स तु पुनः स्वस्य रथमारुह्य स्वगृहं प्रत्यगच्छत्, तस्य च प्रासादस्य शिखरं सिद्धगन्धर्वगीतैः निनादितम्। दितिसुतैः स्तुतः, अप्सरसां विनोदनैः पूजितः, तत्र तस्य नगरे प्रविवेश, यथा त्रैलोक्यलक्ष्मीः तस्यैव स्यात्। पद्मरागमणिमयासने समासीनः, मणिकुण्डलोल्लसन्मस्तकः, किंनरगन्धर्वनागस्त्रीभिः सह क्षणं रममाणः तस्थौ। तदा द्वारपालः प्रादुरभूत्, निर्मलोत्पलनीलवस्त्रधारी, स समीपमागत्य भूमौ प्रणम्य हस्तेन मुखं छादयन् स्थितः। स स्वच्छानि स्पष्टानि च वाक्यानि, संक्षिप्तानि अपि पृथगर्थानि, तेजस्विनं रूपं धारयन्, दैत्याधिपस्य सूर्यगणानां च पुरतः अब्रवीत्— "कालनेमिः द्वारे स्थितः, देवांश्च बद्धवान्। 'कुत्र स्थेयुः सूतमगणाः, भगवन्?' इति स निवेदयति।" द्वारपालस्य वचनं श्रुत्वा दैत्यः प्रत्युवाच— "यत्र इच्छन्ति तत्र स्थेयुः; मम गृहमेतत् त्रैलोक्यम्।" केवलं सूत्रबन्धनेन, विलम्बं विना, तथा देवाः बद्धाः, तेषां चित्तानि महता शोकव्यूढानि। ते देवाः क्लिष्टचित्ताः पद्मयोनिं जगद्गुरुं शरणं गन्तुं प्रस्थिताः; इन्द्रादयः शिरांसि भूमौ नतवान्तः, विमलार्थवाक्यैः पद्मासनं स्तोतुं आरब्धाः। "त्वं ह्यसि प्रणवः, अस्य विश्वबीजस्य मूलम्, अनन्तविविधात्मा, आद्यः, ततोऽपि सत्त्वरूपः; त्वां संहृतिकामं रुद्रस्वरूपं नमामः। तव महिम्ना स्वस्वरूपं विश्वाण्डात् अव्यक्तनाम्नोऽचिन्त्यस्य प्रकटयसीति; तस्मादण्डात् स्वर्गभूम्योः उपरितनिचयोर् विभागं करोति। मेरौ तव रूपं जीवितमभवत् प्राणिनाम्; यद्व्यवस्थितं तदेव प्रकाशते, देवाः च तव नित्यजन्मनः सुताः; व्योम तव शिरः, चन्द्रसूर्यौ च नेत्रे। सर्पास्तव केशाः, दिशः कर्णछिद्राणि, पृथिवी पादौ, समुद्रः नाभिः; मायाकर्ता, कारणं, शान्तः, ज्योतिः, विमुक्तः इति वेदेषु ख्यातः।" "वेदाः त्वां पुराणं हृदयपद्मस्थितं विज्ञाय वर्णयन्ति; योगसिद्धाः त्वां आत्मानं स्तुवन्ति, सूक्ष्मसप्तधातवः सांख्येन स्थापिताः। तेषामष्टमं कारणरूपं गीयते; प्रतियेकस्मिन्स्थिते त्वं अन्त्यरूपेण स्तुतः; स्थूलसूक्ष्मरूपं दृष्ट्वा, देवाः तव अवस्थाः नानाकार्यकारणैः वर्णयन्ति।" "त्वत्त एव सृष्ट्यादौ भूतानि जाता, विविधवृत्तिम् आप्नुवन्; तव इच्छया कालः, अन्तलाभेनावृतः, मीयते, तस्य विभागभेदाः लुप्ताः।" "त्वं सत्-असतोर् उत्पत्तिसंहारकारणम्, अनन्तः, तेषां च कर्ता; त्वं सूक्ष्मैः स्तुतः, स्थूलानि च तेषां आवरणानि उत्पद्यन्ते।" "तेभ्यः सूक्ष्मेभ्यः स्थूलानि पुराणरूपाणि दृश्यन्ते; तेषां जन्मिनां भूतपूर्वं भविष्यच्च; सर्वावस्थासु त्वं योज्येन संयुक्तः, रूपवैचित्र्येण पृथक् स्थितः; अतः अनन्तरूप प्रभो, भक्तानां शरणं, रक्षकः, पालकश्च।" एवं ब्रह्माणं निष्कलं स्तुत्वा, अमराः विरम्य, एकचित्ताः, कामाभिलाषसिद्धये तस्थुः। तदा स्तुतः ब्रह्मा परमकृपया पूर्णः, अमरान् उवाच, दक्षिणहस्तेन वरं ददन्। स अब्रवीत्— "स्त्री या पतिसंयोगविहीना, भूषणानि त्यक्त्वा न शोभते; तथैव, हे इन्द्र, त्वं मलिनमुखः शिथिलकेशश्च दृश्यसे।" "अग्निमुक्तोऽपि त्वं धूमविहीनः न शोभसे, यथा भस्मच्छन्नः, वा दीर्घकालदग्धवनः। रोगमरणपीडिते देहे त्वं न शोभसे, यथा दण्डः सर्वत्र न सहायकः।" "रात्रिचराधिपतित्वमपि ते, किं भयभीतवत् भाषसे, हे दैत्यराज? शत्रुना आहत इव विक्लवः दृश्यसे।" "वरुणस्येव तव शरीरं शुष्कं, अग्निना परिवृतमिव; रक्तहीनः, सर्पपाशं पश्यसि।" "हे वात, त्वं मृदुभिः निगृहीतः इव विमूढः; हे धनाध्यक्ष, कुबेरत्वं त्यक्त्वा किं भयात् पलायसे?" "हे रुद्राः, त्रिशूलधारिणः, स्वशक्तिसंख्या वदन्तु; को वः तेजः हृतवान्, अपि च।" "तव हस्तः शक्तिहीनः, न शोभते; पर्याप्तम्, नीलोत्पलसदृशं चक्रं, हे मधुसूदन।" "हे विश्वमुख, त्वं स्थिरदृष्ट्या जगत्पश्यसि, निगृहीतदृष्ट्या विश्वं निरीक्षसे इव।" एवं ब्रह्मणा ब्रह्मरूपेण उक्ताः, तस्य वचनस्य प्रधानत्वात्, देवाः वातम् प्रेरयामासुः। तदा विष्णुप्रधानैः देवैः जागृतः, वायुः चतुर्मुखं जगद्गुरुं जगदचलं च उवाच— "अनन्त, त्वं जगत्सृजसि; त्वमेव चराचराणां कारणं, विविधगुणसम्पन्नः; देवासुरौ अपि न तुल्यौ, त्वमेव तयोः पिता।" "पिता सति अपि, चित्तं विह्वलम्; सगुणो निर्गुणो वा, बलवान् दुर्बलः वा, वज्रसुतः दितिसुतः च महाबलः, तव वरप्राप्त्या भयमपाकृत्य।" "चराचरविनाशे कुतः मायाकृतिः? नूनं, भगवन्, अद्भुतविविधगुणाः लोकस्थैर्यार्थं स्थापिताः।" "द्विजश्रेष्ठाः देवगणाश्च तृप्ताः, फलानि श्रुतानि दत्तानि च; तथापि यज्ञिनां स्वर्गः नाभूत्, सदा तव विभागाधीनः।" "दिव्यानां विमानानां गणं गृहीत्वा, स दितिसुतः मरुभूतमिवात्मानं कृतवान्; त्वं सर्वगुणेषु परमोत्कर्षं स्थापयित्वा, सर्वगिरिश्रेष्ठानां चाधिपत्यं दत्तवान्।" "स पर्वतः योग्यचेष्टाभावं विज्ञाय, नित्यं वृद्ध्या गगनं प्राप्तवान्; देवनिवासविहाराभ्यस्तः, तस्य शिखरकूटानि दितिसुतैः पदैः दलितानि।" "रत्नपूर्णानि गुहाः तस्य लुण्ठिताः, असुरसभानां चासीनं जातम्; देवाधिप, तस्य भीत्या त्वं अन्यत्र गतः, देहं च व्यर्थं त्यक्तवान्।" "दीर्घकालं लोकः, दिशः शुद्धतेजसा पूरिताः, त्वया प्रथमयुगे योग्यः कृतः; दिव्यास्त्रगणः नोत्थापितः, हे विधे।" "दितिसुततनुमधाय, स शतधा चित्तविभागेन गतः, अल्पबुद्धिः; वयं तु द्वारस्थाः, पीडिताः, कष्टेनैव प्रविष्टाः, हे अमराराते।