एवं मनुना पृष्टः जनार्दनः देवः मत्स्यरूपधारी तदा उक्तः—हे महाबल, षडाननः देवः शरवणे कथं जातः? इति। तस्य वीर्यवन्तः नृपतेः वचनं श्रुत्वा ब्रह्मपुत्रः भगवतः प्रसन्नः, महद् बुद्ध्या सम्यक् उवाच। पूर्वं वज्राङ्गो नाम दानवः आसीत्, तस्य पुत्रः तारकः। स बलवान् देवतान् स्वनगरात् निष्कास्य तान् पीडितवान्। तदा भयात् पीडिताः देवाः ब्रह्माणं शरणं गच्छन्ति। तेषां भीतिम् दृष्ट्वा ब्रह्मा उवाच—“भयम् त्यजत, हे देवाः। शङ्करस्य पुत्रः, हिमगिरिपौत्रः बालः, तं दानवम् हन्ता भविष्यति।” काले काले, हिमगिरिपुत्रीं दृष्ट्वा शिवः अग्निमुखे वीर्यं विसृज्य, अन्याय प्रयोजनाय तद् दत्तवान्। अग्निना तद् वीर्यं ग्रहणं कृत्वा, देवतान् दग्ध्वा, तेषां उदरेषु विदार्य, अपाकृतं निर्गतम्। तत् पतितम् पुण्यनदीं प्रविष्टम्, तत्र तृणवनं गत्वा, तस्मात् गुहः सूर्यसमानप्रभः जातः। स बालः सप्तदिनः तारकासुरं हत्वा। तत् श्रुत्वा, श्रेष्ठः ऋषिः तं कथां श्रोतुम् इच्छन् उवाच—“एषा कथा अद्भुतमस्ति, रमणीयं च, पापनाशिनी। तत्त्वेन विस्तरेण कथय।” “कः वज्राङ्गस्य दानवराजस्य पूर्वजः? कस्य वंशे जातः? तारकः कस्य पुत्रः, देवद्विषः?” “कः तं सृजितवान्? किमर्थं तं दानवराजं हतः? गुहस्य जन्मकथा विस्तरेण कथय।” ब्रह्मणः मानसपुत्रः दक्षः प्रजापतिः आसीत्। तस्य षष्टिः कन्याः वैरिण्याः श्रुतम्। दश धर्माय, त्रयोदश कश्यपाय, सप्तविंशतिः सोमाय, चत्वारः अरिष्टनेमये दत्ताः। द्वे बाहुकपुत्राय, द्वे अपि अङ्गिरसे, द्वे कृत्स्नाय कृत्स्नाय दत्ताः। अदिति, दिति, दनु, विश्वा, अरिष्टा, सुरसा, सुरभिः, विनता, ताम्रा, क्रोधवशा, इरा। कद्रु व कद्रुः ऋषिः जगतः मातरौ। गवः अपि मातरः। ताभ्यः सर्वाणि भूतानि उत्पन्नानि, चलानि अचलानि च। ताभ्यः विविधाः प्राणिनः जाताः; अन्ये अपि देहिनः ताभ्यः उत्पन्नाः। देवाः, इन्द्रः, उपेन्द्रः, पूषा, अन्ये च, दितिपुत्राः इति कथ्यन्ते। दितेः हिरण्यकशिपुः, अन्ये च दितिपुत्राः जाताः; दानवाः दनुपुत्राः, गवः सुरभेः अपत्यानि। पक्षिणः विनतायाः पुत्राः, गरुडः अग्रणीः; सर्पाः कद्रुजाः; अन्ये अपि विविधाः प्राणीः। हिरण्यकशिपुः महाबलः इन्द्रं त्रैलोक्यनाथं जित्वा, अमरगणाधिपतिं पराजित्य, राज्यं गृहीतवान्। कालान्तरे, हिरण्यकशिपुः स्वजनैः सह विष्णुना युद्धे हतः; शेषदानवाः इन्द्रेण हताः। पुत्रेषु हतेषु, दिति पतिं कश्यपं वरं याचितवती—महाबलपुत्रं देहि। स भगवाँस् तस्यै पुत्रं दत्तवान्—यः इन्द्रं युद्धे हन्ता भविष्यति। स उवाच—“हे देवि, यदि शुद्धचित्तया सहस्रवर्षं व्रतम् आचरिष्यसि, पुत्रम् प्राप्तासि।” सा यथोक्तं व्रतम् आचरति। व्रतं चरन्त्याः, इन्द्रः सावधानः, तां सेवितवान्, सा तं स्वीकृतवती। शेषे दशवर्षे, दिति तुष्टा, इन्द्रं उवाच—“व्रतम् समाप्तं, पुत्रः जन्मिष्यति, तव भ्राता, तेन समं ऐश्वर्यं भजिष्यसि। त्रैलोक्यं इच्छया उपभुङ्क्ष्व।” इत्युक्त्वा, सा निद्रया अभिभूताः, केशं इन्द्रपादे स्थापयित्वा शयिता। सा स्वयं, रक्षाहीनः, निद्रया पतिता। इन्द्रः अवसरं लब्ध्वा, गर्भं प्रविष्टवान्। स देवाधिपः गर्भं सप्तधा वज्रेण विदार्य, प्रत्येकं भागं पुनः सप्तधा विभज्य। क्रोधात्, सप्तभागाः पुनः सप्तधा विदारिताः। दिति जागृतवती—“मा, हे इन्द्र, मम सन्ततिं विनाशय।” इन्द्रः तद् श्रुत्वा, समक्षं तस्थौ, अञ्जलिं कृत्वा, भीतः मातृवचनं उवाच—“माते, त्वं स्वप्नवस्थायाम्, केशं पादे स्थापयित्वा। सप्तसप्तवारं वज्रेण गर्भं विदारितम्। ते पुत्राः, वज्राघातेन चतु:पञ्चाशत् बारं हताः, स्वर्गे स्थानं दास्यामि, देवैः पूजितम्।” इत्युक्त्वा, देवी—“तथास्तु”—इति उक्त्वा, पुनः पतिं अन्धकारनयनी प्रजापतिं उवाच—“मम पुत्रं देहि, बलवन्तं, इन्द्रजयन्तं, यः दिविस्थदेवास्त्रैः न हन्येत।” प्रजापतिः दुःखार्ता पत्नीं उवाच—“दशसहस्रवर्षं तपः कुर्वन्त्या, तव पुत्रः भविष्यति।” “वज्राङ्गः नाम, वज्रसमानाङ्गः, दृढः, लोहमयः, अविच्छेद्यः।” वरं लब्ध्वा, देवी वनं गत्वा, दशसहस्रवर्षं घोरं तपः अकरोत्।