संध्यायाम्, सुरशत्रवः ते त्रिपुरपुरेश्वराः प्रमोदेन सह मन्त्रयित्वा, कन्दर्पदूतकार्याणि हर्षिताः स्वीकुर्वन्ति स्म। पुनः पुनः रत्नमणिरिव चन्द्रमाः पूर्वशिखरमधिरुह्य तमः प्रणुदन्, आकाशे पुण्यचन्द्रः प्रसारं प्रपद्यते स्म। स हंसः कमलविभूषितः सरसि यथा, सिंहः चीलकृतशिखरे यथा, विष्णोः वक्षसि विस्तीर्णमुक्ताहारः यथा, तथा अत्रेः लोचनजः चन्द्रः आकाशे निमग्नः लोकान् प्रकाशयन्, सुधारसं बलात् सिञ्चन्, दीप्यते स्म। शीतांशुना चन्द्रेण उदितेन नगरी प्रकाशिता, असुराः संध्यायाम् आत्मानं गृहाणि च रमणीयानि अकुर्वन्। पथिषु राजमार्गेषु प्रासादेषु गृहेषु च, चम्पकवर्णदीपाः अल्पतैलेन प्रदीप्यन्ते स्म। ततः मठेषु तैः तैलपूर्णदीपाः प्रज्वालिताः, रत्नमयेषु धनाढ्येषु गृहेषु, दीपाः चन्द्रोदयसमये ग्रहाः इव प्रकाशन्ते स्म। चन्द्रकिरणैः दीपैः च दीप्ते त्रिपुरे तमः कुलदुःखसमुदितं यथा नश्यति, तथा नष्टम्। तस्मिन्पुरि, तरुणसंध्यायाम्, हास्यप्रभाभिः चन्द्रेण, कामवशगाः दैत्याः प्रियाभिः सह गृहेषु दीर्घकालं स्थितवन्तः। ये पञ्चशरधारिणा वृषध्वजेन उद्दीपिताः, ते मीनध्वजेन पुनः विदारिताः; तेषां स्वयम् स्त्रियः कामातुराः रक्ताङ्ग्यः अभवन्। ताः दैत्याङ्गनाः क्रीडालापे निमग्नाः, वीणानिनादे कुक्कुटगानश्च सुरापानमत्ताः, मदनः धनुष्कोट्याः चित्तानि मथयति स्म। रजनीं शीघ्रं नुदन्, सुधानिधिं विश्वे प्रसारयन्, चन्द्रमाः रोहिण्याः प्रियां गगने समागम्य, तेजसा स्वराज्यं स्थापयति स्म। तत्र का अपि कुलवधूः प्रियपादमूलस्थिता, मनोहरतिलकं गण्डे विधाय, मुखं स्वं भूषयति। वर्तुलदर्पणे मुखप्रतिबिम्बं दृष्ट्वा, "इदं मम तेजस्वि मुखम्" इति मृदु भाषमाणा, प्रियसंस्पर्शस्मरणेन तस्मिन्नेव भावे सुखं लभते। अन्याः कामसंविग्रहाः रोमाञ्चिताङ्ग्यः, सुरामत्ताः, प्रेम्णा उत्कण्ठिताः, प्रियं प्रति शीघ्रं धावन्ति, यथा रात्रिः सूर्योदयसमये शीघ्रं समाप्तिं गच्छति। काचित् हर्षविवेशेन प्रियं पिबन्ती, अन्याः चिरं प्रियतामन्विष्य सन्तुष्टाः, अपराः मधुरवचसां प्रियैः परितुष्टाः। अञ्जनाङ्कितलोचना गोमयचन्दनसुशोभिता दैत्याङ्गनाः, अमृतपूर्णकनककलशाः इव, शोभायमानाः। रुधिरारुणिताधराः दैत्याः प्रियासक्ताः, प्रासादेषु तन्त्रीनादे रममाणाः, स्त्रीणां क्रीडालापे पुनः उदासीनाः भवन्ति। कदाचित् मधुरगानं कामबाणनिष्पादितं संजातम्, उद्यानेषु रम्यनर्तनं कुर्वन्ति, तत्र कौशलात् संप्रवर्तयन्ति। गीतनादे कश्चित् स्वरं शुद्धयति, कश्चित् प्रियं तुष्टावयति, कश्चित् प्रियं जागरयति, पुनः पुनः प्रमुदं जनयति। त्रिपुरे सूर्यास्तसमये, नूतनपुष्पमालाविभूषिताङ्ग्याः स्त्रियः, घण्टानूपूरध्वनिभिः, कुक्कुटध्वनिसंयुक्तैः, नगरं पूरयन्ति। काचित् प्रियालिङ्गिता रोमाञ्चिता, अश्रुप्रसूनैः नववृष्टिप्लुतमिव पृथ्वीं शोभयति। प्रासादेषु चन्द्रकान्तिसंयुतेषु, मणिनूपुरध्वनिभिः कुलस्त्रियः, मदनसमाः, महता शब्देन प्रतिशृण्वन्ति। मत्तया स्त्रिया प्रियाकाङ्क्षिण्या, "किं मां गण्डं घ्राणयसि? सुविस्तीर्णे सुमहति सुवर्णमेखलाविभूषिते श्रोणिभागे आरोह," इति मद्यक्लान्ता वदति। चन्द्रोदयप्रकाशितेषु पथिषु, राजमार्गेषु च, गृहमुखेभ्यः निर्गच्छन्त्यः दैत्याङ्गनाः, समूहेन चलन्त्यः, संध्यायां तारागणाः चन्द्रमसा सह इव शोभन्ते। हास्यरवेण चामरव्यजनैः, मत्ताः अन्याः लोलिता विहस्य चलन्ति, मेखलानिनादः सूक्ष्मध्वनिम् उत्पादयति। नित्यपुष्पमालाभूषिताः रमणीयास्त्रियः प्रमुदिता, तेषां स्वरः शुद्धधातुवत् श्रूयते, अन्यत्र हंसध्वनिः सरसिषु प्रतिशृण्वते। मेखलाभरणैः शरीरगन्धैः तेन च भावेन, ताः दैत्याङ्गनाः कामबाणप्रियाणि प्रियगृहाणि भङ्क्ति। विविधवस्त्रधारिण्यः, स्रस्तकेश्यः, लोलिता, भूषितवस्त्राभरणाः, दैत्याङ्गनाः, तारागणमध्ये चन्द्रमाः इव, शोभन्ते। लोलनेन स्रस्तसूत्रैः पतितमेखलाभिः, विकीर्णरत्नैः, तत्र स्विङ्गायाः तले भूमिः नानाभरणैः शोभते, यथा चन्द्रस्य पार्श्वे नानाविकारः। सायं चन्द्रकान्तिसमेतोद्यानेषु, कुक्कुटसमूहनिनादेषु, कामः बाणक्षीणः दैत्यपुरे विचरति। ततः चन्द्रः मल्लिकामालापाण्डुरः, सुधाप्रसाररहितः, मेघसदृशः, छन्नः न प्रकाशते; एवं श्रीहरितः धनाढ्योऽपि कृशः भवति। सूर्यः रक्तसारथिना, तप्तहेममण्डलसदृशः, चन्द्रतेजः अतिक्रम्य, उदयशिखरे तिष्ठन्, दिवि महता प्रकाशते, तमःवाहिनीः आपः अतिक्रान्तुं यतते। यदा सहस्रकिरणः सूर्यः मेरौ उदितः, तदा देवगणः समुद्रः कल्पान्ते इव निनदन्। ततः सहस्रलोचनः इन्द्रः, सविता, वरुणः, हरः च, त्रिपुरं प्रति जग्मुः। ते बहुरूपिणः संहर्तारः, सिंहनिनादैः मृदङ्गध्वनिभिः च अग्रे प्रययुः। तदा दुन्दुभिपरिपीतैः छत्रैः महद्भिः द्रुमैः च, तद् दिव्यं सैन्यं वनमिव कम्पितम् इव अगच्छत्। रुद्रस्य भीषणं महदसुरसेनां समीपं आगच्छन्तीं दृष्ट्वा, दैत्येश्वराः समुद्र इव अतिविक्षिप्ताः। ते शूलशक्तित्रिशूलगदापरशुधनुष्कोटिप्रहरणानि चक्रुः। तानि गृहीत्वा, कोपारक्तलोचना, पर्वतपक्षिणः इव, ग्रीष्मान्ते पर्वतभेदिनीभिः मेघैः ताडयन्ति स्म। एवं त्रिपुरे सायं रात्रौ च, प्रमोदपूर्णं दैत्यजीवनं, चन्द्रकान्तिप्रभया, दीपप्रभया च, कामक्रीडया च, दिव्यं चकार। प्रभाते तु, देवसेना रुद्रपुरस्कृता, भीषणरवेण त्रिपुरमभिप्रायात्।