पुरा पितृभिः सृष्टः अच्छोद नाम सरः आसीत्। तत्र अच्छोदा नाम कन्या सहस्रवर्षाणि दिव्यानि तपः अकरोत्। तस्याः तपस्यया तुष्टाः पितरः सर्वे दिव्यरूपाणि धारयन्तः, दिव्यविलासगन्धमाल्यभूषिताः, तत्र आगच्छन् वरदानेन। सर्वे तरुणाः, बलिनः, कामदेवसमानवपुषः आसन्। तेषु मध्ये अमावसु नाम पितरं सह सखीभिः दृष्ट्वा, सा अच्छोदा कामवशेन तं वरयामास। तस्याः तु योगभ्रंशः अभवत्, अतः सुकन्या तेजस्विनी पतिता। सा पूर्वं पृथिवीं न स्पृष्टवती, किन्तु तदा अमावास्यां दिवसे, अनिच्छन्त्यपि, भूमौ पतिता। तस्याः क्षमया सा लोके 'अमावास्या' इति प्रसिद्धा अभवत्, पितॄणां प्रिया, अनन्तं पुण्यं दात्री। सा तु लज्जिता, शोकसंतप्तचित्ता, अधोमुखी, तपोनाशेन दुःखिता, स्वकीर्त्यर्थं पितॄन् प्रार्थयामास। तदा पितरः तस्याः भविष्यं ज्ञात्वा, देवकार्यं च दृष्ट्वा, तां तपस्विनीं प्रीत्या इदं वचनम् ऊचुः— "यद् यद् स्वर्गे दिव्ये देहे कृतं पण्डितैः, तस्यैव कर्मणः फलं तत्रैव, वा मरणानन्तरं मनुष्यलोके, लभ्यते। अतः पुत्रि, तव तपसः फलं मृत्योरनन्तरं लप्स्यसे। अष्टाविंशे द्वापरे मत्स्ययोनेः जन्म लप्स्यसे। पितॄनतिक्रम्य दुःखं तव वंशे भविष्यति; अतः नूनं वसोराज्ञः पुत्री भविष्यसि। कन्याभूता स्वलोकान् पुनः प्राप्स्यसि, पराशरस्य बीजेन एकं पुत्रं जनयिष्यसि। बदरीनाम्नी द्वीपे तव पुत्रः बदरायणः एकं वेदमनेकधा विभजिष्यति। पौर्वराजस्य शान्तनोरपि, समुद्रम्शस्य पुत्रस्य, विचित्रवीर्यः च चित्रांगदश्च, द्वौ पुत्रौ भविष्यतः। धर्मज्ञाय क्षेत्रजाय तौ पुत्रौ उत्पाद्य, प्रौष्ठपदी अष्टका रूपं धारयित्वा पितृलोके वत्स्यसि। लोके सत्यवती, पितृलोके अष्टका इति ख्यातिं लप्स्यसि, दीर्घायुः आरोग्यं सर्वकामफलप्रदा च। अनन्तरे काले नदीरूपा अचछोदा नाम्ना पुण्यदा लोके भविष्यसि।" इति उक्त्वा, ते पितरः तत्रैव अन्तर्धानम् अगच्छन्, सा च यथोक्तं फलं अवाप्तवती। स्वर्गे चान्ये अपि दिव्यलोकाः सन्ति, यत्र विभ्राजः नाम लोकाः, तत्र बर्हिषदः पुण्यात्मानः पितरः वसन्ति। तत्र सहस्रशः कुशशोभिताः विमानाः कल्पिताः, यत्र बर्हिषदः फलप्रदाः वसन्ति। तत्र समृद्धिसदनेषु, पितृयाजिनः तुष्टाः, देवासुरगन्धर्वाप्सरसां संज्ञया सह, मोदन्ति। स्वर्गे यक्षराक्षसगणाः अपि, देवैः सह, तपःयोगयुक्तान् पुलस्त्यपुत्रान् शतशः उपासते। तेषु महात्मसु, पुण्यश्लाघ्येषु, भक्तानां अभयप्रदेषु, दिव्ये कन्या जाता, या योगिनी योगमातृका च, अतितीव्रं तपः अकरोत्। तस्याः तुष्टः भगवान् वरं ददौ; सा च हरीं वरमवरुत्सीत्— "योगयुक्तं, रूपवन्तं, जितेन्द्रियं पतिं देहि, त्वं तुष्टः, उत्तमं नरं पतिं मे दापय।" इति। भगवान् उक्तवान्— "यदा व्यासस्य पुत्रः शुकः भविष्यति, तदा त्वं तस्य योगाचार्यस्य पत्नी भविष्यसि। तव कन्या कृत्व्याख्या योगिनी भविष्यति, या पंचालराज्ञे त्वया मनुष्यरूपे दास्यते। ब्रह्मदत्तस्य माता ख्यातिं लप्स्यसि, तव पुत्राः कृष्णः गौरः प्रभुः शंभुश्च भविष्यन्ति। ते महात्मानः, पुण्यश्लाघ्याः, परमां गतिं प्राप्स्यन्ति; तेषां जन्मोत्तरं योगेन वरैः मोक्षं पुनः प्राप्स्यसि।" वसिष्ठस्य पुत्राः अपि उत्तमरूपिणः पितरः, सर्वे 'मानसाः' नाम्ना, धर्मस्वरूपिणः स्मृताः। ते परमस्वर्गे दिव्यलोकस्थाः, श्राद्धकाले हविर्दायिभिः पूज्यन्ते, तत्र क्रीडन्ति। पादयोः उत्पन्नाः अपि विमानस्थाः सर्वकामान् भुञ्जते, तर्हि श्राद्धकृत् भक्तब्राह्मणाः कियत् सुखं प्राप्नुवन्ति? तेषु गौर्या नाम मानसकन्या दिव्ये लोके विराजते, सा शुक्रस्य प्रिया पत्नी, साध्येषु प्रसिद्धा। सूर्यमण्डलस्थेषु मरीचिगर्भाख्येषु लोकेषु, अत्र हविर्भुजः अङ्गिरसः पितरः वसन्ति। ये क्षत्रियाः पुण्यतीर्थेषु श्राद्धं ददति, ते राजर्षिपितरः, स्वर्गमोक्षफलप्रदाः, तत्र वसन्ति। तेषु मध्ये मानसकन्या यशोदा ख्यातिः लोकेषु, अंशुमतः पत्नी, पंचजनस्य स्नुषा अभवत्। सा दिलीपस्य माता, भागीरथस्य च पितामही आसीत्। तत्र कामदुघाख्याः लोकाः, सर्वकामफलप्रदाः, प्रसिद्धाः। यत्र सुष्वधा नाम्नः पुण्यात्मानः पितरः वसन्ति, तत्र एव आज्यपा नाम्नः लोकाः, कर्दमस्य प्रजापतेः। पुलहाङ्गिरसयोः वैश्याः अपि तान् पूजयन्ति। तत्र ये श्राद्धकर्म कुर्वन्ति, ते सर्वे तान् पितॄन् एकस्मिन्नेव क्षणे निर्गच्छन्तः पश्यन्ति। एवं दिव्यलोकानां, पितृणां, तेषां कन्यानां च पुण्यचरित्राणि, तपः, योगः, श्राद्धफलप्रदानि च, श्रूयन्ते।