देवानां गुरुः, सरोजैः पूर्णे सरसि, मेघैः शोभिते, श्वेतपद्मैः नीलोत्पलैश्च अलङ्कृते, अमृतं पपौ, यथा रविः रात्र्याः संचितं तमः पीत्वा तदन्तः प्रकाशयति। तस्मात् दैत्यराजस्य सरसः पानं कृत्वा, पीतवासाः महाबाहुः जनार्दनः निनादं कृत्वा बाणमध्यं प्रविवेश। तदा घोरैः सेनापतिभिः प्रहृताः दानवाः, तेषां नद्यः प्रहारैः रक्ताभूताः, भीषणमुखैः भयत्रस्ताः, युद्धे यथाः कुशलैः नीतिशास्त्रज्ञैः नराः प्रतिसरन्ति, तथा पृष्ठं प्रतिनिवृत्ताः। तारकः विद्युद्गुच्छविभूषितः, मायया सह प्रमथैश्च, पुरीं प्रति प्राहरत्; किन्तु शरैः विदारितः, ते प्रमथाः यथा वायुः उत्पद्य शरीराणि त्यजन्ति, तथा पृष्ठं प्रतिनिवृत्ताः। सेनापतयः—महेन्द्रः, नन्दिः, षण्मुखश्च—उद्यमेन दीप्ताः, चन्द्रेण दिशां पतिभिः सह, "जयेम" इत्युक्त्वा, समरे उच्चैः निनदन्तः गर्वितं हास्यं च चक्रुः। युद्धे प्रमथैः भग्नाः दैत्यान्तकाः भयभीताः पुरीं विविशुः, यथा प्रमथाः द्वाराणि भग्नवन्तः। ते दन्तच्छिन्नगजाः, शृङ्गभिन्नवृषभाः, पक्षच्छिन्नपक्षिणः, अपां क्षयितनद्यः इव अभवन्। एवं, सुरैः विकृतमुखाः, मृत्युप्रायाः दैत्याः विषण्णाः "किं कुर्मः?" इति शुशुचुः। तदा, क्लान्तचित्तान् दैत्यान् प्रति, कमलवदना मायासुरः, श्रेष्ठो दैत्याधिपः, इदं वचनं उवाच। "प्रमथैः सह सहायकैश्च घोरं युद्धं कृत्वा, तान् समरे तुष्ट्वा, प्रमथैः सह सहायकैश्च..." "यूयं, हे दैत्याः, पूर्वं पुरीं प्रविष्टाः, पश्चात् प्रमथैः महतीं पीडां प्राप्य, पुनः भयेन प्रविष्टाः। स्पष्टं, सुराः अनुकूलं न कुर्वन्ति; असंशयं, यत्र ते प्रभवः गिरिवनं प्रविशन्ति। हा, कालबलम्! हा, कालः नूनं दुर्जयः, यदा एवं दुर्गं अपि संकटे पतितम्। अहं मेघनिनादवत् विवादं कुर्वन्, दैत्याः चन्द्रार्काभ्यां रहितग्रहाः इव तेजःविहीनाः अभवन्। तदा, सरसः पालकाः, संहारकालमेघाः इव, मायासुरस्य समीपं कृताञ्जलयः आगच्छन्, तम् यमसमं प्रगृह्य स्थितवन्तः। "एषः सरः, त्वया निर्मितः, गूढः, यस्य जले अमृतसारः, पद्मैः पूर्णः, मत्स्यसमाकीर्णः, शापोत्पलोपलिप्तः, केनचित् वृषरूपिणा पीतः। अधुना, सः सरः, चेतनाहीनाङ्गनावद्, मृतवत् दृश्यते।" एवं सरसः पालकवचनं श्रुत्वा, मायासुरः दानवेश्वरः, "हन्त" इति पुनः पुनः उच्चार्य, दितिसुतान् प्रति इदं वचनं उवाच— "यदि मम मायया निर्मितः सरः पीतः, नूनं नष्टाः वयं; न संशयः, हे दानवाः, त्रिपुरा हता। दैत्याः सुरैः हता वा पुनरुद्धृताः, सरः पीतः वा पीतवान् पीतवासाः— मम मायया संरक्षितं, अमृतपूर्णं सरः, केनापि, विष्णुना गदाधरेण, अन्येन वा पीतुमशक्यं। दैत्यगूढानि अपि रहस्यानि लोके न अप्रसिद्धानि, यत्र मम वरदानकौशलं प्रसिद्धं, किन्तु न बुधैः इच्छितम्। एष स्थलं समं रम्यं, वृक्षशैलवर्जितम्; तत्र नवजलेन पूर्य, वातगणाः अस्मान् पीडयन्ति। यदि भवद्भिः प्रमथबलं सहनं शक्यं, ये समुद्रसीम्नि स्थिताः, वातवेगसमाः— तेषां आक्रमणानि, समुद्रप्लावने, रथपथैः निवारितानि, उत्साहं न प्राप्स्यन्ति। युद्धेषु, शत्रुहिंस्रेषु, भयभीतपलायिषु च, समुद्रः, नभः इव, अस्माकं शरणं भविष्यति।" एवं उक्त्वा, मायासुरः, दैत्यनाथः, त्रिपुरया सह शीघ्रं समुद्रं, नद्याः बन्धुम्, जगाम। समुद्रे, गम्भीरजले, शोभनपुरी समुत्थिता, पुरातनदुर्गाणि शिखरशोभाश्च यथापूर्वं स्थिताः। त्रिपुरं गतं दृष्ट्वा, त्रिपुरारिः त्रिनेत्रः, वेदविद्याप्रवीणं ब्रह्माणं प्रति वचनमुवाच— "पितामह, दानवाः नूनं भयभीताः, भगवन्; ते दानवाः तव विशालसमुद्रे शरणं प्राप्ताः। यतः दानवाः त्रिपुरया सह गताः, तस्मात् पितामह, शीघ्रं तत्र रथं आनय।" ततः सिंहनादं कृत्वा, सुराः प्रमुदिताः, सज्जास्त्रधारिणः, दिव्यं रथं परिवृत्य, पश्चिमसमुद्रं प्रति जग्मुः। तदा, भवं, देवदानवाचार्यं, परिवृत्य, सुराः शीघ्रं समुद्रं, दानवालयं, प्रति निनदन्तः अगच्छन्। स्वर्गपुरी अपि, अमराणां रम्या, भीषणं कोलाहलं समुत्पन्नम्; मृदङ्गमेखलानिनादैः, स्त्रीणां क्रन्दनैः, पातालविवर्तनसदृशं, प्रतिश्रुतम्। तदा, लोकनाथः, सुरेश्वरः, शत्रुनिग्रहे धृतचित्तः, शत्रुं त्वरया त्रिपुरं गतं दृष्ट्वा, इन्द्रं प्रति वचनमुवाच— "सुरगणपतिः, पश्य—दानवाः त्रिपुरालयं प्रविष्टाः। यमेन, वरुणेन, कुबेरैः, षण्मुखेन च सह, सहसेनैः सह, तान् क्षिप्रं नाशयिष्यामि। गच्छ, शत्रुनाशाय व्यवस्था कृता; पुराणि नगराणि समुद्रे स्थितानि। उत्तमरथे स्थित्वा, भवः, पुनः त्रिपुरविनाशाय समुद्रं प्रति जगाम। एवं सैन्यगणनां कृत्वा, दितिसुताः, लवणसमुद्रे स्थित्वा, त्रिपुरं तस्य नाथं च बाणगदावज्रवृष्ट्या प्राहरन्। अहमपि, उत्तमरथे आरोह्य, हे सुरश्रेष्ठ, त्वामनुगमिष्यामि। असुरश्रेष्ठविनाशाय, तव सुखाय, अहं कर्म करिष्यामि, निष्पाप। एवं भववचनेन प्रेरितः, हरिः, दशशतसुतरूपं धारयन्, त्रिपुरविनाशकुतूहलविस्तृतपद्मलोचनः, प्रस्थितः।