स तदा समरे दानवाधिपतये महाशक्तिं प्राहरत्, या शिरिषकुसुमसदृशा नव्या तस्य वक्षसि समाहित्या दीप्तिमती बभूव। ततः निरृतिः लोकपालः स्वच्छच्छुरिकां निष्कृष्य, या तमसि दिशः प्रकाशयन्ती बभूव, समरे समुल्लसत्। स तां शस्त्रां दानवाधिपतये प्राक्षिपत्, सा तस्य शिरसि पतिता, क्षणेनैव शतधा भग्ना बभूव। अथापां पतिः क्रूरः प्रबलश्च, विषाग्निदीप्तिमन्तं पाशं मुमोच, दानवबाहुबंधनकाङ्क्षया। स च सर्पः तस्य दैत्यबाहुं सम्प्राप्य, महदंशत्रयं तीक्ष्णदंष्ट्रायुक्तं, तत्रैव विनष्टः, भग्नमुखदंष्ट्रः सञ्जज्ञे। ततः अश्विनौ, मरुतः, साध्याः, महोरगाः, यक्षराक्षसगन्धर्वाश्च, दिव्यानि विविधानि शस्त्राणि धारयन्तः, समागत्य महाबलाः, दानवाधिपतिं समारोप्य प्रहारयामासुः। तेषां किञ्चिदपि शस्त्रं तस्य वज्रशैलसदृशकायं न विवेद। ततो दानवेश्वरः तारकः रथात् पातयित्वा, केवलं पाणिपादप्रहारेण, कोटिशः सुरान् जघान। भग्ना देवसेनाः शस्त्राणि परित्यज्य भयात् दिशोऽभ्यधावन्। ततः दैत्यः सुरपालान्, इन्द्रादीन्, समरे पाशैः केशेषु बद्ध्वा, पशूनिव वधकः, बबन्ध। पुनरुत्तीर्य स्वं रथं, स्वगृहं प्रतिपेदे, यत्र सिद्धगन्धर्वगीतनिनादैः शिखरं प्रतिध्वनति। दितिसुतैः स्तुतः, अप्सरसां नृत्यगीतैश्च, स तत्र पुरीं प्रविवेश, इव त्रिलोकलक्ष्मीमधिगतः। पद्मरागमणिमये सिंहासने समासीनः, मणिकुण्डलोल्लसन्मस्तकः, क्षणं किंनरगन्धर्वनागनारीभिः सह रमणीयमासीत्। तस्मिन्नन्तरे द्वारपालः, निर्मलोत्पलनीलवस्त्रधारी, समीपमागत्य, भूमौ प्रणम्य, हस्तेन मुखं छादयन्, तेजोमयस्वरूपः, दैत्यपतिं सूर्यगणांश्च समुपेत्य, स्पष्टमर्थगर्भं वचनं प्रोवाच। "कालनेमिः द्वारि तिष्ठति, देवांश्च बद्धवान्; 'कुत्र स्थातव्यं सूतमण्डलीनाम्?' इति निवेदयति।" तद्वचनं श्रुत्वा दैत्यः प्रत्युवाच—"यत्र यत्र इच्छन्ति तत्र तिष्ठन्तु; मम गृहं त्रयीलोक्यम्।" एवं केवलपाशबन्धनमात्रेण, क्षणेनैव, देवाः निगृहीताः, दुःखार्तचित्ताः। ते भगवन्तं कमलजं जगद्गुरुमाश्रित्य, इन्द्रादयः शिरसा प्रणम्य, विशदार्थानि स्तुतिपदानि समर्पयामासुः। "त्वं ह्यक्शरं प्रणवोऽसि, विश्वबीजस्य मूलम्, अनन्तविविधात्मा, प्रथमसमुत्पन्नः, पश्चाद्भावोऽसि, सत्त्वरूपधारी, संहारकाम्यपि रुद्रस्वरूपः। त्वं महत्तया स्वयमेव विश्वाण्डरूपं सृजसि, नामरूपातीतम्; तस्मादण्डात् दिव्याधोभेदं करोषि। मेरौ तव रूपं प्राणिनां दीर्घायुषः, तव प्रादुर्भावः प्रदीप्यते, देवास्तव नित्यसम्भूताः सन्ति; दिवं शिरः, चन्द्रसूर्यौ नेत्रे। नागा केशाः, दिशः कर्णछिद्राणि, पृथ्वी पादौ, समुद्रनाभिः; त्वं वेदेषु मायाकर्ता कारणं च, शान्तः, स्वप्रकाशः, मुक्तः इति प्रसिद्धः। वेदाः त्वां पुराणं हृदयपद्मस्थितं वदन्ति; योगसिद्धाः आत्मरूपेण स्तुवन्ति; सूक्ष्मसप्ततत्त्वानि सांख्येन त्वया प्रतिष्ठितानि। तेषां तु अष्टमं कारणं गायन्ति; तेषु सर्वेषु त्वं समाप्य उच्यसे; स्थूलसूक्ष्मरूपदर्शनात्, देवैः नानाकार्यस्थितयः वर्णिताः। त्वत्त एव सृष्ट्यादौ प्रजाः समुत्पन्नाः, विविधवृत्तयः प्राप्ताः; तव इच्छया, कालः, समाप्तिसिद्ध्युपगूढः, मीयते, तस्य विभागाः भिन्नाः। भवाभवप्रदर्शननाशकारणं त्वमेव; अनन्तः स्रष्टा च; सूक्ष्मैः स्तुतः, स्थूलाः तेषां आवरणानि च त्वत्तः उत्पद्यन्ते। तेषां सूक्ष्माणां स्थूलानि प्राचीनरूपाणि दृश्यन्ते; तेषां जातानां भूतानां भूतपूर्वं भविष्यदपि; सर्वावस्थासु त्वं यथायोगं संयोगी, रूपप्रदर्शनेन पृथक् स्थितः; अतः अनन्तरूप, भक्तानां शरणं, रक्षकः, पालकश्चासि।" एवं ब्रह्माणं नित्यं स्तुत्वा, अमराः तुष्णीं स्थित्वा, मनसा अभिलषितसिद्ध्यर्थं प्रार्थयामासुः। ततो ब्रह्मा, परमकृपया पूर्णः, अमरान् वरदानाय, वामहस्तेन सूचयन्, इदं वचनं प्रोवाच— "यथा पतिव्युक्ता, अलङ्कारपरित्यक्ता स्त्री न शोभते, तथा त्वमिन्द्र, मलिनाननः, शिथिलकेशः, न शोभसे। अग्निमुक्तोऽपि धूमहीनः न प्रकाशते, यथा भस्मना संवृतः, दग्धवनं चिरपरित्यक्तं न शोभते। व्याध्युपहतशरीरे त्वं न प्रकाशसे, यथा दण्डः सर्वत्र न सहायते। रजनीचराधिपते, किं भीतवत् भाषसे, दैत्यराज, शत्रुपीडित इव दृश्यसे। तव शरीरे वरुणस्येव शुष्कता, अग्निना परिवृतमिव; रक्तहीनः, सर्पपाशं पश्यसि। वात, त्वं मन्दवशग इव मोहितः; कुबेर, कुतः भीतः, स्वकुबेरत्वं त्यक्त्वा? हे रुद्राः, त्रिशूलधारिणः, स्वशस्त्रसमूहं दर्शयन्तु; केन वः तेजः नष्टमिव? तव हस्तः शक्तिहीनः, न शोभते; अलमम्बुजसदृशचक्रे, मधुसूदन। हे विश्वमुख, स्थिरदृष्ट्या जगदवलोकयसि; यथा निग्रहदृष्ट्या विश्वं पश्यसि इव।" एवं ब्रह्मरूपेण ब्रह्मणा भाषिते, तस्य वचनस्य प्रधानत्वात्, देवाः वातं प्रेरयामासुः।