दैत्याः, ये प्रथमतः पुरीमविशत, ततः प्रमथैः महता बलप्रहारैः पीड्यमानाः भीताः पुनरपि प्रविश्य, तत्र स्थिताः। देवाः तु निःसंशयं प्रतिकूलं व्यवहर्तुमारब्धाः, यत्र हि ते विशुद्धाः महात्मानः पर्वतान्तरगं वनं प्रविशन्ति। अहो कालस्य प्रभावः! अहो, स कालः खलु दुर्जयः, यत्रापि इयं दुर्गमपुरी अपि संकटकाले परिभूताभवत्। मम गर्जितघननादरूपे विवादे प्रवृत्ते, दैत्याः तेजोहीनाः बभूवुः, यथा चन्द्रोदयकाले ग्रहाः। ततः तस्य कूपस्य रक्षिणः, यथा प्रलयमेघाः, मायायै संनिधिं प्राप्ताः, कृताञ्जलयः तं यमसमं समाचक्षन्त। स कूपः, त्वया गूढः निर्मितः, यत्रामृतरसयुक्तं जलं, उत्पलैः पूर्णं, मत्स्यसमाकुलं, शालूकपङ्किलं च आसीत्। स कूपः, वृषरूपिणा केनापि पीतः, हे दैत्याधिप, अद्य स कूपः चेतनाशून्यस्त्रीव निर्जीव इव दृश्यते। कूपरक्षिणां वाक्यं श्रुत्वा, मायः दानवेश्वरः, "हाहा!" इति पुनः पुनः उच्चार्य, दितिसुतान् इदं वचनमब्रवीत्— "यदि मम मायया निर्मितः कूपः पीतः, तर्हि वयं विनष्टाः; नात्र सन्देहः, त्रिपुरा नष्टा।" "दैत्याः देवैः हन्यन्ते वा, जीविताः किल, कूपः पीतः वा, वा पीतो पीतवस्त्रधारिणा— कः अन्यः, अजय्यः गदापाणिः विष्णोः विना, मम मायया रक्षितं अमृतजलपूर्णं कूपं पीतुम् अर्हति?" दैत्यगूढानि अपि पृथिव्यां न अज्ञातानि, यत्र मम वरदानकौशलं प्रसिद्धं, यद्यपि पण्डितैः नाभ्यर्थितम्। "इदं स्थलं समं मनोहरं, वृक्षगिरिवर्जितं च; तत्र नवीनजलेन पूर्य, वातगणाः अस्मान् पीडयन्ति। यदि भवद्भिः प्रमथानां महाबलमास्थाय समुद्रसीमान्ते स्थितान्, वातवेगसमांश्च, सह्यते इति मन्यध्वे, तर्हि समुद्रपूरकाले तेषां प्रहाराः रथमार्गैः निरुद्धाः उत्साहं ह्रासयिष्यन्ति। युद्धमानानां, शत्रुघ्नानां, भीत्यानां च, आकाशसदृशः सागरः अस्माकं शरणं भविष्यति।" एवं उक्त्वा, मायः दैत्याधिपः शीघ्रं त्रिपुरया सह सागरं, नदीनां बान्धवम्, जगाम। तत्र सागरे, गम्भीरजलस्थाने, शोभनपुरी उत्पपात, प्राचीनदुर्गमण्डपश्च तत्रैव स्थितः। त्रिपुरनाशकः शत्रुघ्नः त्रिनेत्रः तु, तदा तेषां नगरत्यागे, वेदवित् ब्रह्माणं सम्बोधितवान्— "पितामह, दानवाः खलु भीताः, ते तव विस्तीर्णे सागरे शरणं गताः।" "यतः दानवाः त्रिपुरया सह गताः, तस्माद्, पितामह, शीघ्रं तत्र रथं आनय।" ततः सिंहनादं कृत्वा, देवा हृष्टाः, शस्त्रपाणयः, तं दिव्यं रथं परिवृत्य पश्चिमसागरं प्रति जग्मुः। तदनन्तरं, भवं, सुरासुरगुरुं, परिवृत्य, देवा वेगेन गर्जन्तः दानवालयं सागरं प्रति प्रस्थिताः। स्वर्गपुरी अपि तदा भीषणः कोलाहलः समुत्पन्नः, दुन्दुभिघोषमेघनिनादैः नारीकृतस्वरेण च, यम्यरम्भसमाकुलेन पातालकम्पनमिव। तत्र लोकनाथः, सुराधिपः, शत्रुविनाशाय उद्यतः, तुर्यं त्रिपुरं गतं रिपुं दृष्ट्वा, इन्द्रं जगाद— "सुरगणपत, पश्य, दानवाः त्रिपुरालयं प्रविष्टाः। यमेन, वरुणेन, कुबेरैः, षण्मुखेन च सह, तान् अहं क्षिप्रं नाशयिष्यामि।" "गच्छ, रिपुनाशस्य व्यवस्था कृताः; प्राचीननगराणि सागरे स्थितानि। उत्तमेन रथेन आरोह्य, भवः पुनः त्रिपुरविनाशाय सागरं प्रति गतः।" एवमुक्त्वा, दितिसुताः, स्वबलान् गणयन्तः, लवणसागरस्य उपरि स्थित्वा, त्रिपुरं तदधिपतिं च बाणगदावज्रवृष्ट्या प्राहरन्। "अहं अपि उत्तमेन रथेन, हे सुरश्रेष्ठ, त्वां पृष्ठतः अनुगमिष्यामि। असुरश्रेष्ठविनाशाय, तव सुखाय, अहं कर्म करिष्यामि, हे निष्पाप।" भववाक्यप्रेरितः हरिः, दशशतसुतरूपं धारयन्, त्रिपुरविनाशोत्सुकं कमललोचनं कृत्वा, निर्गतः। तत् पश्चात्, मघवान् अमराधिपः, तान् असुरान् विनाशयितुं जगाम, सर्वे लोकपालाः गणेश्वराश्च तेन सह प्रस्थिताः। सर्वे प्रभवः हृष्टाः, आकाशे समुत्तस्थुः; विहायसा गच्छन्तः, पक्षिराजगिरय इव दीप्तिमन्तः बभासिरे। ते, तदनगरविनाशाय, रोगा इव देहं, शङ्खदुन्दुभ्यादिवाद्यघोषैः, त्रिपुरवासिभिः दृष्टाः। "हरः आगतः" इति वदन्तः, ते महाबलवन्तो महासुराः, समुद्रवेलाकालेव, महद्व्याकुलतां जग्मुः। दिव्यदुन्दुभिनिनादं श्रुत्वा, दानवाः भीषणरूपिणः, भीमघोषैः विविधवद्यैः प्रत्युत्तरं ददुः। ये पूर्वं तेजो दर्शितवन्तः, पूर्वदेवा अपि वर्तमानदेवा अपि, अन्योन्यं कृतदोषाः, परस्परं विनाशयितुं प्रवृत्ताः। सममुत्क्रुष्यमाणाः, तेषां मध्ये भीषणं अद्वितीयं युद्धं प्रवृत्तम्, शस्त्रनिनादेन अंगच्छेदं कुर्वन्तः। ते सूर्यप्रभा इव, ज्वलनद्योतमानाः, महाभुजगघोषवत्, विहङ्गवद्व्याघूर्णमानाः, गिरिश्रेष्ठवद्विकम्पमानाः, मेघनिनदवत् गर्जन्तश्च अग्रसरन्। सिंहनादं कुर्वन्तः, मेघनिनादवत्, सागरतरङ्गवदुत्स्फालिताः, स्वयं सागर इव कम्पमाना बभूवुः। प्रमथाः महाबलिनश्च दानवाः च, वज्रैरिव गिरिश्रेष्ठान्, दृढं समरे समसज्जन्त। एवं, त्रिपुरसंरक्षणे दैत्याः प्रमथैः पीड्यमानाः, मायया कूपविनाशं ज्ञात्वा, समुद्रं शरणं गताः। त्रिनेत्रः भवः देवगणैः सह रथेन तत्र गत्वा, महायुद्धाय सज्जः अभवत्, देवासुराः च सागरतीरे भीषणयुद्धं समारब्धवन्तः।