मया निश्चितं समयं, पुष्यनक्षत्रयोगेन नगरे समन्वितं, कोकिलध्वनिना संकेतिते निर्भयं कर्म विधेयं। तस्मिन्नि समये नगरे यः कश्चिद् संविदं संहर्तुम् इच्छेत्, स देवस्यैकबाणेन रजःसदृशं विधूयेत। यत् भवतां जीवितं, बलं, देवैः सह वैरं च—तत् सर्वं हृदि स्थाप्य नगरीं रक्षत। सर्वबलसमन्विताः भवद्भिः महेश्वरस्यैकं भयानकं रथं निवार्यं, यथा स बाणं न सृजेत्। एवं कृत्वा त्रिपुररक्षणाय, देवाः शक्तिहीनाः पुष्यसंयोगपर्यन्तं प्रतीक्षां कर्तुं बाध्यन्ते। एवं मयस्य वचः श्रुत्वा, त्रिपुरनिवासिनः दैत्याः पुनः पुनः सिंहनादं कृत्वा, मायायै स्वयमेव मायावताराय, इदं वचः ऊचुः—"यथोक्तं त्वया प्रयत्नेन सर्वे वयं करिष्यामः; तथा च वर्तिष्यामः यथा रुद्रः नगरे बाणं न सृजेत्। अद्य वयं युद्धाय यास्यामः, रुद्रवधाभिलाषिणः, इति दितिसुताः प्रमोदिताः रोमाञ्चिताङ्गाः ऊचुः। अथवा त्रिपुरा दिवि चिरस्थायिनी भविष्यति, ध्रुवं च निश्चलं वा, अथवा नारायणस्य त्रिविक्रमपथं सम्पद्यते, दानवानां विनाशः स्यात्। धर्मं न परित्यजामः, यत्र त्वया नियोज्येमहि; न देवहीनं न दैत्यहीनं च जगत् पुरुषैः द्रष्टव्यम्।" एवं मन्थरं मन्त्रयित्वा, प्रमुदिताः ते पुरेश्वराः, देवद्विषः, सायं समये हर्षयन्तः कामदूतकार्याणि प्रचक्रुः। पुनः पुनः चन्द्ररत्नं पूर्वशिखरं प्रति सञ्चरन् तमः अपानयत्, पुण्यश्चन्द्रः आकाशे वर्धमानः। हंसः पद्मालङ्कृतः यथा सरसि स्थितः, सिंहः च नीलशिलातटे विश्राम्यति यथा, तथा विशालमुक्ताहारः विष्णोः वक्षसि शोभते, एवं अत्रेः नेत्रसम्भूतः चन्द्रः आकाशे निमग्नः लोकान् प्रकाशयन् अमृतधारां प्रस्रवति। शीतांशुः चन्द्रः उदितः सन् नगरीं प्रकाशयन्, असुराः सायं समये गृहेषु स्वात्मानं च मनोहरं कृतवन्तः। राजमार्गेषु, पथि, प्रासादेषु, गृहेषु च, चम्पकवर्णदीपाः अल्पतैलेन प्रज्वलिताः शोभन्ते। तेषां मठेषु दीपाः तैलेन पूरिताः दीपिताः, तेषां गृहा रत्नमयाः धनसमृद्धाः, दीपाः च चन्द्रोदये ग्रहवत् प्रकाशन्ते। चन्द्रकिरणैः दीपप्रभया च त्रिपुरायां तमः दुरितकुलं यथा नश्यति, तथैव विनष्टम्। तस्मिन्नगरे यौवनारुणे सन्ध्यायां, चन्द्रस्य हासकिरणैः, कामवशाः दैत्याः प्रियाभिः सह गृहेषु चिरं स्थितवन्तः। ये पञ्चशरधन्विनः बाणैः तुदिताः, ते मीनध्वजेन देवेन पुनः विदारिताः; तेषां स्त्रियः कामातुराः स्फुरितवदना बभूवुः। दैत्यानां स्त्रियः क्रीडालापेषु प्रवृत्ताः, वीणास्वनैः, मदोत्कण्ठितैः कोकिलस्वरैः, मदनः बाणपाणिः तेषां हृदयानि मथयति। शीघ्रं रजनीतमः अपाकुर्याच्चन्द्रः, अमृतकिरणजालं विश्वे व्याप्य, रोहिण्याः सह प्रियसंयोगे स्वप्रभया राज्यं स्थापयति। तत्र काचित् कुलवधूः प्रियपादसंस्थिताः, मनोहरेण तिलकेन कपोलं शृण्गारयन्ती स्वमुखं विभूषयति। वर्तुलदर्पणे स्वमुखप्रतिबिम्बं दृष्ट्वा, सा सुभगा मन्दं जपति—"मम तेजस्वि मुखमेतत्," इति, प्रियस्पर्शस्मरणेन तस्मिन्नेव भावे सुखं लभते। अन्याः नवयौवना मदवशाः कामातुराः स्पर्शे रोमाञ्चिता प्रियं प्रत्युत्सुकाः शीघ्रं यान्ति, यथा रजनी सूर्येण क्षिप्रं समाप्ता स्यात्। का चित् प्रमोदविद्धा प्रियं पिबति; अन्याः चिरं प्रियं वाञ्छन्त्यः सन्तुष्टाः; अन्याः मधुरवचनैः प्रियैः पूर्णसन्तुष्टाः। अञ्जनाङ्कितलोचना, गोमयचन्दनलिप्ता, असुरवधूवर्याः सुवर्णकलशा इव शोभन्ते। तदीयप्रियैः रुधिरारुणिताधराः दैत्याः वीणास्वनेन प्रासादेषु रमन्ते, स्त्रीलापेषु पुनः उदासीनाः भवन्ति। कदाचित् मधुरगीता बाणैः कामस्य निर्मिता रत्नवत् उद्भवन्ति; उद्यानेषु रम्यसंगीतं कुशलैः क्रीयते। गीतनिनादे केचन रागं शुद्धयन्ति, केचन प्रियतमा प्रियं तत्र तुष्यन्ति, केचन प्रियं जागरयन्ति, पुनः पुनः प्रमोदयन्ति। अस्तं गते सूर्ये त्रिपुरायां, नूपुरकिङ्किणीनिनादः सघनमाल्यविभूषितः कोकिलध्वनिसंयुक्तः व्याप्तः। काचित् स्त्री प्रियालिङ्गिता रोमाञ्चिता, अश्रुकणैः नवान्कुरैः जलदगर्भजलैः सीचिता इव पृथ्वी शोभते। प्रासादेषु चन्द्रकिरणैः विभूषितेषु, स्त्रियः मधुरध्वनिभिः भूषणैः महता निनादेन मदनसमानाः बभूवुः। का चित् मदप्लुता प्रियं वाञ्छन्ती वदति—"किं मम कपोलं घ्राणेन बहुशः स्पृशसि? सुवर्णमेखलया भूषिते विस्तीर्णे उन्नते च कटिस्थले आरोह," इति। रजनीप्रभया राजमार्गेषु, उदितचन्द्रेण, दैत्यस्त्रियः गणशः सञ्चरन्त्यः सायंकाले तारा इव चन्द्रस्य पार्श्वे शोभन्ते। हासोत्कण्ठया चामरविक्षेपेण, अन्याः मदवशात् चलन्त्यः स्मितवदना रमन्ते; मेखलानिनादः सूक्ष्मः श्रूयते। अनवद्यहारविभूषिताः रमणीया स्त्रियः प्रमोदिता, तेषां स्वराः शुद्धधातुवत् श्रूयन्ते, अन्यत्र हंसनिनादः सरःसु प्रतिश्रूयते। मेखलाभरणनिनादः सगन्धशरीरैः, तद्गन्धानुगतैः भावैः, कामबाणप्रियेषु दैत्यस्त्रीनिकेतनानि भग्नानि। विविधवर्णवस्त्रधारिण्यः मुक्तकेश्यः ललितगमनाः, शोभायुक्तवस्त्राभरणधारिण्यः तारागणेषु चन्द्रमा इव प्रकाशन्ते। चलनात् मुक्तसूत्राणि पतितमेखलाः विकीर्णरत्नानि, तद्भूषणैः विविधं भूमिः शोभते, यथा चन्द्रस्य पार्श्वे कलङ्काः। एवं त्रिपुरायां सायं समये, दैत्याः मायायाः वचः शिरसि कृत्वा, नगरीं रक्षन्तः, प्रमोदेन गृहेषु रममाणाः, स्त्रीभिः सह कल्याणमयीं रात्रिं निन्युः। चन्द्रकिरणैः, दीपप्रभया, स्त्रैणैः हासैः, वीणानिनादैः, कोकिलध्वनिभिः, त्रिपुरा तदा स्वर्गमिव शोभते स्म।