ततः स धर्मवित्, पूर्ववत् षडृतून् प्रणम्य, पुनः शुद्धिं कुर्यात्, गन्धधूपादिभिः यथायोग्यं पूजनं च समाचरेत्। एवं सर्वं वैदिकैः मन्त्रैः विधिवद् आहूय, एकाग्निकस्य केवलं एकमेव होमं एकमेव च स्रुचं विधत्ते। ततः कृतकर्मा कुशे पत्नीन् भोजनाय दद्यात्, पिण्डानां चान्येषां च हविषां सम्यक् आह्वानं विसर्जनं च कुर्यात्। अनन्तरं पिण्डेषु यथाक्रमं भागान् गृहीत्वा, तान् भागान् प्रथमं ब्राह्मणेभ्यः श्रद्धया समर्पयेत्। पिण्डभोजनात् द्विजातीनां भागभक्षणात् 'अन्वाहार्य' इति ख्यातिरस्ति; अतः पितृकर्म कृष्णपक्षे कर्तव्यम्। तत्र प्रथमं तिलैः जलं शुद्ध्यङ्गुल्या सह हस्ते दत्त्वा, पिण्डस्याग्रं 'एषां तृप्त्यै' इति ब्रूयात्। सदा शुद्धमधुरं भोजनं स्वच्छन्देन दद्यात्, कोपिनः वर्जयेत्, नारायणं हरिं च स्मरन्। तृप्तान् ज्ञात्वा सर्ववर्णेभ्यः अन्नं विकीर्णयेत्; ततोऽन्नं जलसहितं गृहित्वा भूमौ जलं क्षिपेत्। भोजनान्ते पुनः पुष्पैः अक्षतैः च जलं दत्वा, मंगलशब्दैः पिण्डेषु समर्पयेत्। देवाद्यन्तं विधिं सम्यगाचरेत्; अन्यथा श्राद्धं नश्येत्। ब्राह्मणान् विसर्ज्य, तान् यथावत् प्रदक्षिणं कुर्यात्। दक्षिणां दिशं कामयमानः पितॄन् प्रार्थयेत्—"दातारः समृद्धिं यान्तु, वेदा वंशश्च नित्यं तिष्ठतु।" "नः श्रद्धा मा नश्यतु, बहुदेयं स्यान्नः, बह्वन्नं स्यान्नः, अतिथीन् प्राप्नुयाम।" "याचकाः सन्तु, न वयं याचेमहि; एष धर्मः, एवं पितृश्राद्धं पर्वणि विधीयते।" कृष्णपक्षवत् अन्यत्रापि पिण्डान् गावः ब्राह्मणाः वह्नावपि वा जले च दद्यात्। अथवा ब्राह्मणसन्निधौ विकीर्ण्य, मङ्गलशब्दैः सम्यग् आदरेण समर्पयेत्; पत्नी नम्रभावेन मध्यपिण्डं भुञ्जीत। अत्र पितरः बीजं स्थापयन्ति, येन वंशवृद्धिः स्यात्; शेषं ब्राह्मणगमनात् पूर्वं तिष्ठेत्। पितृकर्म समाप्त्य, ततः वैश्वदेवं कुर्यात्; तदनन्तरं निमन्त्रितैः सह पितृदत्तं शान्त्या भुञ्जीत। पुनर्भोजनं, गमनं, श्रमं, मैथुनं, अन्यश्राद्धकर्म वा सर्वथा वर्जयेत्। पठनं, विवादं, दिवास्वप्नं सदा वर्जनीयम्; ब्राह्मणान् विधिवत् विसर्ज्य, श्राद्धं सम्यग् अत्र समाचरेत्। स पिण्डदानं सदा कृष्णपक्षे, कन्यायां कुम्भे वृषे च सूर्ये, विधिना वह्नौ दद्यात्। अथ प्रवक्ष्यामि विष्णुवचनं—सर्वश्राद्धं नाम, यद् भोगमोक्षदं स्मृतम्। अयनयोः विषुवसंधिषु, द्विषु मासयोः, संक्रान्तिषु, अमावास्यायां, अष्टकायां, कृष्णपक्षे पञ्चदश्यां च—आर्द्रा, मघा, रोहिण्यां, यत्र योग्यं हविर्भिः ब्राह्मणैः च योगः, हस्तिनक्षत्रे, व्यतीपाते, विष्ट्यां, वैधृतौ च—वैशाखस्य तृतीयायां, कार्तिकस्य नवम्यां, माग्हनभस्य पञ्चदश्यां, त्रयोदश्यां च—एते युगादयः स्मृताः; तत्र दत्तं श्राद्धं अक्षयफलदं कथ्यते। मन्वन्तरादौ अपि युक्तः श्राद्धं दद्यात्। आश्वयुजशुक्लनवम्यां, कार्तिकद्वादश्यां, चैत्रतृतीयायां, भाद्रपदे च—फाल्गुन्यां अमावास्यायां, पौषे एकादश्यां, आषाढे दशम्यां, माघे सप्तम्यां—श्रावणकृष्णाष्टम्यां, आषाढपूर्णिमायां, कार्तिकपूर्णिमायां, फाल्गुनपूर्णिमायां, चैत्रपूर्णिमायां, ज्येष्ठशुक्लपञ्चदश्यां—एतेषु च मन्वन्तरादिषु श्राद्धं अक्षयफलदं स्मृतम्। मन्वन्तरादौ तस्मिन्नेव दिने सूर्यः रथे स्थितः; माघस्य सप्तमी रथसप्तमीति कथ्यते। तत्र श्रद्धया तिलयुतं जलं पितृभ्यः समर्पयेत्; तेन श्राद्धेन सहस्रवर्षफलं लभ्यते—एष पितृभिः रहस्यम् उक्तम्। वैशाखे चन्द्रग्रहणे, महोत्सवेषु, तीर्थेषु, देवायतनेषु, दीपमन्दिरेषु, गृहे, उद्याने, एकान्ते, सुशोभिते स्थले, श्राद्धं पण्डितः समाचरेत्। पूर्वदिने वा परे वा, विनयेन ब्राह्मणान् आमन्त्रयेत्। शिष्टाचारशीलगुणसम्पन्नान्, योग्यवयस्कान्, सुशोभान्—द्वौ देवकर्मणि, त्रीन् पितृकर्मणि, अथवा एकैकस्य वा, उभयोरपि वा, आमन्त्रयेत्। बहुधन्यः अपि अतिक्रमे न प्रवर्तेत्; प्रथमं विश्वदेवान् नवीनैः पुष्पैः पूजयित्वा, आसनं विधिवत् दद्यात्। द्वौ पात्रे पूर्णानि कृत्वा, तेषु कुशान् स्थापयेत्; 'शं नो देवी' इति जपन् जलं क्षिपेत्, 'यवः' इति च यवाः स्थापयेत्। धूपपुष्पैः पूजयित्वा वैश्वदेवं निक्षिप्य, विश्वदेवान् द्वाभ्यां मन्त्राभ्यां आहूय, यवान् विकीर्णयेत्। गन्धपुष्पैः अलङ्कृत्य, 'या दिव्या' इति मन्त्रेण अर्घ्यं दद्यात्; तौ पूजयित्वा, पितृकर्म आरभेत। प्रथमं कुशासनं दत्त्वा, त्रि पात्रे पूर्णानि कुर्यात्; तानि शुद्धानि कृत्वा, 'शं नो देवी' इति जलं क्षिपेत्। 'तिलाः' इति तिलान् स्थापयेत्, पुनः गन्धपुष्पैः पूजयेत्; पात्रं काष्ठपत्रसम्भवम् अपि भवेत्। जलौकसः कृतं पात्रं, समुद्भवम् अपि वा पात्रं, सुवर्णरजतसंयुक्तं पात्रं पितृभ्यः अपि निर्दिष्टम्। एवं स धर्मज्ञः विधिवत् श्राद्धकर्म सर्वं सम्यगाचरेत्।