त्रिपुरायां सूर्यास्तसमये, तत्र सुरभिपुष्पैः सुशोभितैः सुदृढनूपुरमेखलानिनादः कोकिलस्वरेण सह सम्प्रतिश्रूयते स्म। कन्यकाः काञ्चनैः प्रियैः आलिङ्गिताः, नववर्षाजलसिक्ताङ्कुरसदृशैः सुन्दरवाष्पबिन्दुभिः सह पुलकितकेशाः, नूतनसिक्तमिव पृथिवीं समुज्ज्वलयन्ति स्म। तत्र राजभवनेषु चन्द्रकिरणैः विभास्यमानेषु, सुकुमार्यः स्वर्णाभरणरवेन सह मदनसमानकान्त्या प्रज्वलन्ति स्म। पेयपानक्लान्ता काचित् स्त्री प्रियं प्रति काममुदीरयन्ती सस्मितम् आह—‘किं मां कपोलं पुनः पुनः सुरभिं घ्राणयसि? मम सुविस्तीर्णे स्फिग्भागे सुवर्णमेखलया भूषिते आरोह।’ ततः उदितचन्द्रकान्त्या प्रकाशितेषु राजमार्गेषु, दैत्यस्त्रियो गणशः सञ्चरन्त्यः सायं चन्द्रमण्डलमिव तारागणैः सुसम्प्रभासन्ति स्म। केचन हासोत्कण्ठया, चामरव्यजनैरपि, मदमत्ताः लास्यगमनेन चलन्त्यः, मृदुलमेखलानिनादेन सह सस्मितं विहरन्ति स्म। अविरतपुष्पमालाभूषिताः सुन्दरीणां काचित् क्रीडा, तेषां स्वराः सुवर्णशुद्धध्वनिसमा, सरःषु च हंसनिनादः प्रतिश्रूयते। सुवासनगन्धयुक्तमेखलाभरणैः, तद्गन्धसमुत्थितभावैः, कामबाणप्रियाणि दैत्यस्त्रीणां वेश्मानि विभिद्यन्ते स्म। विचित्रवस्त्रधारिण्यः, मुक्तकेशाः, सुललितगत्या, भूषणवसनैः शोभन्ते, इव चन्द्रमा तारा मध्ये। स्विन्गास्थलेषु चालनेन, शिथिलसूत्रैः पतितमेखलाभिः, विकीर्णरत्नैः भूमिः शोभते, यथा चन्द्रस्य पार्श्वे विविधलक्षणैः। सायं चन्द्रप्रभया, उद्यानैः, कोकिलकूजनैः सह, कामोऽपि बाणव्ययेन त्रिपुरानगरे विचरति स्म। ततः शुक्लचन्द्रमाः, मालतीकुसुमसदृशः, प्रभाविन्यभावात् मेघोपमः, न प्रकाशते स्म; यथा श्रीहरितस्य पुरुषस्य वर्णः शुष्यति। तदनन्तरं, सूर्यः रक्तसारथिना चन्द्रस्य प्रभामतिक्रम्य, तप्तकाञ्चनमण्डलसदृशः, उदयशिखरे स्थित्वा, तमःवाहिनीः आपोऽतीत्य, दिवि महतीं प्रभां वितनोति। यदा सहस्रकिरणः सूर्यः मेरौ उदितः, तदा देवसंघः समुद्रनादवत् निनदति स्म। ततः सहस्राक्षः इन्द्रः, सविता, वरुणः, हरश्च त्रिपुरं प्रति जग्मुः। ते बहुरूपिणः संहारकाः, सिंहनिनादसमैः भीषणैः रवैः, दुन्दुभिध्वनिना च अग्रे प्रस्थिताः। तदा दुन्दुभीः, छत्राणि, महावृक्षांश्च गृहीत्वा, दिव्यसेना वनचलनप्रभामिव प्रावर्तत। रुद्रस्य भीषणं महदनीकं समागच्छन्तं दृष्ट्वा, दैत्येश्वराः महाकम्पिताः, सागरसमाः अभवन्। ते शूलैः, तोमरैः, त्रिशूलैः, गदाभिः, परशुभिः, धनुष्भिः, बाणैः, वज्रैः, महागदाभिश्च सज्जिताः। क्रोधात् रक्तलोचनाः, गिरिसमानाः, पर्वतच्छेदकमेघैः इव, तान् प्रहारयन्ति स्म। विद्युत्प्रभाभिः भूषिताः, दितिसुताः, देवैः सह, सुरद्विषः, समागच्छन्ति स्म। तेषां मृत्युप्रवृत्तचित्तानां, विजयानिश्चितानां, दुर्बलसेना जडाङ्गवत् आसीत्। मेघनिनादसमाः, मेघप्रभासमानाः, युद्धविशारदाः, परस्परं अपराधान् वहन्तः, समरे सम्यक् युद्धं कुर्वन्ति स्म। शस्त्रैः, सोमप्रभासदृशैः, धूमायमानैः, क्रोधाभिभूताः, युद्धे प्रवृत्ताः, परस्परं ताडयन्ति स्म। केचित् वज्राभिहता पतन्ति, अन्ये बाणैः विद्धाः, अपराः चक्रास्त्रैः विदारिताः, सागरे पतन्ति। माल्यैः, महाभरणैः छिन्नैः, विकीर्णवस्त्ररत्नैः, देवाः, मकरनकुलसमूहे पतन्ति स्म। सर्वत्र गदाभिः, मुसलैः, तोमरैः, परशुभिः, वज्रैः, शूलैः, शक्तिभिः, खड्गैश्च प्रहाराः वर्षन्ति स्म। शैलशृङ्गैः, वृक्षैः, क्रोधात् क्षिप्तैः, धूम्रदीप्तदैत्यैः, महाशस्त्रवृष्टिः सागरमिव पतति स्म। तैः देवदैत्यैः क्षिप्तैः शस्त्रैः, महाविनाशः जातः, तारा इव कम्पन्ते स्म। यथा कदलीयुद्धे विनाशः भवति, तथा देवादिदैत्यसेनायाम् मकरनकुलसंघे महाहिंसा जाता। विद्ध्युत्माली मेघसदृशवेगो विद्युल्लताभूषणः, मेघनिनादवत् गर्जन्, नन्दीश्वरं प्रति धावति स्म। स तु दैत्यः, मेघनिनादसदृशस्वरेण, पर्वतसदृशं नन्दीश्वरं युद्धे सम्बोधितवान्—‘युद्धकामोऽहं, बलवान् विद्युत्माली आगतः। यदि जीवन् गन्तुमिच्छसि, तर्हि युद्धे वचसा न हन्यसे, हे नन्दिकेश्वर!’ तस्यैवं वदतः, नन्दीश्वरः, वाग्वैचित्र्यविशारदः, प्रज्वलमानः, प्रत्युवाच—‘अत्राहि प्रहर।’ ‘एष धर्मकामानां समयो न; यदि त्वं हन्तुं समर्थः, तर्हि जातिदोषात् किं विलम्बसे?’ ‘यदि पूर्वं त्वां पशुवत् हन्यां, वा इदानीं हन्यां, तर्हि यज्ञदुष्कृतं किं न नाशयेयम्? यो बाहुभ्याम् सागरं तरति, वा सूर्यं पातयति, सापि माम् नेत्राभ्यां द्रष्टुं न शक्नोति।’ इत्युक्ते, नन्दिसदृशं वदतः, दैत्यः एकेन बाणेन तं ताडितवान्, यथा सूर्यः मेघं हस्तेन विदारयति। स बाणः तस्य वक्षसः उत्तमं रुधिरं पपौ, यथा सूर्यः स्वतेजसा नद्यप्सागरजलानि शोषयति। तेन बलवता प्रहारेण ताडितः, स नन्दी प्रथमं कम्पितः, ततः हस्तेन वृक्षं उपाट्य, गजेन्द्र इव तं क्षिप्तवान्।