यां, श्रावणस्य कृष्णाष्टम्यां, आषाढस्य पौर्णमास्यां, कार्तिक-फाल्गुन-चैत्रपौर्णमास्यां, ज्येष्ठस्य शुक्लपञ्चदश्यां, मन्वन्तरादौ च—एषु श्राद्धं अक्षयफलदं स्मृतम्। यदा मन्वन्तरादौ सूर्यः रथे उपविष्टः, माघस्य सप्तम्यां, तदा रथसप्तमीति प्रसिद्धा; तत्र श्रद्धया तिलमिश्रं जलं पितृभ्यः दद्यात्। तेन श्राद्धेन सहस्रसंवत्सराणां पुण्यं लभ्यते—एष रहस्यं पितृभिः उक्तम्। वैशाखे चन्द्रग्रहणे, महोत्सवेषु, तीर्थेषु, देवायतनेषु, सभासु, गृहेषु, उद्यानेषु, दीपमन्दिरेषु, एकान्ते सुविलिखिते च स्थले, विज्ञः श्रद्धं सम्यक् कुर्यात्। पूर्वदिने वा परे वा, विनयेन ब्राह्मणान् आमन्त्रयेत्। सदाचारसम्पन्नान्, सद्वृत्तान्, गुणयुक्तान्, योग्यवयःस्वरूपान् ब्राह्मणान्—द्वौ दैवाय, त्रयः पितृकर्मणि, एकैकं वा, उभौ वा आमन्त्रयेत्। यद्यपि बहुधनवानपि स्यात्, अतिक्रमेण न योजयेत्; प्रथमं विश्वदेवान् नवान्पुष्पैः सम्यक् पूजयेत्, आसनानि च यथोचितं दद्यात्। द्वौ पात्रे पूर्णयेत्, तेषु कुशान् स्थापयित्वा, "शं नो देवी" इति जलं सिञ्चेत्, "यवः" इति यवं स्थापयेत्। गन्धपुष्पैः पूजयित्वा वैश्वदेवहविर्निवेद्य, विश्वदेवान् द्वाभ्यां मन्त्राभ्यां आहूय यवं विकिरेत्। गन्धपुष्पैः भूषयित्वा, "या दिव्या" इति मन्त्रेण अर्घ्यं दद्यात्; ताभ्यां पूज्य सम्यग् समर्प्य पितृकर्म आरभेत। आदौ कुशासनं दत्त्वा, त्रिणि पात्राणि पूरयेत्; तानि शुद्धानि कृत्वा, "शं नो देवी" इति जलं सिञ्चेत्। "तिलाः" इति तिलान् स्थापयेत्, पुनः गन्धपुष्पं दद्यात्; पात्रं दारुपत्रं वा भवेत्। जलोद्भवं पात्रं वा, सागरसम्भवम्, सुवर्णरजतपात्रं वा पितृभ्यः निर्दिष्टम्। रजतस्य कथा, दर्शनं, दानं, पात्रं वा रजतयुक्तं, पितृभ्यः योग्यं स्मृतम्। श्रद्धया रजतपात्रे जलं दत्तं अक्षयं भवति; अर्घ्यपिण्डबल्यादिषु रजतं पितृभ्यः श्रेष्ठम्। रजतं शिवनेत्रसम्भवत्वात् पितृभ्यः प्रियं, देवकार्येषु तु अशुभत्वात् त्याज्यं सम्यक्। एवं यथालाभं पात्राणि विकल्प्य, अनसूयया, "या दिव्या" इति मन्त्रेण, पितृनामगोत्रेण, कुशधारणेन स्थापयेत्। "पितॄनाह्वयिष्यामि" इति निगद्य, तैः मन्त्रैः पुनः पितॄन् ऋचौ "उशन्तस्त्वा" "तथायन्तु" इत्यादिभ्यां आमन्त्रयेत्। "या दिव्या" इति मन्त्रेण अर्घ्यं दद्यात्, ततो गन्धादीन् समर्पयेत्; हस्तेन जलं सिञ्च्य, तर्पणं आरभेत्। पितृपात्रं उत्तराभिमुखं स्थापयेत्, "पितृभ्यः स्थानम्" इति मन्त्रेण तस्याभ्यन्तरे जलं परिसिञ्चेत्। तत्रापि यथापूर्वं, अनसूयया, वह्निकर्म आचर्य, उभाभ्यां हस्ताभ्यां हविर्दद्यात्। शान्तचित्तः सदा, कुशधारणेन, सर्वं न विस्मरन्, गुणयुक्तं, विविधशाकसूपयुक्तं, विशेषतः विविधान्नानि श्रद्धया पितृभ्यो निवेदयेत्। दधिक्षीरघृतैः मिश्रितं मधुरं च यदन्नं, तद् यदा सम्यग् समर्प्यते, सर्वे पितरः मासपर्यन्तं तृप्यन्ति—एवं केशवेनोक्तम्।