अथ कदाचित् कालविशेषे, बलवान् स चक्रधारी नृपति: शूद्रविनाशनं कृत्वा, लम्पकान् आन्ध्रकांश्च तथा चौरगणांश्च संहारयामास। स सर्वाणि भूतानि निष्कास्य, पृथिव्यां विचचार; मनोः वंशे जातः, स इह राजर्षिरिव देवतुल्यः अभवत्। पूर्वजन्मनि तु स: विष्णुरेव प्रमतीति नाम्ना बभूव, महाबलवान् सोमपुत्रः स पूर्वकलेश्वरः आसीत्। द्वात्रिंशे वर्षे प्रारभ्य, विंशतिवर्षपर्यन्तं, स सर्वाणि भूतानि, विशेषेण मनुष्यगणान्, नाशयामास। तस्य क्रूरकर्मणा पृथिव्यां बीजानि केवलानि अवशिष्टानि, कारणसम्बन्धेन सह च सहसा कालेन। यदावशिष्टं तत्प्रमतेः सैन्यं गङ्गायमुनयोर्मध्ये ध्यानप्रभावेन सिद्धिं प्राप्नोत्। तदा सन्ध्याभागनष्टे, विधिनिषेधेषु लुप्तेषु, सर्वेषु राजसु विनष्टेषु, तस्मिन्काले गते, सन्ध्यायाः अन्ते केवलं अल्पजीवाः अवशिष्टाः। तस्मिन्काले लोका लोभेनाभिभूताः, दानानि न प्रयच्छन्ति, समूहैः सह संगृह्य, परस्परं हिंसन्ति, अन्योन्यं लुण्ठयन्ति च। तदा तस्मिन्काले, राजाभावे, विनाशे सन्निकर्षे, सर्वे जनाः अन्योन्यभीतयाऽतिव्यथिताः। क्लेशार्ताः, देवताभ्यश्च स्वगृहाच्च निवर्त्य, केवलं स्वजीवनस्य चिन्तनेन, दयाविवर्जिताः, दुःखिताः च बभूवुः। वेदधर्मनष्टे, स्मृतिधर्मे च लुप्ते, कामक्रोधवशाः, सीमाविहीनाः, हर्षशून्याः, स्नेहशून्याः, लज्जाविहीनाः च अभवन्। धर्मनाशेन, बलस्य केवलं पञ्चविंशत् अवशिष्टम्; भार्यापुत्रान् परित्यज्य, शोकमोहाभिभूताः जनाः बभूवुः। अनावृष्ट्याघातेन, दुःखिताः, जीविकां त्यक्त्वा, स्वदेशं परित्यज्य, सीमांतदेशेषु शरणं प्रपेदिरे। नद्याः, समुद्रतीरेषु, पर्वतेषु च, वल्कलचर्मवसनाः, विधिहीनाः, अकिञ्चनाः च वसन्ति स्म। वर्णाश्रमधर्मात् पतिताः, घोरमोहमुपगताः, शिष्टजनाः महतीं क्लेशां प्राप्नुवन्। प्राणिनः क्षुधया पीडिताः, दुःखेन च, निराशाः, स्थलं स्थलं विचरन्तः, चक्रवत् परिवर्तन्ते। ततो जनाः सर्वे मांसभक्षका अभवन्; मृगवरणमहिषादीन् वन्यपशून् खादन्ति स्म। यत् खाद्यं यच्चाखाद्यं, सर्वमेव भुञ्जते स्म; ये च समुद्रनद्यादिषु शरणं गताः, तेऽपि तथैव। तेऽपि तत्र मीनान् विविधान् खाद्याय गृह्णन्ति स्म; निषिद्धभक्षणदोषात् सर्वे जनाः एकवर्णाः अभवन्। यथा कृतयुगे आदौ केवलं एकवर्णाः आसन्, तथैव कल्यन्ते सर्वे शूद्रसमानाः अभवन्। एवं तेषां दिव्यशतं वर्षाणि व्यतीतानि, तानि मानुषवर्षाणि षट्त्रिंशत्सहस्राणि। ततः चिरकाले, पक्षिपशुमीनाः सर्वे क्षुधार्तैः हताः। यदा सर्वे मीनाः, पक्षिणः, पशवः च समाप्ताः, सन्ध्याभागे समुपस्थिते, तदा सर्वेऽपि विनष्टाः। ततः जनाः सर्वे समागत्य, कन्दमूलानि उत्खात्य, फलमूलभक्षिणः, अचञ्चलवासनाः च बभूवुः। तेषां वसनानि वल्कलानि, भूमौ शय्याः, अकिञ्चनाः, एतेनैव धनशुद्धिं प्राप्नुवन्। एवं शेषजनाः क्षयमुपयान्ति; तेषु शेषेषु अल्पेषु, तेषां भोजनात् पुनरुत्पत्तिः जायते। एवं दिव्यशतं वर्षाणि सन्ध्याकालः प्रवर्तते; तस्य शतस्य अन्ते केवलं अल्पाः स्त्रियः बालकाः चावशिष्टाः। ताः स्त्रियः तदा द्वन्द्वद्वन्द्वेन संयुज्य, अन्योन्यं प्रजाः जनयन्ति; ततः पूर्वजाता जनाः म्रियन्ते। यदा बालाः जायन्ते, तदा कृतयुगधर्मः प्रवर्तते, यथा स्वर्गे च नरके च देहिनां देहाः सन्ति। कृतादिकालेषु यथायोग्यं भोग्यशरीराणि भवन्ति; एवं कृतयुगस्य प्रवाहः, कलियुगस्य चाप्ययः। चिन्तनात् वैराग्यं जायते, समत्वात् आत्मज्ञानं, आत्मज्ञानात् धर्मः इति। एवं कल्यन्ते शेषेषु, जनाः पूर्ववत् जायन्ते; युगबलात् कृतयुगः पुनः प्रवर्तते। यद् यद् अतीतम्, यद् वा भविष्यति, एतेषु मन्वन्तरेषु, तेषां युगधर्माः संक्षेपेण मया वर्णिताः। विस्तारतः, सम्यक्, स्वयम्भुवे नमित्वा, चक्रारम्भे पुनः कृतयुगः एव प्रवर्तते। ये जनाः कल्यन्ते जाताः, तेऽपि कृतयुगस्यैव; ये च सिद्धाः अवशिष्टाः, तेऽपि अत्र अदृश्याः विचरन्ति। सप्तर्षयः तत्र स्थिताः, ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्राश्च, बीजार्थं स्मृताः, कृतयुगजनैः सार्धं अविशिष्टाः अभवन्। तेषु सप्तर्षयः धर्मं तत्र जनान् प्रति उपदिशन्ति। आश्रमवर्णधर्मयुक्ताः, वेदस्मृतिविधिपूर्वकं, यदा एते कर्माणि क्रियन्ते, तदा कृतयुगः अत्र प्रतिष्ठते। ये सप्तर्षिभिः निर्दिष्टं वेदस्मृतिधर्मं आचरन्ति, ते अत्र कृतयुगे धर्मसंस्थापनार्थं तिष्ठन्ति।