समागम्य परस्परं समरे विविधैः प्रकारैः समरशूराः योधाः समारभन्त। तत्र कश्चित् अश्वः रथं समभिद्रवत्, रथश्च पदातिनं समाहनत्। गजः पदातिभिः सह संग्रामं कृतवान्, रथी च रथिनं प्रतियुद्धं समारभत। अन्यत्र गजः बहून् अश्वान् समरभूमौ समभिद्रवत्। एकः पदातिः मदोन्मत्तैः गजैः बहुभिः समन्वितः, तत्र शूलैः, गदाभिः, मुसलैः, परश्वधैः, खड्गैः च समरे समुपायुध्यन्त। ते च शूलैः, खड्गैः, शलाकाभिः, मुद्गरैः, मृतशरीरैः, गदाभिः, चक्रैः, शङ्कुभिः, शूलैः, श्वेताङ्कुशैः च विविधैः आयुधैः परस्परं प्रहारं चक्रुः। बाणैः कर्णाग्रैः, इषुभिः, नराचैः, वत्सदन्तैः, अर्धचन्द्रैः, विस्तीर्णधारैः, शतदलैः, शुकमुखैः च आकाशे अद्भुतं वर्षं सर्वतः प्रसारितम्, दिशः तमोमयाः कृताः इव दृश्यन्ते स्म। तस्मिन् घोरतमे तमसि ते परस्परं न विवेक्तुं शेकुः; अदृश्याः सन्तः क्रुद्धया शरवृष्ट्या अन्योन्यं समन्ततः समाह्वयन्। ते यदा यत् किमपि सेनयोः मध्ये पतितं पश्यन्ति स्म, तदा ध्वजैः, भुजैः, छत्रैः, कुण्डलिनः शिरोभिः च समन्ततः समलंकृतं समरभूमिं दृष्ट्वा विस्मयं चक्रुः। गजैः, अश्वैः, पदातिभिः, पतितैः, पतनशीलैः च भूमिः सरः इव जातं, यस्य पद्मानि आकाशात पतितानि इव। दंष्ट्राभङ्गैः, शिरोभङ्गैः, छिन्नसूण्डैः गजाः शिलासदृशाः भूमौ पतन्तः रक्तनदीः स्रवन्तः दृश्यन्ते। रथाः योकत्रिभङ्गैः, अक्षभङ्गैः, चक्रभङ्गैः च भग्नाः, सहस्रशः अश्वाः अपि पतिताः छिन्नाः च। ततः भूमिः रक्तनदीभिः दुर्गमाभवत्, रक्तवर्त्मनदीः मांसभक्षिभिः प्रमोदिता, समरभूमिः पिशाचानां क्रीडाभूमिः जातम्। ततः तद् भक्षणं दृष्ट्वा यमः क्रोधात् संतप्तः, दीप्तान् अग्निसमान् शरवर्षं विशेषतः प्रावर्षत्। बहुभिः शरैः आहतः महाबलः ग्रसनः प्रत्युत्सुकः भीषणं धनुः ससंज्वालयत्। पञ्चशतैः तीक्ष्णैः शरैः स यमं विव्याध, यमश्च तान् शरान् ग्रसनोत्कर्षं च दृष्ट्वा, तं ग्रसनं तीक्ष्णशरवर्षेण समभिद्रवत्। मृत्युपतिः शरवर्षः आकाशे प्रसरन् अभवत्। दानवेश्वरः ग्रसनः स्वशरैः तं शरवर्षं छित्वा, निष्फलं दृष्ट्वा, यमः तं शरप्रवाहं निरीक्ष्य, तदा ग्रसनोपस्थितं शरघातं चिन्तयन्, अन्तकः भीषणां गदां बलात् प्राक्षिपत्। सा गदा आकाशे पतन्ती दानवानां हर्षं वर्धयन्ती, ग्रसनः वामहस्तेन ताम् आदत्त। तां गदां गृहित्वा, क्रुद्धः ग्रसनः शीघ्रं यमस्य महिषं ताडयामास, स च भूमौ निपपात्। तदा यमः महिषात् पतनसमये उत्पत्य, शूलं दृढं ग्रसनो मुखे प्राहिणोत्। शूलाभिहतेन ग्रसनेन चेतना नष्टा, स भूमौ पतितः। ग्रसने पतिते, जंभः भीषणपराक्रमः तत्र दृश्यते स्म। यमः तं गदया हृदये ताडयामास, तेन प्रहारेण यमस्य मुखात् रक्तं स्रवति स्म। कृतान्तं भग्नं दृष्ट्वा, धनाध्यक्षः स्वगदां गृहीत्वा, शतसहस्रयक्षसंवृतः, जंभं क्रुद्धः प्रति समुपजगाम। जंभः दानवसेनया परिवृतः, तम् उपयान्तं क्रुद्धं दृष्ट्वा, मृदुना वचसा हितं वचनं व्याहरत्। तदा चेतनां पुनः प्राप्तः ग्रसनः, रत्नकाञ्चनविभूषितां, शत्रुविनाशिनीं, गुरुतरां गदां यमं प्रति प्रेषयामास। तां दुर्गमां गदां दृष्ट्वा, महिषवाहः प्रतिरोधाय स्वां भीषणां, लोकत्रासिनीं गदां प्राहिणोत्। क्रुद्धः स दीप्तमाल्यदीप्तां दण्डमाकाशे प्राक्षिपत्, स च गदा-मध्ये नभसि मेघनिनादवत् गर्जनं चकार। तयोः गदयोः समागमे पर्वतोपमं घर्षणं जातम्, तद्घोषेण दिशः स्तब्धाः अभवन्। संसारः संकुलः अभवत्, प्रलयागमभीत्या कम्पितः, क्षणेन स गर्जनः उपशान्तः, आकाशं दीप्तैः उल्काभिः पूर्णम्। तयोः भीषणसंघर्षे गदा विनष्टा, तदा दण्डः ग्रसनो मस्तके पतितः। स दण्डः पापिनं सम्पीड्य, दुःखमिव धनं हृत्य, दिशः तिमिरमयीः ग्रसनः अपश्यत्। स भूमौ पतितः, धूलिना आवृतः, तदा उभयसेनयोः भीषणा क्रन्दना अभवत्। क्षणात् चेतनां प्राप्तः ग्रसनः स्वदेहं भग्नविभूषणवस्त्रं दृष्ट्वा, स्वकर्मफलचिन्तां चकार। मनसि चिन्तयामास—मम पराजयेन मदीया सेना नष्टा, जनाः इच्छया कर्म कुर्वन्तु, एष एव अयत्नः संसारः। यः पुरुषः कल्पितधनः केवलं घोषयति, स तु न कश्चित्; इति मत्वा महाबलः शीघ्रं उत्थाय स्थितः। तदा ग्रसनः घोरसंकल्पः, संहताधरः, कालदण्डोपमं, पर्वतसदृशं मुसलं गृहीत्वा, रथेन शीघ्रं युध्ये समुपायात्। न तु अन्तकं समरे प्राप्तवान्, किन्तु यमं संग्रामे अभिगम्य, ग्रसनः मुसलं परिभ्रम्य, महावेगेन तद् यमस्य शिरसि प्राक्षिपत्। दीप्तं मुसलं दृष्ट्वा, यमस्य नेत्रे भयेन समाकुलिते।