हिरण्यकशिपुः महाबलः त्रैलोक्यनाथं देवगणाधिपतिं इन्द्रं विजित्य तस्य राज्यं अधिगृह्य विजयी अभवत्। कालेन तस्य हिरण्यकशिपोः स्वजनः च विष्णुना संग्रामे हतः, शेषाः दानवाः अपि इन्द्रेण निहताः। ततः, पुत्राणां विनाशे दुःखिता दिति: स्वपत्युः कश्यपस्य देवस्य समीपं गत्वा, पुनः महाबलिनं पुत्रं वरयितुं प्रार्थयति। स भगवान् तस्यै युद्धे इन्द्रहन्तारं पुत्रं दत्त्वा, उवाच—“देवि, यदि शुद्धचित्तया सहस्रवर्षं व्रतम् आचरिष्यसि, तदा पुत्रं लप्स्यसे।” सा तथेति व्रतम् आचारयति। तस्याः व्रतपालने, इन्द्रः च सततं चित्तं स्थापयन् तस्याः सेवा अकरोत्, सा च तं स्वीकृतवती। सहस्रवर्षे शेषे दशवर्षेष्ववशिष्टे, दिति: तुष्टा स्थिता इन्द्रं सम्बोधयति। सा उवाच—“वृत्रहन्तर्, पुत्रार्थं व्रतम् अवशेषितं ज्ञात्वा तव भ्राता जन्म लप्स्यते, तेन सह सम्पत्तिं भजिष्यसि। त्रैलोक्यं त्वया यथेष्टं भोक्तव्यम्, शत्रुभिः रहितम्।” इति उक्त्वा, निद्रया अभिभूता, केशं इन्द्रपादयोः स्थापयित्वा शयाना अभवत्। सा स्वयं, अगोपिता, निद्रायाः प्रभावेण सुप्ता अभवत्। इन्द्रः तं अवसरं उपलभ्य, तस्याः गर्भं प्रविश्य, तं गर्भं सप्तधा वज्रेण विदारयामास। ततः, प्रत्येकं भागं पुनः सप्तधा विभज्य, क्रोधात् सप्त सप्तधा पुनः विभज्य, दिति: जागरिता इन्द्रं प्रति—“मा पुत्रं मे विनाशय,” इति उवाच। इन्द्रः तस्याः समक्षं हस्तांजलिं कृत्वा, भीतः मातृवचनं भाषते—“माते, निद्रायाम् मग्ना, केशं पादयोः स्थापयित्वा, सप्त सप्तधा वज्रेण गर्भं विभक्तवान्। मृत्युः वज्रेण चतुश्चत्वारिंशतिवारं पुत्राणां प्राप्तः। तव पुत्राणां स्वर्गे स्थाने दास्यामि, यत्र देवैः पूज्यते।” एवं उक्त्वा, देवी तथेति स्वीकृत्य, रात्रिस्य श्यामलोचनाः पतिं पुनः सम्बोधयति—“प्रजापते, देवेषु स्वर्गवासिषु अस्त्रशस्त्रेण अजेयः, इन्द्रारि पुत्रं मे देहि।” तस्याः दुःखार्ता कश्यपः उवाच—“दशसहस्रवर्षं तपः कृत्वा, तादृशं पुत्रं लप्स्यसे।” “वज्राङ्गः नाम तव पुत्रः, वज्रसमानाङ्गः, अजेयः, लोहवत् दृढः भविष्यति।” वरं लब्ध्वा, देवी वनं गतवती, दशसहस्रवर्षं घोरं तपः अकरोत्। तपस्याः अन्ते, सा पुण्या अजेयम्, अवध्यं, शस्त्रैः अप्रतिघातं पुत्रं सुषूव। तस्मिन्नेव जन्मनि, सः सर्वास्त्रविद्यायाम् निपुणः अभवत्, मातरं नम्रः पप्रच्छ—“माते, किं करवानि?” दिति: हृष्टा दैत्याधिपं पुत्रं उवाच—“सहस्राक्षेण मम पुत्राः बहवः हताः, तान् प्रतिपद्य इन्द्रं जहीति।” इति उक्त्वा, सः महाबलः स्वर्गं गतः। तत्र, सः सहस्राक्षं दिव्येन पाशेन बद्ध्वा, मातुः समक्षं हरिणः शिशुं यथा आनयत्। तस्मिन्नेव समये, ब्रह्मा महातपस्वी कश्यपः च तत्र आगच्छतुः, यत्र माता पुत्रः च निर्भयौ स्थितौ। तौ दृष्ट्वा, ब्रह्मा कश्यपः च उचतुः—“पुत्र, इन्द्रं विमोचय; तस्य बन्धनं किमर्थम्? पूज्यस्य वधः कुलनिन्दा, वचनात् मुक्तः मृतः इव गण्यते। परस्य यशः भारं वहति; जीवन् अपि प्रतिदिनं मृतः। महात्मनां अधीनः शत्रौ द्वेषः नास्ति।” इत्युक्तम्, वज्राङ्गः प्रणम्य उवाच—“मम कार्यं समाप्तम्; मातृाज्ञा पूर्णा। त्वं देवासुराणां स्वामी, मम पितामहः। तव आज्ञां करिष्यामि; शतक्रतुः मुक्तः भवतु। मम मनः तपस्यां स्थिरं भवतु।” “त्वया कृपया, भगवन्,” इति उक्त्वा, मौनं अकरोत्। तत्र, दैत्यः तिष्ठन्, ब्रह्मा तम् उवाच—“मम आज्ञया तपः कृतं, शुद्धचित्तः भव; तव जन्मफलम् सिद्धम्।” इति उक्त्वा, पद्मजः पद्मनयनां कन्यां सृष्ट्वा, ताम् वधूः दत्त्वा, तस्यै वराङ्गी नाम दत्त्वा स्वर्गं गतः। वज्राङ्गः तया सह वनं गत्वा, सहस्रवर्षं बाहुं उत्तोल्य तपः अकरोत्; कालः, पद्मनयनः, शुद्धचित्तः, महातपस्वी अभवत्। तस्मिन्नेव कालः, अधोमुखः स्थित्वा, पञ्चाग्निमध्ये उपविष्टः, उपवासं कृत्वा, घोरतपः अकरोत्। ततः, सहस्रवर्षं जलमध्ये तपः अकरोत्। सः जलं प्रविष्टः, तस्य पत्नी वराङ्गी तटस्थे, तस्यार्थं मौनं उपवासं च कृत्वा, घोरं तपः अकरोत्, दीप्तिमती अभवत्।