दैत्यानां तु सर्वे, शस्त्रैः शिथिलहस्ताः, पार्श्वे निषण्णाः, अधोमुखाः, शत्रुवशं गताः, शीतरश्मिना सोमेन पराजिताः, युद्धकामनां परित्यज्य, दूरस्थिता एव केवलं जीवितासक्ताः आसन्। तदा कालनेमिः, क्रोधात् संतप्तचित्तः, दैत्यान् इदं वचनम् उवाच— "हा हा, धनुर्धराः, शस्त्रास्त्रविशारदाः, यूयं केनचिदपि न पराजेयाः। एकैकः स्वबाहुभ्यां समग्रं जगद् धर्तुं समर्थः, एकैकः स्थावरजङ्गमं विश्वं ग्रसनीयः, एकैकस्य साहाय्यं सर्वे देवाः अपि न पर्याप्ताः। महाबलिनः यूयं, सोमस्य षोडशभागं पूरयितुं समर्थाः, किमर्थं प्रत्यपस्रत? अमृतैः अजित्यैः युद्धे स्थित्वा, वीर्यं दर्शयत। एषा वीराणां वृत्तिः न, विशेषतः दैत्यजातानां। अस्माकं राजा तारकः, लोकसंहारकः, अस्मासु गूढः स्थितः। यदि यूयं युद्धात् प्रत्यपस्रथ, सः क्रुद्धः भवन्तं प्राणान् हरिष्यति। शीतवेगेन स्तब्धाः, श्रोत्रं वाचा च नष्टाः।" इति। एवं उक्ते, दैत्याः मूकाः, दन्तैः कम्पमानाः, शीतात् मोहिता, युद्धे नष्टचेतसः, कालनेमिना दृष्टाः। तदा महाबलः कालनेमिः, युक्त्या निर्णीतकालं विज्ञाय, मायया स्वदेहं महान्तं चक्रे। तेन स्वदेहेन गगनं, दिशः, विदिशश्च पूरयन्, दानवाधिपः दशसहस्रसूर्यसमप्रभाम् उत्पादयामास। मायया निर्मितैः प्रज्वलितैः अग्निभिः दिशः पूरिताः; ततः क्षणेन त्रयो लोकाः सर्वे दग्धाः अभवन्। तेन ज्वलनराशिना सोमः शीतलत्वं जहौ; शनैः शनैः तदा तु कठोरः शीतदिनः अपाकृतः। एषा दानवेश्वरस्य महिमा, कालनेमिमायैव; तद्विदित्वा सूर्यः, चेतनां प्राप्तः, अरुणं सारथिं प्रति, कोपसंयुतः, जगच्चक्षुः, इदं वचनम् उवाच— "अरुण, शीघ्रं रथं चालय, कालनेमेरत्र रथः स्थितः; तीव्रः संग्रामः भविष्यति, वीराः पतिष्यन्ति। सोमोऽत्र जितः, यस्य बलं वयं आश्रिताः।" इति। एवं उक्त्वा, गरुडज्येष्ठः रथं प्रचोदयामास। यत्नेन निगृहीतानाम् अश्वानां, शुक्लचामरशोभितस्य, तदा जगदीपः, दीर्घधनुषं समादत्त। सः दिव्यतक्षक विषोपमौ द्वौ तेजस्विनौ बाणौ गृह्य, संचारास्त्रं योजयित्वा, एकं बाणं सन्धाय विससर्ज। द्वितीयं बाणं, इन्द्रजालमयमायया युक्तं, सः मुमोच; संचारास्त्रेण तु क्षणमात्रं रूपाणि व्यत्यस्यत्। स देवांश्च दानवत्वेन, दानवान् च देवत्वेन दर्शयामास; तदा दानवान् स्वजनान् मन्यमानः, तान् देवांश्च घोरैः शस्त्रैः त्वरितैः प्राहरत्। कालनेमिः, कालान्तक इव क्रुद्धः, केचित् तीक्ष्णेन खड्गेन, केचित् बाणवर्षेण, केचित् गदाप्रहारैः, केचित् भिन्दिपालैः निपातयामास। तीव्रवेगेन केषां चित् शिरांसि छित्त्वा, केषांचित् बाहून्, रथांश्च सारथींश्च छित्त्वा, केचित् रथेन निपीड्य, केचित् क्रोधात् भीषणपाणिप्रहारैः हतान्। स्वजनान् युद्धे निहतान् दृष्ट्वा, नेमिः दैत्येश्वरः, सुरैः अभिभूताः असुराश्च, स्वस्वरूपं पुनः प्राप्नुवन्। कालनेमिः, क्रोधवशात्, तेषां रूपं न विवेचयामास; दैत्येश्वरः नेमिः तम् दृष्ट्वा कालनेमिं प्राह— "अहं नेमिः, न देवः, हे कालनेमि, मां विद्धि। युद्धे त्वया मोहात् अनेकाः महाबलिनः हताः। अत्र शतसहस्रं दानवानां, ये देवैः अजिताः; त्वं ब्रह्मास्त्रं विमुञ्च शीघ्रं, सर्वास्त्रप्रतिघाताय।" एवं उक्तः, मोहितचित्तः दानवः, ब्रह्मास्त्रयुक्तं बाणं सन्धाय, देवशत्रुः सः तद् विमुञ्चत्। तदा ब्रह्मास्त्रवेगेन, त्रयो लोकाः, चराचरयुक्ताः, आवृताः। सर्वे देवसेना भयाक्रान्ता अभवत्; संचारास्त्रं निगृहीतम्, युद्धे तद् प्रकाशमानम्। तस्मिन् अस्त्रे प्रत्यस्ते, सूर्यः तेजः नष्टम्; महेन्द्रमायां आश्रित्य, स्वस्य अनन्तरूपाणि प्रादर्शयत्। पाणिप्रहारैः महाघोषैः, त्रीन् लोकान् व्याकुलयन्, दानवसेनां दग्ध्वा, रक्तधाराभिः सिञ्चयामास। तदा सर्वतो वह्निं वर्षयन्, दानवमुख्यानां नेत्राणि मूढानि चकार। गजमेदः पच्यमानः, तेषां क्रन्दनानि भूमौ पतितानि; अश्वाः तर्पणात् दग्धाः, श्वासयन्तः, सारथयः अपि पीडिताः। क्वचित् तृषार्ताः, जलं, वृक्षच्छायां, गिरिगुहां च याचमानाः; शीतलस्य याचनायां, दावानलः वृक्षेषु प्रज्वलितः, स्थूलांश्च दग्धवान्। जलम् अग्रे दृष्ट्वा, तृषार्ताः तत्र त्वरिताः; परन्तु शक्तिहीनाः जलं न प्राप्नुवन्; पिपासया विवर्णमुखाः, चेतसा विवर्जिताः, भूमौ पतिताः। भूमौ क्वचित् मृतदैत्यानां नृपतीनां, रथानां, गजानां, अश्वानां च संहतयः दृष्टाः। स्थिताः, धावन्तः, वमन्तः, रक्तवस्त्रधारिणः, सहस्रशः मृतदानवाः दृष्टाः। एवं दानवराज्ञां महाविनाशे सति, कालनेमिः, रक्तनेत्रः, क्रोधसंयुतः, उत्तिष्ठत्। स मेघ इव, नानाप्रभासरांसि जलाशयानि, महाघोषनिनादेन जगच्छित्तानि कम्पयन्, आकाशं व्याप्य, सूर्यस्य मायां निवार्य, दानवराजसेनायाः शीतलं वारि वर्षयामास।