वज्राङ्गः ब्रह्माणं प्रणम्य विनयपूर्वकं प्रोवाच—“मया मातुः शासनं पूर्णं कृतम्, तेनास्य मम कार्यं नास्ति। त्वं देवासुराधिपः, मम च प्रपितामहः। त्वदीयं यत् किंचित् कार्यं करिष्यामि, भगवन्। शक्रो मुमुच्यताम्। मम मनः तपस्यां प्रवर्त्ततां, भगवन्, चिरकालं विघ्नरहितं भवतु।” एवं ब्रुवाणं दैत्यं “भगवन्, तव प्रसादात्” इत्युक्त्वा तिष्ठन्तं मौनं दैत्यं ब्रह्मा पुनरुवाच—“मम आज्ञया त्वया घोरं तपः कृतम्। अस्य मनःशुद्ध्या तव जन्मफलम् आप्तम्।” एवमुक्त्वा पद्मयोनिः कमलदललोचनां कन्यां ससर्ज। स तां वराङ्गीं नाम दत्त्वा वज्राङ्गाय भार्यां प्रददौ। वराङ्ग्या सह वज्राङ्गः वनं तपस्यै जगाम। स दैत्यपतिः सहसा सहस्रवर्षाणि बाहून्निमील्य, काल इव, तपः कृतवान्—स शुद्धचित्तः, महातपाः, कमललोचनः। स तावत्कालं मूर्धा अधः कृत्वा पञ्चाग्निमध्ये उपवसनं कृत्वा घोरं तपः समाचरत्, तपःकूट इव बभूव। ततः सहस्रवर्षाणि जलमध्यगतः सः तपः कृतवान्। तस्य भार्या महाव्रता तदा तस्यैव सरसि तटस्थिता मौनं उपोष्य, घोरं तपः समारब्धवती, तेजसा दीप्तिमती। तस्यास्तपस्यां प्रवृत्तायां, शक्रः भयजननाय तस्याः आश्रमे महाकपिरूपं धारयामास। स सर्वाणि कलशपात्रानि च कुटुम्बानि च कम्पयामास, विसृज्य च; ततः मेघरूपधारी स तत्र महद्विक्षोभं जनयामास। ततः सर्परूपं धारयित्वा, तस्याः पादद्वयं बध्नन्, दूरं नीतवान्, भूमौ विचालयामास। सा तपःशक्तिसंयुक्ता तेन नापहृताभवत्; ततः शृगालरूपधारी स आश्रमं मलिनीकृतवान्। पुनः मेघरूपं धारयित्वा आश्रमं निमज्जयामास; बहुविधैः भयैः पाकशासनः तां तर्जयामास। तस्याः तपस्यां न निवर्तमायां, सा पर्वतं दोषवन्तं मन्यन्ती शापदाने मनसि चकार। तस्याः शापायत्तां दृष्ट्वा, स पर्वतः मानुषरूपं धारयित्वा, तां वराङ्गीं सुशोभनां भीतचित्तां वाक्यमुवाच—“वराङ्गि, अहं न दुष्टः, सर्वैः देहिभिः सेवनीयः। पाकशासनः क्रुद्धः एष विघ्नान् करोति।” एवं तस्याः सहस्रवर्षं समाप्ते, प्रसन्नः पद्मयोनिः तं जलस्थं वज्राङ्गं उपेत्य उवाच—“वत्स, सर्वान् कामान् ददामि, उत्तिष्ठ दितिसुत।” एवमुक्तः स दैत्येशः तपःसंपन्नः, अञ्जलिं कृत्वा लोकपितामहम् उवाच—“मम राक्षसी प्रवृत्तिः मा भवतु, मम लोकाः अक्षयाः स्युः, मम तपसि अनुरक्तिः स्यात्, मम शरीरं चिरस्थायी भवतु।” ब्रह्मा “एवं भवतु” इत्युक्त्वा स्वं लोकं ययौ। वज्राङ्गः दृढनियमेन तपः समाप्त्य, अन्नार्थी स्वां भार्यां अन्वेष्टुम् आरब्धवान्। स्वाश्रमे तां न दृष्ट्वा, क्षुधया पीडितः, पर्वतस्य घनवनं प्रविष्टः। फलमूलार्थी स प्रियाम् अश्रुपूर्णलोचनां, दुःखार्तां, वाससा मुखं छादयन्तीं दृष्ट्वा, स दैत्येश्वरः सान्त्वनपूर्वकं वाक्यमुवाच—“कस्य त्वं अपराधिता, भीरु? कस्य वा इच्छया यमलोकगामिनः? किं वा ते कामं करवानि? शीघ्रं वद, सुन्दरि।” सा प्राह—“शक्रेण भीता, निष्कासिता, ताडिता, पुनःपुनः रक्षकरहिता इव पीडिता च। दुःखस्य अन्तं न पश्यन्ती, जीवितं त्यक्तुम् इच्छामि; तव पुत्रं तारकं दत्त्वा, दुःखसागरात् उद्धर माम्।” एवं श्रुत्वा, स दैत्येश्वरः, कोपात् कम्पितलोचनः, शक्रस्य प्रतिकारं समर्थोऽपि, तदा पुनः घोरं तपः कर्तुम् उद्यतवान्। तस्य दुष्करस्य भावस्य ज्ञात्वा ब्रह्मा पुनः तत्र आगतः, दितिसुतं सौम्यया वाचा उवाच—“वत्स, किं हेतुना पुनः घोरं तपः कर्तुम् इच्छसि? अन्नार्थिनं व्रतिनं वद।” “यत् फलम् सहस्रवर्षोपवासेन लभ्यते, तत् युक्तकाले अन्नत्यागेन क्षणेन लभ्यते। अनाप्तकामस्य त्यागः न तथा गुरुः, यथा प्राप्तस्य कामस्य परित्यागः, पद्मलोचन।” एवं ब्रह्मणः वाक्यं श्रुत्वा, स दैत्यः अञ्जलिं कृत्वा, ब्रह्मणः उक्तानि विचिन्त्य, तपसि मनः निवेश्य, प्राह— “तव आज्ञया समाधेः उत्थाय, मम पत्नीं वृक्षमूले भीताम् अश्रुपूर्णलोचनां दृष्टवान्। तां तन्वीं दुःखितचित्तः पृष्टवान्—‘किं त्वं भीरु, एवंविधा? किं ते कर्तुम् इच्छसि?’ एवं मया पृष्टा सा भगवन्, कम्पमानया वाचा, कारणयुक्तानि वाक्यानि प्राह। शक्रेण भीता, निष्कासिता, ताडिता, पुनःपुनः रक्षकरहिता इव पीडिता च। दुःखस्य अन्तं न पश्यन्ती, जीवितं त्यक्तुम् इच्छामि; तारकं पुत्रं दत्त्वा दुःखसागरात् उद्धर माम्।’ एवं तया उक्तः स तस्याः पुत्रार्थं उद्यतः, दैत्यः घोरं तपः कर्तुम् निश्चितवान्, स्वर्गवासिनां जयाय।