क्रुद्धः स दैत्यपतिः, स्वहस्तकौशलं दर्शयन्, आकाशे समागच्छन्तीं तां गदां शतशरैः छित्त्वा तस्याः खण्डांश्चक्रे। ततः कोपसंरक्तः विष्णुः भीषणं शूलं गृहीत्वा तेन दैत्यहृदयं बलात् विव्याध। क्षणेनैव चेतना पुनः प्राप्ता महादैत्यः कालनेमिः तीक्ष्णधारं स्वर्णघण्टाभूषितं शूलं समादत्त। तेन शस्त्रेण दितिसुतः विष्णोः वामबाहुं विव्याध; तस्य शूलविद्धस्य बाहुः रक्तप्रवाहेन स्रवन् स्रगिव पद्मरागमणिभूषित इव बभौ। तदा कोपाविष्टः विष्णुः, रक्तोत्पलमणिवलयेन भूषित इव, महदधनुः समादत्त। स सप्तदश तीक्ष्णान् प्राणघातकान् बाणान् समादाय षड्भिः तु हृदयं, त्रिभिः चान्यैः दैत्यं विव्याध। चतुर्भिः सारथिं, एकेन पताकाम्, द्वाभ्यां धनुर्बाणच्छदान्, अन्येन वामबाहुं दैत्यस्य विव्याध। हरिणा लोहशल्यबाणैः गाढं हृदि विद्धः स दैत्यः, रक्तप्रवाहाकुलतनुः, क्लेशितचित्तः अभवत्। स वातचालितः किंशुकतरुरिव कम्पमानः, तं चञ्चलमवलोक्य केशवः गदां समादत्त। कालनेमिः बलात् तां गदां विष्णोः रथे प्रक्षिप्य, सा गदा महोदरं शिरसि पतित्वा तस्य मस्तकं विदारयत्। तस्य मस्तकं भग्नं, किरीटं च भिन्नं, स दैत्यः रक्तधाराभिः स्रवन् पर्वत इव धातुविस्रवणेन बभौ। स मूर्च्छितः, प्राणशेषः, भग्नरथे पतितः; अच्युतः शत्रुनाशनः तस्य पतितस्य समीपे स्थितवान्। स चक्रपाणिः भगवान् प्रथमं स्मितपूर्वकं वाक्यमुवाच— "गच्छ दैत्य, अद्य मुष्टोऽसि; निर्भयः जीव।" "किञ्चित्काले त्वं मया विनाशितो भविष्यसि।" इत्येतत् श्रुत्वा कालनेमिसारथिः रथं दूरं निनाय। ततः कृष्णचामरीचामरैः विभूषितं, अमृतच्छत्रेण छन्नं, पञ्चवर्णपताकया शोभितं, भग्नगजकुम्भकपालेन अलङ्कृतं रथं आरुह्य, महाबलः दानवः निमिः पर्वताकारं मदोद्धतं गजं आरुह्य हरिं समागच्छत्। तस्य गजपदयोः समन्तात् सप्तविंशतिसहस्राणि भीमानां दानवपुत्राणां किरीटकवचभूषितानां विराजमानानि स्थितानि। मथनः अश्वमारुह्य, जम्भकः उष्ट्रमारुह्य, शुम्भः च महावृषभमारुह्य रणभूमौ प्रविष्टः। अन्ये दानवेश्वाराः विविधायुधधारिणः, यथायोग्यं सम्पूर्णयुद्धाय सज्जाः, कोपेन निष्पापकर्माणं विष्णुं समभिद्रवन्त। निमिः गदया, मथनः मुसलिना, शुम्भः तीक्ष्णशूलिना, ग्रसणः अपि शृङ्खलेन नारायणं विव्यधुः। कोपसंरक्तः महिषः चक्रेण, जम्भः शूलेन, अन्ये सर्वे तीक्ष्णबाणैः नारायणं प्रहारयामासुः। तानि शस्त्राणि विमोचितानि, गुरुप्रदत्तविद्येव पात्रशिष्यचित्ते, हरिदेहं प्रविशन्ति स्म। युद्धेऽविचलितः विष्णुः तदा सर्पाकारान्, सम्यग्दत्तांश्च, स्नेहसिक्तांश्च बाणान् धनुः समादाय विव्याध। स कोपेन धनुष्काण्डं कर्णान्तम् आक्रम्य, वीर्येण दैत्यान् युद्धभूमौ समभिद्रवत्। स निमिं विंशत्याः ज्वलद्भिर्बाणैः, मथनं दशभिः, शुम्भं पञ्चभिः विव्याध। क्रोधात् महिषं पर्णेन बाणेन वक्षसि, जम्भं द्वादशभिः तीक्ष्णैः, अन्यान् अष्टाभिः अष्टाभिः विव्याध। तस्य वेगे दानवाः कोपसंरक्ताः निनदन्तः, महोत्साहेन युद्धं अद्भुतं चकारुः। तदा निमिः दानवः विष्णोः धनुः पत्रिणा बाणेन छित्त्वा, महिषासुरः विमोचितं बाणं छित्त्वा विव्याध। जम्भः तीक्ष्णबाणैः गरुडं विव्याध, शुम्भः पर्वताकारः गरुडस्य बाहुं महाघातेन ताडितवान्। धनुः छिन्नं दृष्ट्वा गोविन्दः भीषणां गदां गृहीत्वा मथनाय सम्यगेव प्रक्षिप्य, सा लक्ष्यं गच्छन्ती निमिना शरैः खण्डिता, यथा मन्त्रः फलप्राप्तेः पूर्वं छिद्यते। ततः स दिव्यरत्नभूषितां भीषणां गदां गृहीत्वा निमिं दानवं प्रत्य प्रक्षिप्य, सा गदा गगनमार्गे जम्ब्हः गदया, ग्रसणः खड्गेन, महिषः शूलेन ताम् अवारयन्, यथा दुष्टः पुरुषः प्रेम्णः विघ्नं करोति। विष्णुः तीक्ष्णाग्रां, अष्टघण्टारवसमन्वितां शूलां गृहीत्वा, जम्ब्हं दानववीरं प्रति प्रक्षिप्य, सा शूला गगने तिष्ठन्ती गजेन्द्रेण दानवपुत्रेण गृह्यते स्म। तस्य गृहीतां दृष्ट्वा मनीषिणः तां शिक्षां इव मेनिरे। विष्णुः अन्यत् दृढं, भारवाहं, परमावश्यकं धनुः समादाय, भीषणं अस्त्रं संधाय, बाणं विससर्ज। तस्य अस्त्रस्य तेजसा सर्वं जगत् स्थावरजङ्गमं आवृतम्, सर्वमाकाशं बाणैः पूर्णं बभूव। पृथिवी, दिशः, अन्तर्दिशश्च बाणजालेन संवृत्ताः, तस्य अस्त्रस्य महत्त्वं दृष्ट्वा दानवसेनापतिः ग्रसणः दग्धः। तदा स ब्रह्मास्त्रं, सर्वशस्त्रनिवारकं, समादत्त; तेन तद्भीषणं जगद्ग्रासकं अस्त्रं शान्तम्। एवं दानवराज्ञः कालनेमिः, निमिः, मथनः, जम्भः, शुम्भः, महिषः, ग्रसणश्च, सर्वे च दानवसैन्याः, विष्णोः अद्भुतवीर्यं, दिव्यास्त्रबलं च दृष्ट्वा, तस्य समक्षं रणभूमौ पराजिताः। भगवान् चक्रपाणिः, शत्रुविनाशनः, सर्वेषां लोकानां रक्षार्थं सम्यक् युद्धमकरोत्।