दित्या तपस्याः समाप्तौ पुण्या अपराजितः, अजेयः, अयुध्यः च पुत्रः समुत्पन्नः। सः बाल एव सर्वास्त्रशस्त्रविद्यायाम् प्रवीणः अभवत्, मातरं साश्रयं प्राञ्जलिः पप्रच्छ—"किं करवाणि, अम्ब?" तदा दितिः प्रमुदिता, दैत्यपतिं पुत्रं सम्बोध्य उवाच—"मम अनेकाः पुत्राः सहस्रनेत्रेण हताः, पुत्र।" सा तं प्रेषयामास—"गच्छ, तेषां प्रतिकृत्य शत्रुं वधस्व, इन्द्रं हन्याः।" तस्याः वचः शिरसि कृत्वा, स महाबलः स्वर्गं प्रति जगाम। तत्र सः सहस्रनेत्रं दिव्येन पाशेन बद्ध्वा, मातुः समीपं यथा सिंहः हरीनं क्षुद्रं आनयेत्, एवं प्रावर्तयत्। तस्मिन्नेव काले ब्रह्मा महातपस्वी च कश्यपः तत्र आगम्य, निःशङ्कं स्थितौ मातरं पुत्रं च ददृशतुः। तौ दृष्ट्वा ब्रह्मा कश्यपश्च उचतु—"सुत, इन्द्रं मुञ्च; अस्य बन्धनेन किम् लाभ्यते?" पुनः ब्रह्मा उवाच—"बन्धनं हन्यते हि कुलीनस्य, पुत्र; अस्माकं वचनेन मुक्तः शत्रुः मृत एव।" "अन्यस्य कृते मुक्तः शत्रुः शत्रुभिः भारं वहति; जीवन्नपि, प्रतिदिनं मृतः भवति।" "महद्भिः वशीकृतानां शत्रुणा सह वैरं नास्ति।" इति श्रुत्वा वज्राङ्गः साष्टाङ्गं प्रणम्य उवाच—"मम कार्यं समाप्तम्; मातुः आज्ञा पूर्णा। त्वं देवासुराधिपः, मम प्रपितामहः च।" "त्वदीयं वचः करिष्यामि; शतक्रतुः विमुच्यताम्। मम मनो देव तपस्यां प्रवर्त्त्यताम्, चिरकालं च स्थिरं भवतु।" "भगवन्, तव प्रसादात्।" इति उक्त्वा, स मुनिर् मौनं जग्राह; तदा ब्रह्मा तं सम्बोध्य उवाच। "मया उक्तं तपः त्वया कृतम्, निःस्पृहः च त्वं; अनेन शुद्धेन चित्तेन जन्मसाफल्यं प्राप्तम्।" इति उक्त्वा, पद्मयोनिः पद्मोपमलोचनां कन्यां ससर्ज; तां पद्मसम्भवः तस्मै पत्नीं दत्तवान्। ब्रह्मा तां वराङ्गीति नाम कृत्वा स्वं लोकं जगाम; वज्राङ्गः तया सह वनं तपस्यै जगाम। स दैत्यपतिः उत्तानबाहुः सहस्त्रवर्षम् अतीव तपः अचरत्—कालः इव, पद्मलोचनः, शुद्धचित्तः, महातपाः। स तावत्कालं शिरसा अधोमुखः पञ्चाग्निमध्ये स्थित्वा, उपवासेन, घोरं तपः कृत्वा, तपोमयोऽभवत्। ततः सहस्त्रवर्षं जले तपः अकरोत्; स जले प्रविष्टः, तस्य धर्मपत्नी, महाव्रता, तदीयं हितं चिन्तयन्ती, तस्यैव सरसि तीरे मौनं उपवासं च कृत्वा, घोरं तपः अचरत्, द्युतिर्मयी। तस्याः तत्र तपस्यां प्रवृत्तायां, इन्द्रः महाकपिरूपं कृत्वा, तस्याः आश्रमं सम्प्रविवेश, भयं चकार। स सर्वाणि कुम्भपात्राणि, घटान्, डम्बान् च कम्पयामास, विक्षिप्य च; मेघरूपं कृत्वा महद् कम्पनं चकार। सर्परूपं कृत्वा, तस्याः पादौ बद्ध्वा, दूरं नीतवान्, पृथिव्यां विचालयामास। तपोबलसमन्विता सा तेन न हताभवत्; शृगालरूपेण पुनः आश्रमं मलिनीकृतवान्। मेघरूपं पुनः कृत्वा, आश्रमं निमज्जयामास; नानाविधैः भीषणैः पाकोशासनः तां पीडयामास। सा वज्राङ्गपत्नी, न तपः त्यक्तवती; पर्वतम् एव दोषिणं मन्यन्ती, शापं दातुं निश्चितवती। तस्या शापाय संकल्पिन्याः, पर्वतः मानुषरूपधारी, ताम् उवाच—"वराङ्गि, नाहं पापः; सर्वैः देहिनः सेवनीयः अहम्। पाकोशासनः क्रुद्धः, स एव विघ्नं करोति।" एवं तावत् सहस्त्रवर्षं समाप्तम्; ततः कालात्, प्रसन्नः पद्मयोनिः जले स्थितं वज्राङ्गं समीपं आगत्य उवाच—"कामान् सर्वान् ददामि, दितेः सुत, उत्तिष्ठ।" इति उक्ते, स दैत्यपतिः, तपोमयः, प्राञ्जलिः जगद्भर्तारं प्रपितामहम् उवाच—"मम असुरभावो नास्तु, मम लोकाः अक्षया भवन्तु, तपोऽनन्दः स्यात्, शरीरं चिरस्थायी भवतु।" स देवः "एवं भवतु" इति उक्त्वा, स्वं लोकं प्रतिपेदे; वज्राङ्गः दृढनियमेन तपः समाप्त्य, अन्नार्थी स्वपत्नीं अन्वेष्टुम् आरब्धवान्, तां स्वाश्रमे न प्राप्य, क्षुधया पीडितः, पर्वतस्य घनं वनं प्रविवेश। तत्र सः फलमूलसंग्रहेण चरन्, स्वां प्रियां रुदतीं, क्लेशिता, वस्त्रेण मुखं छादयन्तीं दृष्ट्वा, दैत्यपतिः सान्त्वपूर्वकं उवाच—"कः त्वां दुःखितां कृतवान्, कः तव शत्रुः? वा किम् इच्छसि, शीघ्रं वद, सुन्दरी।" सा उवाच—"मया भीता, त्यक्ता, हता, पीडिता च, तेन घोररूपेण देवराजेन, पुनः पुनः। दुःखस्य अन्तं न पश्यन्ती, जीवितं त्यक्तुम् इच्छामि; मम पुत्रं तारकं देहि, येन दुःखसागरात् उद्धृतास्याम्।" एवं उक्ता, दैत्यपतिः क्रोधात् नेत्रे समाकुलयन्, देवराजं प्रतिहन्तुं समर्थः अपि, स महासुरः पुनरपि घोरं तपः कर्तुं निश्चितवान्। तस्य तद्भावं ज्ञात्वा, ब्रह्मा पुनरागत्य, दितेः सुतं सौम्यवचः सम्बोध्य उवाच।