तत्र सहस्रशः पवित्रदर्भोपशोभिताः विमानाः कल्पिताः, यत्र फलकृत् बर्हिषदः निवसन्ति। तत्रैव समृद्धिसदनेषु पितृयज्ञदातारः पितरः देवासुरगन्धर्वाप्सरसां गणैः सह प्रमोदन्ते। स्वर्गे यक्षराक्षससमूहाः देवैः सहिताः शतशः तपोयोगयुक्तान् पुलस्त्यपुत्रान् उपासते। तेषां मध्ये महात्मानः सुदैविनः भक्तानां भयत्रातारः सन्ति; तत्रैव दिव्ये लोके ख्यात्या युक्ता पुण्यशीलाः कन्या जाता। सा योगिनी योगमाता सती, तीव्रं तपः कृत्वा भगवतः प्रसादं प्राप्य, तस्मात् वरं याचिता, हरिं प्रति वरं वव्रे। सा उवाच—"योगयुक्तं रूपसम्पन्नं जितेन्द्रियं पतिं देहि; त्वं तुष्टः सन् उत्तमं नरं पतिं मे दत्तुमर्हसि।" भगवान् उवाच—"व्यासनन्दनः शुकः जातः सति, स योगाचार्यः तव पतिः भविष्यति, साध्वी।" तस्मात् तस्याः कृत्वी नाम कन्या भविष्यति, या योगिनी पाञ्चालराज्ञे दास्यते मानवस्वरूपेण तस्मिन्काले। सा ब्रह्मदत्तमाता योगसम्पन्ना इति प्रसिद्धा भविष्यति; तस्याः पुत्राः कृष्णः गौरः प्रभुः शम्भुश्च। एते महात्मानः सुदैविनः परां गतिं प्राप्स्यन्ति; तान् प्रसूय पुनरपि सा योगेन वरैः मोक्षं प्राप्स्यति। वसिष्ठस्य पुत्राः उत्तमवपुषः पितरः स्मृताः, ये सर्वे मानसाः धर्मस्वरूपिणः। दिव्येषु लोकेषु ते स्वर्गे निवसन्ति, प्रकाशमानाः श्राद्धदानप्राप्ताः क्रीडन्ति। ये पदादुत्पन्नाः अपि, विमानैः सर्वकामोपेतैः वसन्ति; तर्हि श्राद्धकर्मरताः भक्तिपरा ब्राह्मणाः किं पुनः? तेषां मध्ये गौर नाम मानसकन्या दिव्ये लोके विराजते—सा शुक्रपत्नी साध्येषु प्रसिद्धा। सूर्यमण्डले मारिचिगर्भाख्या लोकाः सन्ति, यत्र हविर्भुजः अंगिरसः पितरः निवसन्ति। ये पुण्यकर्मणः क्षत्रियाः तीर्थेषु श्राद्धं ददति, ते नृपपितरः स्वर्गमोक्षफलदाः सन्ति। तेषां मध्ये यशोदा नाम मानसकन्या लोकेषु प्रसिद्धा, या अंशुमतः पत्नी, पञ्चजनस्य स्नुषा चाभवत्। सा दिलीपस्य माता, भागीरथस्य च पितामही; कामदुघाख्या लोकाः सर्वकामप्रदाः प्रसिद्धाः। यत्र सुश्वधा नाम्नः पुण्यपितरः वसन्ति, तत्रापि आज्यपा नाम लोका कार्डमस्य प्रजापतेः सन्ति। पुलहाङ्गिरसो वैश्याः तान् पूजयन्ति; तत्र श्राद्धकर्तारः तान् सर्वान् एकस्मिन्काले गच्छतः पश्यन्ति। मातरः भ्रातरः पितरः भगिन्यः मित्रबान्धवाः च—दशसहस्रजन्मसु सहस्रशः दृष्टाः अनुभूताश्च। तेषां मध्ये विरजा नाम मानसकन्या प्रसिद्धा, या नहुषस्य पत्नी, ययातेरमाता चाभवत्। अनन्तरं एका्ष्टका जाता, या धर्मिष्ठा सती ब्रह्मलोकं गतवती; एते त्रयः वर्णिताः, अधुना चतुर्थं कथयामि। मांसलोका नाम लोका ब्रह्माण्डात् उपरि संस्थिताः, तेषां मानसकन्या नर्मदा इति प्रसिद्धा। तत्र नित्याः सोमपाः पितरः धर्मस्वरूपिणः, ब्रह्मणः परे स्मृताः, निवसन्ति। ते स्वधायाः जाता, योगेन ब्रह्मपदं प्राप्ताः, सर्वसृष्टिं मानसैः कृत्वा, अधुना स्थिताः। तेषां कन्या नर्मदा नाम, या जलवाहिनी नदी, दक्षिणदिशं प्रवहन्ती प्राणिनः पावयति। तेषां सर्वेषां मनवः प्रजाश्च सृष्टाः सर्गे सर्गे; एतद्विदित्वा जनाः धर्माभावेऽपि श्राद्धं कुर्वन्ति। तेषामेव कृपायोगपरम्परा पुनः प्राप्यते; सृष्ट्यादौ श्राद्धं पितृभ्यः स्थापितम्। रजतपात्रं वा रजताभूषितं पात्रं स्वधा पूर्वकं समर्पितं पितॄन् सदा तुष्यति। अप्यायनं तु मेधावी अग्निषोमीयमन्त्रैः कुर्यात्; अग्न्यभावे ब्राह्मणः स्वश्वासं वा जलं वापि प्रयुञ्जीत। अजा्कर्णाश्वकर्णयोः मूलम्, गोशाले, जले वा, दक्षिणा दिशः पितॄणां देशः स्तूयते। पूर्वदिशि हस्तेनापितं जलं, तिलाः, कुशा, पाठीनमत्स्यः, गोदुग्धं, मधुररसाः—एतानि युक्तानि। कनकः मांसं मधु कुशा कृष्णधान्यं शालि यवः गोधूमः मुद्गः इक्षुः श्वेतपुष्पं सर्पिः च—एते पितॄणां प्रियाः प्रशंस्याश्च सदा। अधुना यानि पितृकर्मणि अप्रियाणि वर्जनीयानि, तानि वक्ष्यामि। मसूरः शणः निष्पावः राजमषः कुसुम्भः पद्मं बिल्वः अर्कः धत्तूरः पारिभद्रः अटरुषकः—एतानि न दातव्यानि। न च अजामातु दुग्धं, कोद्रवः उदारः चणकः कपित्थं मधुकं अतसी च। एतान्यपि न दातव्यानि पितृप्रियकामिना; भक्त्या पितॄन् यः तुष्यति, तं ते प्रतितुष्यन्ति। पितरः पोषणं स्वर्गं आरोग्यं सन्ततिं च ददाति; पितृकर्म देवकर्मापि अतिशयेन श्रेयस्करम्। देवेषु पितरः आद्याः कामधुगाः स्मृताः; शीघ्रं प्रसन्नाः, निरक्रोधाः, निरायुधाः, स्थिरमित्राश्च सन्ति।