नन्दिना दैत्यः पराजितः, विद्युत्मालिः च हतः सन्, ततः मयेन प्रलयानलवत् प्रमथगणः दग्धः। तेषां शरैः उरांसि विदीर्णानि, गदाभिः शिरांसि भग्नानि, बाणैः च शरीराणि गभीरं विदारितानि सन्ति। ते प्रमथसागरं पतिताः। अथ मयः शीघ्रं शताक्षं नागपतिं महता बाणेन विद्ध्वा, यमं धनाध्यक्षं च विक्षिपन्, गर्जनघन इव निनादं चकार। ततः प्रमथगणैः निष्क्षिप्तैः बाणैः दैत्याः बलवन्तः महाघातं प्राप्ताः, त्रिपुरं प्रविविशुः, यथा शिवः चक्रेण समरे प्रविष्टः। तदा शङ्खदुन्दुभ्यः पणवानि च सिंहनादैः निनदन्ति, दानुपुत्रपराजयं घोषयन्ति। कपर्दिनः सेनायाम् अवनिपतिषु पतितेषु, ते वज्रसन्निभाः दीप्तिमन्तः बभुः। दानवपुरी विनष्टायाम् शुभयोगः समजायत, तेन योगेन त्रिपुराणि एकत्रितानि। ततः त्रिपथगामी त्रिनेत्रः हरः, त्रिदैवतात्मिकं त्रिशरं शीघ्रं त्रिपुरं प्रति ससर्ज। तद्बाणः विसृष्टः बाणमालावद्विभ्राजमानः, सूर्यरश्मिना सुवर्णवर्णमम्बरं कृतवान्। त्रिदैवतशरे त्रिपुरं प्रति विसृष्टे, देवाः “हाहा” इति उच्चुक्रुशुः, “कथमिदं भीषणम्!” इति च व्याहरन्। तदा देवेषु मुह्यमानेषु, शैलादिः गजसदृशः आगत्य, त्रिशूलधारिणं महेश्वरं पप्रच्छ, “किमेतत्?” इति। चन्द्रशेखरः जटिलः भगवाञ्छोकाकुलः सन् नन्दिं प्रति उवाच—“सः मयः भक्तिमानपि अद्य नश्यति।” ततश्च नन्दिः मनसोऽपि वायुवत् शीघ्रं त्रिपुरं प्रति गत्वा नगरं विवेश। तत्र मयं दृष्ट्वा सुवर्णवर्णः प्रमथनाथः उवाच—“अत्यन्तं विनाशः त्रिपुरेऽस्मिन्सम्प्राप्तः, हे मय! त्वमस्मात् गृहात् शीघ्रं निर्गच्छ।” नन्देः वचनं श्रुत्वा, स महेश्वरभक्तः मयः त्रिपुरात् मुख्यद्वारे निर्गतः। ततः पत्रमिव वह्नौ, त्रिपुराणि दग्धानि; यथा त्रिधा विभक्तः अग्निः, चन्द्रः, नारायणः अपि तद्वद्ववु:। ततस्त्रिशरेण दीप्तानि नगराणि, पापपुत्रदोषेण वंशा इव, उपरि विनष्टानि। मेरुकैलाससन्निभानि, मन्दरशिखरप्रतिमानि, द्वारखिद्रादिसम्पन्नानि, बलिप्रतिष्ठितानि तानि नगराणि। रम्यैः प्रासादैः, उच्चैः शालाभिः, वारिवृन्दैः, प्रख्यातैः सभाभिः, शोभितानि। सुवर्णरजतध्वजपताकाभिः भूषितानि, दानवानां गृहाणि सहस्रशो वह्निना दग्धानि, अग्निसमप्रभाणि। रम्येषु प्रासादेषु, वनान्तरेषु, शृङ्गेषु, मुक्तमण्डपे चान्येऽपि आसन्। दानवपत्नीः प्रियैः सह आलिङ्ग्यमानाः, सहसुखं लभमानाः, अग्निना दग्धाः, प्रियेषु अपि उपलिप्य। एकया गन्तुं अशक्नुवत्या, प्रियं परित्यज्य, तस्य पश्यतः अग्निमुखे नष्टा। कमललोचना स्त्री, अश्रुपूर्णनेत्रा, अञ्जलिं कृत्वा, अग्निं प्रार्थयामास—“अग्ने! अहं परपत्नी, त्रैलोक्यधर्मसाक्षिन्! मां न स्पृश, शत्रुतापन!” “अन्येन सह शयिता, शिवतेजसा च; अन्यत्र गच्छ, एतद्गृहं प्रियं च मम त्यज।” एका दानवस्त्री पुत्रकं गृहीत्वा, अग्निसमीपे स्थित्वा, अग्निं प्रार्थयामास—“अयम् पुत्रः दुःखसम्भूतः, त्वं न हर्तुमर्हसि, षण्मुखप्रिय!”। केचन दानवस्त्रियः, प्रियान् परित्यज्य, दुःखिता, सागरजले पतिताः, भूषणरवेन निनदन्त्यः। त्रिपुरे स्त्रियः “पितः, पुत्र!” “माता!” इति विलपन्त्यः, अग्निशिखासु कम्पमानाः, दुःखार्ताः। यथा पर्वतोऽग्निः पद्मानि जलचरांश्च दहति, तथा त्रिपुरायाः स्त्रीणां पद्ममुखानि अग्निना दग्धानि। यथा हिमपटलं पद्मानि शीतलेन दहति, तथा अग्निना त्रिपुरस्त्रीणां मुखनेत्रे दग्धे। यदा तासाम् अतीव कोमलानां स्त्रीणां अग्निबाणवृष्टिः पतितवती, तदा तासां काञ्चीकङ्कणनिनादः, रुदितेन सह, घोरः अभवत्। तत्र अर्धदग्धचन्द्रशिखरशालाः, वेदिकाभग्नप्रासादाः, द्वारशालाः, दग्धगृहाणि, जलनिधिं शरणं यथा पतन्ति, तथैव पतितानि। दग्धगृहाणि पतमानानि, अग्निना निगीर्यमाणानि, सागरे जलं उष्णीकृतम्, यथा दुष्टपुत्रदोषेण कुलं विनश्यति। सागरजलं दग्धगृहोष्मणा सर्वतः उष्णीकृतम्, मत्स्यनक्रमकरान् कम्पापन्नान् कृतम्। ततः त्रिपुरी नगरी, महाद्वारैः, पर्वतसन्निभैः प्राकारैः सह, प्रासादैः सह, सागरं प्रति महानिनादेन पतिता। सहस्रशिखरयुक्तप्रासादवती नगरी, पर्वतराजवत् स्थित्वा, अग्निना विनष्टा, केवलं नाम त्रिपुरीति शेषं बभूव। तस्यां नगरीं दह्यमानायाम्, सर्वं जगत्, अधोलोकस्वर्गैः सह, दग्धम्; महतीं आपदं प्राप्तम्, जलनिधौ निमग्नम्, यत्र मयस्य महाप्रासादः स्थितः। देवेशवचनं श्रुत्वा, इन्द्रः वज्रपाणिः, ततः मायस्य, दितिसुतस्य, गृहं शशाप। “मयस्य गृहं सदा निवासाय अयुक्तं, अधिष्ठानरहितं, भयपरिवृतं, वह्निसदृशं स्यात्। यत्र क्वापि देशे पराजयः, तत्र त्रिपुरावशेषं दृश्यते; अद्यापि मयस्य गृहं रोगरहितमेव अस्ति।