वायुव्याप्तास्त्रस्य प्रभावेण मेघसमूहाः प्रचण्डेन नीताः, व्योम नीलोत्पलदलसन्निभं निर्मलमभवत्। तेन तीव्रवातेन कम्पिताः दानवाः, बलवन्तोऽपि, तत्र संग्रामे स्थितुं न शेकुः। तदा जम्भो दानवानां भीतिनिवारणाय, वायोः प्रबलस्पन्दनं सहनाय, दशयोजनविस्तीर्णः पर्वतसदृशोऽभवत्। तस्य पर्वतस्वरूपस्य, मुक्तायुधज्वालाभिः तथा दह्यमानवृक्षैश्च दीप्तिः सन्दीप्ताऽभूत्; वायौ शान्ते, स दैत्यपतिः पर्वतस्वरूपे स्थितः। ततो वज्रयज्ञशतम् इन्द्रेण वेगेन मुक्तं वज्रं वज्रसमं प्राहिणोत्; तद्वज्रं पर्वताकारे दैत्ये पतितं, तदा पर्वतस्य सर्वतो गह्वरधारासु भग्नाः। एवं दानवाधिपतेः पर्वतमायानाशः अभवत्। ततः स दैत्यपतिः तीव्रदर्पपूरितः, भीषणगजेन्द्ररूपं जग्राह, महापर्वतसन्निभं। तेन गजेन सुरसेना निष्पिष्टा, देवाः शुण्डाग्रैः ताडिताः, केचन पृष्ठतः गृह्य भ्रान्ताः। सुरबलं विनाशयतः तस्य, वृत्रहन्ता अप्रतिहतं त्रिषु लोकेषु नृसिंहास्त्रं प्राहिणोत्। तस्मात् अस्त्रात् मन्त्रबलसमुत्थिताः सहस्रशः सिंहाः उत्पेतुः—कृष्णदंष्ट्राः, करालहासाः, तीक्ष्णनखाः। तैः सिंहैः विदारितः स गजमायां त्यक्त्वा, शतशिरसांघटितः भीमः सर्पोऽभवत्। तस्य विषश्वासेन बलवान् रथी सुरसेनां दग्धवान्; तदा शक्रः सुकेशपाणिः गरुडास्त्रं प्रयुक्तवान्। तस्मात् अस्त्रात् सहस्रशः गरुडाः उत्पन्नाः; ते गरुडाः सर्परूपिणं जम्भं आक्रम्य, तस्य मायां विदार्य, दैत्यं खण्डयामासुः। मायानाशे, महासुरः जम्भः अनुपमं रूपं जग्राह—चन्द्रसूर्यगतिपथानुसारी, विवृतास्यः, देवानां श्रेष्ठान् ग्रसित्वा इच्छन्। तदा सुरसेना, महारथैः गजैश्च सह, तस्य भयानकस्य, विशालस्य पातालसदृशस्य विवृतमुखस्य मध्ये प्रविष्टा, यस्य तालु व्युत्क्षिप्तमासीद्। सबलं दैत्येन बलिना निग्रियमानं दृष्ट्वा, शक्रः श्रान्तबाहुः, वाहनसहितः, विषण्णोऽभवत्। किमिदानीं कर्तव्यमिति न निश्चित्य, जनार्दनं प्रति स प्रोवाच—'किं कर्तव्यमवशिष्टमस्त्यतः?' 'किमाश्रित्य वयं युद्धोत्सुकाः अनेन दैत्येन सह प्रतियुध्यामः?'—इति। तदा हरिः, महात्मा, वज्रधारी, इन्द्रं प्रति उवाच— 'न कालोऽयं भीत्या युद्धपरित्यागस्य, पुरन्दर। शीघ्रं स्वमायां बलवतीं शत्रौ सन्दृढय। मया एष दैत्यः लक्षितः, अधिष्ठितः, समर्थितश्च। मा मोहम् आगाः, शक्र; शीघ्रं स्वास्त्रं स्मर, प्रभो।' ततः शक्रः, सुरेन्द्रः, दैत्ये कोपसमन्वितः, एकाग्रचित्तः, नाराय़णास्त्रं दैत्यवक्षसि सन्दधौ। तत् नाराय़णास्त्रं दैत्यवक्षसि पतितम्; तस्य हृदयं महास्त्रेण विदारितं, रक्तमस्रावि। असुरपुत्रः, युद्धभूमिं परित्यज्य, निर्गतः; तस्य अस्त्रबलात् दैत्यरूपं नाशम् आप। तदा दैत्यः व्योम्नि अप्रत्यक्षः अभवत्; स दैत्येश्वरः दिवि स्थितः, अस्त्रैः इन्द्रियैश्च अगम्यः अभवत्। स देवसेनायां परमं संहारकारणं प्राहिणोत्—शूलानि, परशूनि, चक्राणि, बाणान्, वज्राणि, मुसलानि च। स प्रचण्डदैत्यः परशूनि, खड्गान्, सृक्किणः, गदाश्च, अनवरतानि, अक्षयाणि अस्त्राणि देवसेनायां वर्षयामास। तैः दानवैः देवसेनायां प्रक्षिप्तैः भयङ्करैः शस्त्रैः, पृथ्वी कर्णकुण्डलभूषितभुजशिरोभागैः पूर्णा। गजत्रुण्डोपमानोरूणि, पर्वतसन्निभगजानि, भग्नरथयुगचक्राणि, सारथिभिः सह, दृश्यन्ते। पृथ्वी असंगम्या, मांसशोणितलेपिता, रुधिरनद्याः प्रवाहैः, चिताभूतशरीरास्थिपुञ्जैः च व्याप्ता। अचिन्त्यशिरच्छेदमृतनृत्यमध्ये, रक्तमृद्भिः सिक्तवस्त्रेषु, त्रिषु लोकेषु सर्वदेहिनां विनाशे, श्वा, गृध्र, काकाः प्रहृष्टाः; कश्चन काकः लोचनहीनः शवोपरि क्रोशति। कुतश्चित् शृगालाः स्थूलान्तराणि घर्षन्ति; अन्यत्र भीषणः बकः शुनाभक्षितशवमर्दनं करोति; श्वानाः समागताः मांसभोजनं कुर्वन्ति; क्वचित् वृको गुप्तया गजरुधिरं पिबति। एकस्मिन् स्थले अश्वगणः शुनकपोतैः आकृष्टः; अन्यत्र प्रेत्यनन्दिताः पिशाचाः स्वभार्याभिः सह रक्तपानमुद्यताः—'एष खुरो मम, प्रिये!' इति। 'एष पद्मकरः हस्तः मम कर्णाभरणं!' इत्यन्यः; कश्चन क्रुद्धः स्वप्रियहीनं देहं पश्यति, अन्यः प्रियं लब्ध्वा उष्णरुधिरं पिबति, स्थूलपत्रैः त्वक् बद्ध्वा। यक्षकन्या छिन्नकाण्डं वृक्षमिव कृत्वा, गजदन्तं शिशुं गृह्णाति, घटं विदार्य मुक्ताफलं प्रियस्य प्रियार्थे याचते; यक्षराक्षसाः सह मांसशोणितं पिबन्ति। मृताश्वकचात् रसं हस्तेन गृहित्वा, मृतप्रियस्य रक्तमदिरां आनयति—'मा नाशय, मम सम्प्राप्तं, श्मशानगतमिदं पुरुषमुखं स्तुत्यं' इति। 'एष सर्पः नः भीमं न जनयति, मृतः सः; अहं एकाकिनी दैत्यस्यैकमुखं न वशे कर्तुं शक्नोमि'—इत्येवं यक्ष्यः स्वप्रियं प्रति; अन्याः कपालधारिण्यः पिशाच्यः, यक्ष्यः, राक्षस्यश्च। 'ददातु, ददातु, अहं क्षुधिता!' इति क्रोशन्त्यः; अन्याः रुधिरनद्यां समाविश्य, स्नात्वा, पितॄन् तर्पयित्वा, देवतानां बलिं ददुः; गजाः सुव्यवस्थिताः रुधिरह्रदं तितीर्षन्ति। एवं देवासुराणां भीमगम्भीरे रणसंकटे, गर्वितयोधाः भयेन, दुरतिक्रम्येण च, भग्नाः। तदा इन्द्रः, कुबेरः, वरुणः, वायुः, अग्निः, यमः, निरृतिश्च—सर्वे महाबलाः—स्वानि दिव्यानि आयुधानि प्राहरन्। सर्वे दिवः दानवान् प्रति आयुधानि प्रक्षिप्य, तानि आयुधानि देवतानां दानवान् प्रति न व्यतीतानि।