स तदा दानवमुख्यैः समन्तात् सन्दृष्टः, हर्षसमाकुलहृदयैः तैः प्रोक्तम्—"एष एव देवतानां सारः; यदि अयं विजितः स्यात्, देवाः निहताः स्युः।" ते पुनः तं विष्णुं प्रति वदन्ति—"एष दानवसेनानां विनाशः, केशवः शत्रुनाशनः; अस्मिन् विश्वसन्तः देवाः सर्वेषु लोकेषु यज्ञभागान् प्राप्नुवन्ति।" एवं निश्चित्य सर्वे दानवाः तं समन्ततः परिवृत्य, विविधैः शस्त्रैः तं समरे समुपगतम् अभ्यद्रवन्त। तत्र कालनेमिः नव च अन्ये महाबलिनः दानवरथिनः आसन्। कालनेमिः जनार्दनं षष्ट्या शरैः विव्याध, निमिः शतशरैः, मथनः अशीत्या, जम्भकः सप्तत्या, शुम्भः दशभिः। शेषाः दानवमुख्याः अपि दशभिः दशभिः शरैः विष्णुं च गरुडं च युद्धे समभ्यघ्नन्। तत् प्रहारम् असहमानः विष्णुः, दानवनाशनः, प्रतिदानवं षड्भिः षड्भिः सुप्रवृत्तैः शरैः निजघान। अथ कालनेमिः पुनः त्रिभिः शरैः, कर्णान्तमुपात्तैः, क्रोधसंरक्तलोचनः, विष्णोः हृदयं विव्याध। ते शराः तप्तकाञ्चनसदृशदीप्तयः, कौस्तुभमणेरिव प्रभारश्मयः, विष्णोः हृदि बभासिरे। तेषु शरेषु किंचित् आहतः हरिः, गदां गृहीत्वा, तां वेगेन परिभ्रम्य, दानवाय प्राहिणोत्। क्रुद्धः स दानवराजः, हस्तचातुर्यं दर्शयन्, शतशरैः आकाशे तां गदाम् उद्धत्य छित्त्वा चकार। अथ विष्णुः कोपाविष्टः, भीषणां शूलां जग्राह, तया दानवस्य हृदयं तीव्रतया विव्याध। क्षणेनैव चेतनां पुनर्लभमानः महादानवः कालनेमिः, सुवर्णघण्टायुक्तां तीक्ष्णधारां शूलां समादत्त। तया दितिसुतः विष्णोः वामभुजं विव्याध, तेन शूलप्रहारेण तस्य भुजः रक्तस्रोतसा स्रवन्त्या विभ्राजमानः रक्तकमलवलयेन भूषित इव बभौ। ततः क्रुद्धः विष्णुः, बलवद् धनुः समादाय, सप्तदश तीक्ष्णान् प्राणघ्नान् शरान् प्रगृह्य, षड्भिः दानवस्य हृदयं विव्याध, त्रिभिः चान्यैः। चतुर्भिः शरैः सारथिं, एकेन पताकां, द्वाभ्यां ज्यानं धनुः च, अन्येन तु वामभुजं दानवस्य विव्याध। हरिणा लोहशल्यैः हृदि गाढं विद्धः स दानवः, रक्तस्रावसमाकुलतनुः, क्लेशितचित्तः बभूव। स कम्पमानः, वातेन कम्पितः किंशुकवृक्ष इव, दृष्ट्वा तं विषण्णम्, केशवः गदां पुनः समादत्त। तां कालनेमिः वेगेन विष्णोः रथे प्रक्षिप्य, सा गदा बलात् कालनेमेशिरसि पपात्। तस्य शिरो भग्नम्, मुकुटमपि भग्नम्, स दानवः रक्तधाराः स्रवन् गिरिरिव धातुविस्रावैः बभौ। स मूर्च्छितः, प्रायः प्राणशेषः, भग्नरथे पतितः; तस्य पार्श्वे स्थितः शत्रुनाशनः अच्युतः। तदा चक्रपाणिः भगवान् स्मित्वा, तं दानवं प्रति उवाच—"गच्छ दानव, अद्य त्वं मुक्तः; निर्भयः जीव। शीघ्रं तु अहमेव तव अन्तः भविष्यामि।" इति श्रुत्वा, कालनेमिसारथिः रथं दूरं निनय। ततः कृष्णचामरैः विभूषितः, अमृतच्छत्रेण छन्नः, पञ्चवर्णध्वजेन शोभितः, भग्नगजकुम्भेन विराजमानः, महाबलवान् निमिदानवः गिरिसन्निभं मदोन्मत्तं गजं आरुह्य, हरिं प्रति युद्धाय समुपजगाम। तत्र सप्तविंशतिसहस्राणि भीमानां दानवपुत्राणां, मुकुटकवचभूषितानां, गजपादयोः समन्तात् परितिष्ठन्ति स्म। मथनः तुरगं, जम्भकः उष्ट्रम्, शुम्भः महावृषभम् आरुह्य युद्धे प्रविश्य, अन्ये दानवेश्वराः, विविधायुधधारिणः, सम्यक् सज्जीकृताः, निष्पापकर्मणि विष्णौ क्रुद्धाः समरे समभ्यद्रवन्त। तत्र निमिः मुसलप्रहारेण, मथनः गदया, शुम्भः तीक्ष्णशूलप्रहारेण, ग्रसणः अपि शृङ्गेण, क्रुद्धः महिषः चक्रेण, जम्भः शूलप्रहारेण, अन्ये सर्वे नारायणं तीक्ष्णैः शरैः अभ्यघ्नन्। तानि शस्त्राणि मुक्तानि, यथोपदेशं शिष्यचित्ते गुरुवचनानि, तथा हर्यङ्गभूतानि अभवन्। स विष्णुः युद्धे स्थिरः, ततः सुप्रसन्नानि, सर्पसदृशरूपाणि, सविश्लेषितानि बाणानि समादाय, क्रुद्धः तान् दैत्यान् प्रति वीर्येण समुपजगाम। स निमिं विंशत्याः दीप्तशरैः विव्याध, मथनं दशभिः, शुम्भं पञ्चभिः। कोपात् महिषं एकेन बाणेन वक्षसि, जम्भं द्वादशभिः तीक्ष्णशरैः, अन्यं अन्यं चाष्टभिः शरैः विव्याध। तस्य वेगे दृष्ट्वा, दानवाः क्रोधात् नर्दन्तः, महता प्रयत्नेन युद्धं अद्भुतं चकार। तत्र निमिदानवः विष्णोः धनुः पत्रिणा शरेण छित्त्वा, महिषासुरः तस्य निष्क्रममाणं बाणं छित्त्वा चकार। जम्भः गरुडं तीक्ष्णशरैः विव्याध, शुम्भः पर्वतसन्निभः गरुडस्य भुजं बलवता प्रहारैः ताडयामास। धनुः छिन्नं दृष्ट्वा, गोविन्दः भीषणां गदां गृहीत्वा, तां महता वेगेन मथनस्य प्रति समरे प्राक्षिपत्।