एषा कलियुगस्य स्थितिः। इदानीं सन्ध्याभागान् शृणु—युगेषु त्रिषु भागेषु सिद्धिः शनैः शनैर् न्यूना भवति। युगधर्माः सन्ध्यासु चतुर्थांशेन तिष्ठन्ति, स्वसन्ध्यायाश् च गुणाः केवलं चतुर्थांशेन एव अवशिष्यन्ते। एवं, यदा युगान्ते सन्ध्याभागः आगच्छति, तदा अधर्मराजा भ्रिगुवंशसमुत्पन्नः प्रादुर्भवति। सोऽयं सोमवंशसम्भूतः प्रमतिर्नाम्ना ख्यातः, कलिसन्ध्यायां, मनोः स्वायम्भुवस्य अन्तराले। स त्रिंशद् वर्षाणि पृथिवीं विचरन्, अश्वविद्या-विशारदः, हस्त्यश्वरथसंघातयुक्तं सैन्यं नेतुम् अशकत्। तदा तेन सह शस्त्रपाणिभिः शतसहस्रैः ब्राह्मणैः परिवृतः स सर्वान् म्लेच्छान् विनाशयामास। सर्वान् शूद्रजन्मनः राज्ञः, सर्वान् पाखण्डिकांश् च हत्वा, स प्रभुः तान् सर्वथा नष्टान् अकरोत्। यः कश्चन अधार्मिकः आसीत्, स सर्वान् सम्यक् विनाशयामास—उत्तरदिग्भ्यः, मध्यदेशात्, पर्वतान् च। पूर्वपश्चिमयोः, विन्ध्यस्यान्तरात्, दक्षिणदिग्भ्यः, द्राविडैः सिंहलैः च सह तान् अपि नाशयामास। गान्धारान्, परदान्, पहलवान्, यवनान्, शाकान्, तुषारान्, बर्बरान्, श्वेतान्, हालिकान्, दरदान्, खासान्, लम्पाकान्, आन्ध्रकान्, चौरगणांश् च स प्रमतिर्विनाशयामास। स महाबलः चक्रवर्तिनिवृत्त्या शूद्रनाशकः अभवत्। सर्वभूतान् अपसार्य पृथिवीं विचरन्, मनोः वंशे जातः, अत्र राजा-देवतारूपेण अवतीर्णः। पूर्वजन्मनि विष्णुरेव प्रमतिर्नाम्ना महाबलः सोमपुत्रः, कलियुगे पूर्वे प्रभुः आसीत्। द्वात्रिंशद्वर्षे आरभ्य, विंशतिवर्षपर्यन्तं, स सर्वभूतान्, विशेषतः मनुष्यगणान्, विनाशयामास। तेन घोरकर्मणा पृथिवीतले बीजान्येव केवलं अवशिष्टानि, परस्परकारणेन, क्षणेन च कालेन। यः प्रमतेः सैन्यं यद् अकस्मात् अवशिष्टम्, गङ्गायामुनयोर्मध्ये ध्यानयोगेन सिद्धिं प्राप्तम्। तदा यदा सन्ध्याभागाः विधिविहीनाः अभवन्, सर्वे राजानः नष्टाः, तदा कालः अतीतः। यदा युगान्ते सन्ध्याभागः आगतः, केवलं अल्पजीवाः किञ्चिदत्र तिष्ठन्ति। तस्मिन्काले लोभेन पीडिताः ते दानानि न ददति, समुदायेन संगम्य, परस्परं हिंसन्ति, अन्योन्यं लुठन्ति च। तस्मिन् युगांशे, यदा राजा नास्ति, संहारः समीपः, सर्वे जनाः अन्योन्यभीत्या पीडिताः। दुःखिताः, देवतान् गृहाणि च परित्यज्य, प्राणरक्षायै एव प्रवृत्ताः, करुणारहिताः, अतिदुःखिता अपि। वेदधर्मः स्मृतिधर्मश्च नष्टः, कामक्रोधाभ्यां प्रेरिताः, सीमाहीनाः, सुखरहिताः, स्नेहरहिताः, लज्जारहिताश्च अभवन्। धर्मनाशेन, बलं केवलं पञ्चविंशतिपरिमितम्, भार्यापुत्रान् परित्यज्य, जनाः शोकमोहाभ्यां पीडिताः। अनावृष्ट्या पीडिताः, दुःखेन जीविकां त्यक्त्वा, स्वदेशं परित्यज्य, सीमान्तदेशेषु शरणं ययुः। नद्यः, समुद्रतीराणि, पर्वतानि च गत्वा, वल्कलचर्मवसनाः, अक्रतुवन्तः, निरुपस्कराः च अभवन्। वर्णाश्रमव्यवस्थां परित्यज्य, घोरमोहं प्रविश्य, शेषजनाः महतीं पीडां सहन्ते। प्राणिनः क्षुधया क्लेशेन च पीडिताः, शोकाकुलाः, ग्रामान् ग्रामान् विचरन्तः, चक्रवत् नित्यं परिवर्तन्ते। तदा ते सर्वे जनाः मांसभक्षिणः अभवन्—मृगान्, वराहान्, वृषान्, अन्यांश्च वनचरान् खादन्ति। योग्यायोग्यं सर्वं खादन्ति, ये च समुद्रनद्यः शरणं गताः, ते अपि तथैव। ते अपि अत्र मत्स्यान् विविधान् खादन्ति; निषिद्धभक्षणदोषेण सर्वे जनाः एका जातिः अभवन्। यथा कृतयुगे आदौ केवलं एकैव जातिः आसीत्, तथा कलियुगान्ते सर्वे शूद्रसमानाः अभवन्। एवं तेषां शतं दिव्यवर्षाणि अतीतानि, तानि मानववर्षाणि षट् त्रिंशत्सहस्राणि। दीर्घकालानन्तरं, विहगाः, मृगाः, मत्स्याः च सर्वे क्षुधितैः जनैः हताः। सर्वे मत्स्यपक्षिमृगाः पूर्णतया नष्टाः, सन्ध्याभागे आगते, तदा सर्वे विनष्टाः अभवन्। ततः जनाः समागत्य, मूलकन्दान् उत्खाय, फलेषु कन्देषु च जीवित्वा, अचलाश्रयणं कृत्वा अजीवन्। वल्कलवसनाः, भूमौ शय्यां कृत्वा, निरुपस्कराः, धनशुद्धिं प्राप्तवन्तः। एवं, शेषजनाः अपि शनैः शनैः क्षयमुपगताः; तेषां शेषाणां, खाद्यसमृद्धिः अभवत्। एवं, शतं दिव्यवर्षाणि सन्ध्याकालः स्थितः; तस्य शतस्य अन्ते, केवलं स्त्रियः शिशवः च अवशिष्टाः। ताः सर्वाः स्त्रियः तदा युग्मयुग्मं समागम्य, परस्परं संतानं जनयन्ति; पूर्वजाता जनाः तदा म्रियन्ते। यदा एव शिशवः जाताः, तदा कृतयुगधर्माः उद्भवन्ति, यथा स्वर्गे नरके च देहिनां शरीराणि सन्ति। एवं सन्ध्यायाः, कलियुगस्य च, अन्ते स्थितिः।