त्रिपुरे तदा रात्रौ, यत्र दानवीस्त्रियः क्रीडारवेषु संलग्नाः सन्ति, वीणानां निर्घोषः कूजन्त्यश्च मदोन्मत्तकोकिलाः प्रवर्तन्ते स्म। तत्र मदनः, धनुष्कोट्यायुधधारी, तासां हृदयानि मथयन् विचरति स्म। चन्द्रमाः अपि त्वरया रजन्याः तमः अपाकरोति, स्वच्छवर्णरश्मिजालेन जगत्सर्वं व्याप्य, स्वप्रिया रोहिण्या सह गगने संमिलित्वा, स्वतेजसा सार्वभौमत्वं स्थापयति स्म। तान्येव, केचन कुलीनास्त्रियः स्वप्रियपादसंनिकर्षे उपविष्टाः, स्वमुखे मनोहरतिलकं निवेश्य, मुखं शोभयन्ति स्म। सा स्त्री, वृत्तदर्पणे मुखमवलोक्य, मृदुना स्वरेण "एष मे प्रभामयमुखमिति" इति पठन्ती, प्रियस्य स्नेहम् अनुस्मृत्य, तस्मिन्नेव भावे सुखं प्राप्नोति स्म। अन्याः युवतयः, मदेन च कामेन च आकुलिताः, रोमाञ्चिताङ्ग्यः, प्रियं प्रति त्वरया धावन्ति स्म, यथा रात्रिः सूर्येण उदिते शीघ्रं क्षीयते। काचित् प्रमोदविद्धा स्वप्रियं पिबन्ती, अन्यास्तु दीर्घकालं प्रियं अन्विष्य सन्तुष्टाः, अपरास्तु प्रियस्य मधुरवाक्यैः पूर्णतुष्टाः। तत्र, काजलरञ्जितलोचनाः, गोमूर्ध्नि चन्दनाभूषिताः, दानवीस्त्रियः सुवर्णकलशा इव सुधापूर्णाः, मोहिनीं शोभां वहन्ति स्म। तासां प्रियैः अधराः नवरक्तरक्तैः विदारिताः, ताः दैत्याः स्वगृह्य वीणास्वनं श्रुत्वा प्रमोदन्ते स्म, स्त्रीणां च हास्यरवे पुनः पुनः उदासीनाः भवन्ति। कदाचित् तत्र मधुरगीतानि, कामबाणैः सृष्टरत्नानि, उपवनान्तरे संगीतम् अपि कुशलतया प्रस्तूयते। गीतरवे प्रवर्तमाने, काचित् तत्र स्वरं संशोधयति, काचित् तत्र प्रियं तोषयति, अपरास्तु प्रियं जागरयन्त्यः पुनः पुनः प्रमोदयन्ति। सूर्यास्तमने त्रिपुरायाम्, नूपुरकाञ्चनिनादः नवमाल्यभूषितः, कोकिलकूजनसहितः, आकाशमप्यपूरयत्। काचित् स्त्री प्रियालिङ्गिता, रोमाञ्चिता, नूतनवर्षजलसिक्तनवाङ्कुरशोभितवदना, भूमिमिव नवसिक्तां प्रतिपद्यते। शशिनः किरणैः विभूषिते दिव्यप्रासादेषु, ताः कुलवध्वः मृदुनूपुरध्वनिभिः सशब्दं, मदनसमानाः, विराजन्ते। मदपानक्लान्ता काचित् स्त्री, प्रियं प्रति व्याहरति—"किं मे कपोलं घ्राणेन बहु स्पृशसि? आरोह मे सुपीनं विस्तीर्णं सुवर्णकाञ्चनाभूषितं श्रोणिपीठम्।" उदितशशिसंप्रभासु राजमार्गेषु, विहगपङ्क्तिवद् दैत्यस्त्रियः समूहशः चरन्त्यः, संध्यासमये तारा इव शशिनः समीपे शोभन्ते। हास्यरवे चामरव्यजनविक्षेपे च, अन्याः मदाकुलिताः ललितस्मितैः चलन्त्यः, सूक्ष्मनूपुरध्वनिना साकं संचारयन्ति। अत्र, नित्यपुष्पमालाभूषिताः रमणीयास्त्रियः प्रमोदिता, तासां स्वरो लोहमिव निपुणः, अन्यत्र हंसध्वनिः तडागेषु प्रतिश्रूयते। काञ्चनाभरणयुक्तः तासां शरीरगन्धः, तस्मात् सञ्जातः भावः, दानवीस्त्रीणां तानि प्रियतमानि गृहानि, कामबाणानां प्रियस्थानानि, विदारयति। चित्रवस्त्रधारिण्यः, मुक्तकेश्यः, सुललितगत्या, सुशोभनवस्त्राभरणभूषिताः दानवीस्त्रियः, शशाङ्कमिव तारागणैः सह, विराजन्ते। चलनेन, शिथिलसूत्राभिः पतितकाञ्चनाभिः विकीर्णरत्नैः, स्विङ्कायाः अधः भूमिः तैर्भूषणैः विविधरूपा शोभते, यथा शशाङ्कस्य पार्श्वे कलङ्कैः भूषिता। सायं समये, शशिकिरणैः उपवनैः च, कोकिलकूजनसमूहैः, कामः स्वबाणक्षयात् दानवनगर्यां विहरति स्म। ततः शशाङ्कः, यास्यःमालावद् शुक्लः, रश्मिविनाहीनः, मेघसदृशः, न प्रकाशते—यथा लक्ष्मीवियुक्तः धनवान् क्षीणो भवति। तदनन्तरं, शशिनः प्रभां अतिक्रम्य, रक्तसारथिना सह, सूर्यः तप्तकाञ्चनमण्डलसदृशः, उदयशिखरं प्राप्तः, आकाशे महान् दीप्तिमान्, तमोहरजलान् अतिक्रान्तुम् इच्छन् तिष्ठति। यदा सहस्रकिरणः सूर्यः मेरौ उदितः, स्फुरद्भास्करः, सर्वे देवगणाः समुद्रस्य युगान्ते गर्जन्तमिव निनदन्ति स्म। तत्र, सहस्रलोचनः इन्द्रः, पुरन्दरः, सविता वरुणः हरश्च, त्रिपुरं प्रति जग्मुः। ते बहुरूपिणः संहारकाः, सिंहनिनादैः भेरीध्वनिभिश्च, अग्रे प्रस्थिताः। ततः भेरीभिः छत्रैः महावृक्षैः च, सा दिव्यसेना वनमिव चलिता। रुद्रस्य भीषणमहासेनां समीपगच्छन्तीं दृष्ट्वा, दैत्येश्वराः समुद्र इव कम्पिताः। ते शूलैः तोमरैः त्रिशूलैः गदाभिः परशुभिः धनुष्कोट्यायुधैः वज्रैः, महागदाभिश्च सन्नद्धाः। तैः आयुधैः गृहीतैः, रोषारक्तलोचनाः, पर्वतपक्षिण इव, शीघ्रं मेघघातिनः पर्वतान् विदारयन्तः इव सन्तः। विद्युत्प्रभाभिः भूषिताः, दितिपुत्राः प्रमुदिताः, देवैः सह, सुरद्विषः, समागताः। तेषां मृत्युनिष्कामानां, विजये सन्दिग्धानां, सा दुर्बला सेना जडाङ्गयुक्तदेहवत् आसीत्। ते मेघघोषवत् गर्जन्तः, मेघवर्णप्रभाः, युद्धकुशलाः, परस्परं अपराधान् वहन्तः, समरं कुर्वन्ति। शस्त्रधारिणः, रोषेण दीप्ताः, युद्धे त्वरिताः, शस्त्रचन्द्रप्रभाभिः धूमायमानाः, परस्परं ताडयन्ति। केचन वज्राहतानि पतन्ति, अन्ये बाणैः विदारिताः, अपराः चक्रास्त्रैः विदार्य, सागरजलानि पतन्ति। माल्यभूषणच्छिन्नाः, वस्त्ररत्नविक्षिप्ताः, सुराः ताडिताः, मकरनक्रगणेषु पतन्ति। सर्वत्र गदापिष्टकतोमरपरशुवज्रशूलशक्तिखड्गानां प्रहाराः वृष्टिं कुर्वन्ति। पर्वतशिखराणि, वृक्षाः, क्रुद्धैः शीघ्रधूम्रदीप्तदैत्यैः क्षिप्तानि, सागरजले पतन्ति। दैवदानवैरुत्क्षिप्तैः आयुधैः, महाविनाशः जातः, तारेषु कम्पनं जनयन्। यथा कदलीयुद्धे विनाशः, तथैव देवासुरगणेषु मकरनक्राणां संहारः अभवत्। एवं त्रिपुरे रमणीयरात्रौ विलासमदनक्रीडा प्रवर्तिता, ततः प्रभाते देवासुरमहायुद्धं प्रवृत्तम्।