राजर्षयः महात्मानः कीर्त्या प्रतिष्ठिताः, तस्मात् सर्वथा तपः यज्ञात् श्रेयस्करं स्मृतम्। अस्य हि सर्वस्य जगतः पूर्वं तपसा ब्रह्मणा सृष्टिः कृता, तस्मात् यज्ञेन न प्राप्यते, तपः सर्वस्य मूलं कथितम्। एवं स्वायम्भुवे काले यज्ञस्य दीक्षा प्रवृत्ता, ततोऽस्मिन युगेषु यज्ञः प्रवहति। अथ पुनः द्वापरयुगस्य क्रमं वर्णयिष्यामि। यदा त्रेतायुगस्य अन्ते द्वापरयुगः प्रविश्यते, तदा तत्र जनानां सिद्धिः सा एव या त्रेतायाम् आसीत्। तस्य युगस्य अतिवृत्तौ सा सिद्धिः नश्यति। पुनः द्वापरे प्रविश्य जनाः लोभं, धृतिं, व्यापारं, युद्धं, धर्मविषये संशयं च प्राप्नुवन्ति। तत्र वर्णनाशः, धर्मविपर्यासः, यात्राः, हननं, कठोरदण्डः, मदः, गर्वः, असहिष्णुता, बलप्रयोगः च दृश्यन्ते। एवं द्वापरे पुनः रजस्तमसोः वृद्धिः भवति। कृतयुगे तु अधर्मः नासीत्, सः तु त्रेतायाम् आरब्धः। द्वापरे संशयः जायते, सः च कलेः अन्ते नश्यति। द्वापरे वर्णाश्रमधर्माणां संकरः भवति। तस्मिन्काले श्रुति-स्मृत्योः द्वैधं जायते, वेदः स्मृतिश्च विभागमुपयातः, निश्चयः न लभ्यते। संशयात् च भ्रमात् धर्मस्य स्वरूपं न ज्ञायते, तत्त्वास्वादनाभावे मतभेदाः उत्पद्यन्ते। तैः मतभेदैः परस्परं भेदः जायते, तस्मात् इमे लोकाः महान् क्लेशं प्राप्नुवन्ति। एकः वेदः चतुर्धा विभज्यते, सः पुनः संक्षिप्य, आयुष्यानुसारं च, प्रत्येक द्वापरे वितर्यते। द्वापरे च अन्येषु च युगेषु स एकः वेदः चतुर्धा विभज्यते; ऋषिपुत्रैः मतभेदात् वेदाः पुनः विभागं प्राप्नुवन्ति। ब्राह्मणकल्पक्रमभेदैः, स्वरभेदैः, महर्षिभिः ऋग्यजुःसामसंग्राहाः रच्यन्ते। सामान्यविशेषभेदैः, प्रादेशिकमतभेदैः, ब्राह्मणानि, कल्पसूत्राणि, भाष्याणि, शाखाः च उत्पद्यन्ते। केचित् तेषु पन्थासु चरन्ति, अन्ये तु प्रतिपक्षं कुर्वन्ति; एवं द्वापरेषु युगेषु पृथक्-पृथक् सिद्धान्ताः स्वमतैः प्रतिष्ठिताः। पूर्वं केवलं एकः आढ्वर्यवः आसीत्, पश्चात् द्विविधः जातः। विरोधार्थभेदैः अनेकानि शास्त्राणि जातानि। आढ्वर्यवः अपि बहुभिः शाखाभिः संकीर्णः जातः, तथैव अथर्वसामशास्त्राणि अपि स्वस्वविपर्यासैः विभागं प्राप्नुवन्ति। द्वापरेषु युगेषु अर्थभेदैः मतभेदः जायते; द्वापरस्य अन्ते तु ते वेदाः कलेः काले नश्यन्ति। तस्य भ्रमात् द्वापरे पुनः दृष्टिहानिः, मृत्युः, रोगाः, व्याधयः च जायन्ते। वाङ्मनःकायक्लेशात् वैराग्यं जायते, वैराग्याद् दुःखनिवृत्तौ जिज्ञासा उत्पद्यते। जिज्ञासायां वैराग्यं, वैराग्याद् दोषदर्शनम्, दोषदर्शनात् ज्ञानोत्पत्तिः निश्चितम्। तेषां बुद्धिमतां मध्ये प्राचीनस्य स्वायम्भुववर्त्मनः द्वापरे शास्त्रेषु विघ्नाः अभवन्। आयुर्वेदस्य, वेदाङ्गानां, ज्योतिषः, अर्थशास्त्रस्य, हेतुशास्त्रस्य च विभागाः सन्ति। कल्पसूत्रपद्धतयः, भाष्यविद्याभेदाः, स्मृतिशास्त्रविभागाः, पृथक्-पृथक् सम्प्रदायाः अपि दृश्यन्ते। द्वापरेषु युगेषु जनानां मतभेदाः अपि भवन्ति; मनसा, कर्मणा, वाचा च जीविका कठिनेन लभ्यते। द्वापरे सर्वेषां भूतानां कालः दुःखपूर्णः स्मृतः; लोभः, चपलता, व्यापारः, युद्धं, तत्त्वविषये संशयः च प्रवर्तन्ते। वेदशास्त्ररचना, धर्मसंकरः, वर्णाश्रमनाशः, कामः, द्वेषः च अपि दृश्यन्ते। द्विसहस्रवर्षसमाप्तौ तदा मानवाणां परं आयुः भवति; द्वापरस्य अन्ते तस्य सन्ध्या चतुर्थभागात् आरभ्यते। ये पुण्यहीनाः तिष्ठन्ति, तेषां मध्ये द्वापरसन्ध्यायाम् केवलं अंशमात्रः धर्मः स्थितः। द्वापरस्य पुष्यस्य च संधिं शृणु; द्वापरशेषे काले कलेः उदयः भवति। पुष्ये हिंसा, स्तेयम्, अनृतम्, छद्म, तपस्विषु कपटता च स्वभावतः सन्ति, जनाः तानि आचरन्ति। एष धर्मः पूर्णः इति कथ्यते, किन्तु मनसा, कर्मणा, वाचा च धर्मः ह्रियते; व्यवहारः सफलः वा विफलः वा भवति। कलिः संहारकः, रोगः नित्यः, क्षुधा, अनावृष्टिः, भूमिषु चापद्भयम् सदा सन्निहितम्। पुष्यकलिकाले न मानदण्डः स्थिरः; केचित् गर्भे, केचित् कौमारे एव मृत्युम् आप्नुवन्ति। जरायां, मध्यवयस्यां, बाल्ये वा मरणम् भवति; ते क्षीणवीर्यबलाः, पापाचरणाः, महाक्रोधाः, अधार्मिकाः च। पुष्ये जनाः मिथ्याव्रताः, लोभयुक्ताः, दुष्टाचाराः, अल्पविद्याः, दुर्वृत्ताः, पापकर्मणः च भवन्ति। ब्राह्मणानां कर्मदोषात् जनानां मध्ये भयम् उत्पद्यते—हिंसा, मदः, असूया, क्रोधः, ईर्ष्या, असहिष्णुता, धैर्याभावः च। पुष्ये सर्वेषां भूतानां लोभमोहौ जायते; कलेः काले महद् उद्वेगः उत्पद्यते। एवं द्वापरादिक्रमस्य धर्माधर्मयोः, वेदविभागस्य, मतभेदस्य, वर्णसंकरस्य, धर्मह्रासस्य, जनक्लेशस्य च यथाक्रमं प्रवाहः इति श्रुतम्।