द्वापरे युगे, जनानां मोहेन दृष्टिहानिः, मृत्युः, रोगाः, क्लेशाः च उत्पन्नाः। वाक्-मनः-काय-क्लेशात् वैराग्यं जायते, तस्मात् दुःखमोक्षविचारः उत्पद्यते। विचारात् वैराग्यः, वैराग्यात् दोषदर्शनम्, दोषदर्शनेन ज्ञानोत्पत्तिः सञ्जायते। पृथिव्यां पूर्वस्य स्वायम्भुवान्तरे, द्वापरे, बुद्धिमन्तः जनाः शास्त्रेषु विघ्नान् अनुभवन्। आयुर्वेदस्य, वेदाङ्गानां, ज्योतिषस्य, अर्थशास्त्रस्य, हेतुशास्त्रस्य च भेदाः दृश्यन्ते। कल्पसूत्राणां विधयः, भाष्यविद्यानां भेदाः, स्मृतिग्रन्थानां विभागाः, पृथग् शास्त्राणि च सन्ति। द्वापरे युगे, जनानां मतभेदाः सञ्जायन्ते; मनसा, कर्मणा, वाचा च जीविका कठिनतया लभ्यते। सर्वेषां द्वापरे कालः दुःखपूर्णः कथ्यते—लोभः, चञ्चलता, व्यापारः, युद्धम्, सत्यस्य अनिश्चितता च प्रबलानि। वेदग्रन्थानां रचनाः, धर्मस्य भ्रमः, वर्णाश्रमनाशः, कामः द्वेषः च द्वापरे सन्ति। द्वापरस्य द्विसहस्रवर्षे समाप्ते, तदा मानवस्य परमायुः; द्वापरान्ते चतुर्थांशे सन्ध्यायाः आरम्भः। धर्महीनाः जनाः शेषः, द्वापरसन्ध्यायां केवलं धर्मस्य अंशः स्थिरः। द्वापरस्य पुष्यस्य च संक्रमणं शृणु; द्वापरशेषे, कल्याः आरम्भः भवति। हिंसा, स्तेयं, मिथ्या, मायाचारः, तपस्विनां कपटम्—एतानि पुष्ये स्वाभाविकानि, जनाः तानि आचरन्ति। एष धर्मः सम्पूर्णः कथ्यते, किन्तु धर्मः मनसा, कर्मणा, वाचा च क्षीयते; व्यवहारः सफलः वा विफलः भवति। कलिः संहारकः, रोगः नित्यः, क्षुधा, अनावृष्टिः, भूमिषु विकारः च सदा भयम्। पुष्य-कलिकाले, धर्मस्य स्थिरता नास्ति; गर्भे, यौवने, वृद्धावस्थायाम्, मध्यवयसी वा जनाः म्रियन्ति। कलियुगे, वृद्धे, मध्यवयसी, बाल्ये च मरणम्; जनाः शक्तिहीनाः, पापिष्ठाः, क्रोधात्यन्तः, अधार्मिकाः च। पुष्ये, मिथ्याव्रतासक्ताः, लोभयुक्ताः, दुष्टाचाराः, अल्पविद्याः, कुटिलवृत्तयः, पापाचरणयुक्ताः जनाः दृश्यन्ते। ब्राह्मणानां कर्मदोषात्, जनाः भयम् अनुभवन्ति—हिंसा, गर्वः, स्पर्धा, क्रोधः, ईर्ष्या, असहिष्णुता, धैर्यहीनता च। पुष्ये, लोभः मोहः च सर्वेषु प्राणीषु जायते; कलिकाले महान् क्षोभः उत्पद्यते। वेदाः न अध्ययनं, न यज्ञाः द्विजैः; तेन वैश्याः क्षत्रियाः च क्षीयन्ते। शूद्राणां मन्त्रस्य स्रोतः ब्राह्मणैः सह सम्बन्धः; कलिकाले, शय्या, आसन, भोजनम् च ब्राह्मणैः सह भवति। राजानः प्रायः शूद्राः, पाखण्डाः प्रबलाः; केचित् भग्नसूत्राः, केचित् कपालिनः, केचित् भगवद्व्रतधारिणः, केचित् धर्मभ्रष्टाः, केचित् जीवनाय चिन्हधारिणः च दृश्यन्ते। एते कलिकाले उत्पद्यन्ते; तस्मिन्काले, शूद्राः धर्मार्थनिपुणाः वेदान् पठन्ति। शूद्रजन्मराजानः अश्वमेधयज्ञं कुर्वन्ति, स्त्री-बाल-गोषु हन्यन्ति, परस्परं च घातयन्ति। परस्परं हत्वा, जनाः जीवितम् लभन्ते; दुःखम् अधिकम्, आयुः अल्पम्, भूमिः नष्टा, रोगः प्रबलः। कलिकाले, अधर्मासक्तिः, तमोवृत्तिः—एतानि चिह्नानि; जनानां गर्भहत्या पूर्ववत् न भवति। अतः कलिकाले आयुः, बलम्, रूपम् च क्षीयते; दुःखग्रस्तानां मानवायुः शतवर्षम् परमम्। कलिकाले, वेदाः समग्राः न सन्ति; यज्ञाः अपि नश्यन्ति, केवलं धर्मार्थम् अवस्थिताः। एष कलिकालस्य अवस्था; सन्ध्यायाः अंशान् अवगच्छ; प्रत्येकयुगे, त्र्यंशः सिद्धिः क्षीयते। युगस्वभावाः सन्ध्यायाम् अंशेन तिष्ठन्ति; सन्ध्यायाः गुणाः स्वांशेन एव तिष्ठन्ति। यदा युगान्ते सन्ध्यांशः आगच्छति, तदा अधर्मराजः भृगुवंशे प्रतिष्ठितः प्रकटते। सोमवंशे जातः, प्रमती नाम्ना प्रसिद्धः; कलिसन्ध्यायाम्, स्वायम्भुवमनोः अन्तराले। सः त्रिंशद्वर्षाणि पृथिव्यां विचरन्, अश्वविद्यायुक्तः, गजाश्वरत्नसमूहसेनापतिः अभवत्। तदा शस्त्रधरैः शतसहस्रैः ब्राह्मणैः परिवृतः, सर्वान् म्लेच्छान् नाशयामास। शूद्रजन्मराजान्, पाखण्डान् च हत्वा, सः सर्वान् समूलं विनाशयामास। ये अधार्मिकाः आसन्, सः सर्वान् उत्तरीयान्, मध्यदेशीयान्, पर्वतीयान् च नाशयामास। पूर्वीयान्, पश्चिमीयान्, विंध्यातीतान्, दक्षिणीयान्, द्रविडान्, सिंहलान् च विनाशयामास। गान्धाराः, परदाः, पल्लवाः, यवनाः, शकाः, तुषाराः, बार्बराः, श्वेताः, हालिकाः, दरदाः, खासाः च तेन विनष्टाः।