इन्द्रः स्वेन वज्रेण तदम्बुजं सप्तधा व्यधुनोत्; ततः स महेन्द्रः प्रत्येकं भागं पुनः सप्तधा चकार। क्रोधेन तेषां सप्तभागानां प्रतिपदं सप्तधा पुनः विभज्य, तदा दिति जागरूका बभूव, सा चेदं वचोऽब्रवीत्—“मा, इन्द्र, मम सुतान् नाशय।” एतदाकर्ण्य इन्द्रः तस्यान्तिके प्रादुरभवत्, स सञ्जातभीतः, अञ्जलिं कृत्वा, मातुः उक्तानि वचनानि सस्नेहम् अवोचत्—“माते, त्वं स्वप्नविलासेन मग्ना, तव केशा पादयोः संस्थिता आसन्। सप्तसप्तधाभिः प्रहारैः तव गर्भः मया विभक्तः।” “ये तव पुत्रा मम वज्रेण चतुश्चत्वारिंशत्कृत्वः निहताः, तेषां स्वर्गे स्थाने दास्यामि, ये देवैः पूज्यन्ते।” एवं उक्त्वा सा देवी प्रत्युवाच—“एवं भवतु”—इत्युक्त्वा, रात्रिश्यामलोक्षणा, पतिं पुनरुवाच—“प्रजापते, मम पुत्रं देहि, यो महाबलवान्, इन्द्रजित्, स्वर्गवासिभिर्देवैः न हन्येत कश्चन शस्त्रेण वा अस्त्रेण वा।” ततः स पतिः दुःखार्तायै भार्यायै प्रत्युवाच—“दशसहस्रवर्षाणि तपः कुर्वती, त्वं तादृशं पुत्रं प्राप्स्यसि।” “तव पुत्रः, दृढाङ्गः, वज्रसारः, अजय्यः, लोहसमः, ‘वज्राङ्गः’ इत्याख्यां प्राप्स्यति, भक्ते।” सा देवी वरं प्राप्य, वनं गतवती, तत्र दशसहस्रवर्षाणि घोरं तपः अकरोत्। तपः समाप्ते, सा पुण्यश्लोकिनी, अजय्यं, दुर्जयं, सर्वशस्त्रैः अनभेद्यं पुत्रं सुषुवे। स पुत्रः जातमात्रः एव सर्वास्त्रविद्यायाम् निपुणः अभवत्, स मातरं प्रनम्य पप्रच्छ—“किं करवाणि, मातः?” तदा दिति हृष्टा, दैत्याधिपं पुत्रं उवाच—“मम पुत्राः, सहस्राक्षेण निहताः, वत्स।” “गच्छ, तान् प्रतिपद्य, इन्द्रं हन्याः”—इति उक्त्वा, स महाबलः स्वर्गं जगाम। स तदा सहस्राक्षं दिव्यपाशेन बद्ध्वा, मातुः समीपं प्रापयामास, यथा व्याघ्रः हरणकुमारम् आनयेत्। तस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा च महातपाः कश्यपः तत्र समुपस्थितौ, यत्र माता पुत्रश्च निर्भयौ स्थितौ। तौ दृष्ट्वा ब्रह्मा कश्यपश्च ववदतुः—“मुक्त्वा, वत्स, इन्द्रं; किमस्य बन्धनेन लाभः?” “गुरोः वधः निन्द्यः, पुत्र; यः अस्मद्वचनेन विमुक्तः, स मृतः इव।” “अन्यस्य कृते विमुक्तः, शत्रूणां भारं वहति; जीवन्नपि प्रतिदिनं मृतः सः।” “महतोऽधीनस्य शत्रुणा सह वैरं नास्ति”—एवमुक्त्वा, वज्राङ्गः प्रणम्य उवाच—“मम कार्यं समाप्तं; मातुः आज्ञा पूर्णा। त्वं देवासुराणां अधिपः, मम प्रपितामहः।” “किमपि न मम कार्यं तत्र; भवतः वचनं करिष्यामि, देव; शतक्रतुः विमुच्यताम्। मम चित्तं तपस्यां नियोज्यताम्, भगवन्, चिरकालं विचलितुं न अर्हति।” एवं उक्त्वा—“भगवन्, तव प्रसादात्”—इत्युक्त्वा, स तत्र मौनं जग्राह। तदा पितामहः तं दैत्यं सम्बोध्य उवाच—“त्वं मम वचनेन महत्तपः कृतवान्; अस्य मनःशौचेन तव जन्मफलम् आप्तम्।” एवं वदन् पद्मयोनिरेकां कन्यां ससर्ज, या पद्मपत्रनयनाभूत्; तां च पद्मसम्भवः तस्मै भार्यार्थं दत्तवान्। तां वराङ्गीति नाम कृत्वा, पितामहः प्रस्थितः; वज्राङ्गः तया सह वनं तपः कर्तुं जगाम। स दैत्येश्वरः, उत्तुङ्गबाहुः, सहस्त्रवर्षाणि तपः अकरोत्—काल इव, पद्मलोचनः, विशुद्धचित्तः, महातपाः। स कालं भूमौ शिरसा अधः स्थित्वा, पंचाग्निमध्ये, निराहारः, घोरं तपः कृत्वा, तपस्तुषारसमूहः अभवत्। स तदा जलमध्ये सहस्त्रवर्षाणि तपः अकरोत्; स जलं प्रविष्टः, तस्य भार्या, दृढव्रता, तत्रैव सरसि तीरे, मुनिव्रतं पालयन्ती, मौनं उपोष्य, घोरं तपः उपनिनाय, दिव्यतेजसा युक्ता। तस्यास्तपस्यां प्रवृत्तायां, इन्द्रः तत्र भयजननाय, वानररूपं धारयित्वा, तस्याः आश्रमे समुपस्थितः। स तस्याः कुम्भान्, घटान्, द्रोणीन् च कम्पयामास, नानाविधं च विक्षेपयामास; ततः मेघरूपं धृत्वा, तत्र महद्विक्षोभं चकार। पुनः सर्परूपं धृत्वा, तस्याः पादद्वयं बद्ध्वा, दूरं नीत्वा, पृथिव्याम् विचालयामास। तपस्याशक्त्या सा तेन न बाधिता; ततः शृगालरूपं धृत्वा, तस्याः आश्रमं मलिनीकृतवान्। पुनः मेघरूपं धृत्वा, तस्याः आश्रमं प्लावयामास; नानाभयैः पाकशासनः तां पीडयामास। सा व्रतस्थाऽपि, तपः न त्यक्तवती; पर्वतम् दोषिणं मन्यन्ती, शापं दातुं चक्रे। तस्याः शप्तुम् उद्यतायाः, पर्वतः मानुषरूपं धृत्वा, तां सुशोभनां कुलस्त्रीं, भयभीतः अभ्युवाच—“वराङ्गि, अहं न दुष्टः; सर्वैः प्राणिभिः सेवनीयः अस्मि। पाकोदनः इन्द्रः क्रुद्धः, स एव एतत् विक्षोभयति।” एवं कालस्य सहस्त्रवर्षस्य समाप्तौ, तदा पद्मयोनिर्भगवान् तुष्टः, जलस्थं वज्राङ्गं समागतः, तं चेदमुवाच—“सर्वान् कामान् ददामि; उत्तिष्ठ, दितेः सुत।” एवं संबोधितः, स दैत्येश्वरः, तपो निधिः, उत्थाय, अञ्जलिं कृत्वा, जगतां पितामहम् इदं वचनं उवाच।