नन्दीश्वरमुख्यैः प्रमथगणैः प्रोत्साहितैः, तारेण नेतृकृतैः दानवैश्च स्वस्वबलैः प्रेरितैः, उभयपक्षाः समरभूमौ समागताः। तत्र चन्द्रमण्डलसदृशैः खड्गैः, वह्निसमप्रभाभिः शूलैः, दृढमुक्तैः शरैश्च, परस्परं प्रहारमकरोत्। शरवर्षे पतिते, खड्गानां पतने च, तेषां रूपाणि नभःपतदुल्कासमाना अभवन्। शूलैः हृदि विदारिताः, निर्दयेन निपातिताः प्रमथासुराः, नरकावगाहिताः इव, करुणं रुरुदुः। स्वर्णकुण्डलैः भूषिताः उच्चमुकुटधारिणः शिरांसि, महाप्रलयकाले पर्वतशिखराणि इव, भूमौ पतितानि। परशुशूलखड्गगदाभिः ताडिताः गजानिव महाबलिनः भूमौ पतिताः। प्रमथाः प्रमुदिताः, भीषणगर्जनैः सहसा ननादुः; अन्ये सिद्धाः अद्भुतं गन्धर्वयुद्धं चकारुः। प्रमथाः गर्विताः, बलिनः, "बलिनिव दृश्यसे! दैत्यसदृशः प्रतीतिः," इति उच्चैः घोषयन्तः, गजाः इव रणदुर्गे प्रविविशुः। शङ्करस्य केचन अनुयायिनः, दानवैः गदाभिः ताडिताः, स्वमुखात् रक्तप्रवाहं विसृजन्तः, सुवर्णप्रवाहान् स्रवद्गिरयः इव अभवन्। असुराः अपि प्रमथैः शरैः, वृक्षैः, शैलशिखरैश्च समरे निहताः। ततः अन्ये प्रमुखदानवाः, मायादानवेन प्रेरिताः, निहतान् दैत्यांश्चोद्वह्य सरसि क्षिप्तवन्तः। ते च स्वस्वाभरणवस्त्रैः शोभमानाः, दीप्तदेहाः, सरसः उदकात्, दिव्याः इव स्वर्गे, पुनः उत्पन्नाः। तान् सरसि क्षिप्त्वा जीवितं पुनः प्राप्तवन्तः केचन दानवाः, सिंहाः इव गर्जन्तः, अग्रे धावितवन्तः; असुराश्च तथा। दानवाः प्रमथान् अवहास्य ऊचुः – "किं प्रयास्यथ प्रमथाः? यः यः युष्माभिः निहतः, सः सः सरसि पुनर्जायते।" एतानि कालसर्पदंशनसमानि वचनानि श्रुत्वा, शङ्कुकर्णः शीघ्रं देवानां नाथमुपेत्य इदं वचनमब्रवीत् – "हताः हताः, भगवन्! एते असुराः प्रमथैः निहत्यापि पुनः उत्तिष्ठन्ति, वर्षेण पुनः उत्पन्नानि शस्यानि इव।" "अत्र नगरे अमृतपूर्णं सरः अस्ति इति श्रूयते; ये दानवाः निहताः, ते तत्र क्षिप्ताः सन्तः पुनः जीवन्ति।" इति शङ्कुकर्णः महेश्वरं महान्तं विज्ञाप्य, दानवानां बलं भीषणतरम् अभवत्, घोरनिमित्तानि च उत्पन्नानि। तदा तारेण, तीक्ष्णलोचनः, हरिसदृशवक्त्रभेदः, क्रोधात् महादेवरथं प्रति अभ्यधावत्। त्रिपुरे महती दुन्दुभिशङ्खनिनादः अभवत्; देवान् च देवनाथस्य रथं च दृष्ट्वा, दानवाः निर्गता:। तत्र भूमिः कम्पिता; शताङ्गः भूमौ पतितः। तं विक्षोभं दृष्ट्वा, रुद्रः स्वयम्भूः च पितामहः उद्विग्नौ अभवताम्। ताभ्यां देवश्रेष्ठाभ्यां सहितः स उत्तमः रथः, आधाररहितं स्थानं प्राप्य, पतितुं प्रारब्धः, धर्मात्मा इव दुर्बले स्थितौ। यथा शरीरं प्राणैः शून्यं शिथिलं भवति, यथा वा ग्रीष्मे सलिलं क्षीयते, एवं सः रथः, स्नेहभङ्गेन, तेजः ह्रासं गतः। ततः, तस्मात् रथात् महान् प्राणशक्तिः उत्पत्य, त्रैलोक्यरूपिणं तं श्रान्तं रथं उद्धृतवती। तत्र जनार्दनः, पीताम्बरधारी, रथात् उत्पत्य, वृषरूपं महदाकारं धारयित्वा, तं भीषणरथं शृङ्गाभ्यां गृहीत्वा स्थितः। स महान् रथः, शृङ्गाभ्यां गृहीतः, त्रयो लोकान् वहन्, वृषः इव स्वगणं वहन् अभवत्। ततः तारेण, पर्वतानामधिपसदृशपक्षधारी दैत्यराजः, ब्रह्माणं प्रति धावित्वा, तं निपातितवान्। तारेण ताडितः ब्रह्मा, योकं अंकुशं स्थाप्य, मुखात् श्वासं विसृज्य, पुनः पुनः दीप्तिमान् अभवत्। तत्र दानवदानवानां घोरः भीषणः निनादः उत्पन्नः, तारेयपूजार्थं, मेघगर्जननिनादसदृशः। ततः रथचक्रं, श्रेष्ठवृषवरैः पूजितं, महायुद्धे दितिसुतबलानि चूर्णयित्वा, केशवः त्रिपुरनगरे प्रविवेश। देवानां गुरु, तं पद्मसरोवरं, जलदसमूहैः शोभितं, श्वेतपद्मैः, उत्पलैः च भूषितं, तमसा सह सूर्यः इव, अमृतं पित्वा। दैत्यराजसरोवरात् पीत्वा, जनार्दनः, पीताम्बरधारी, महाबाहुः, निनादं कृत्वा, बाणे प्रविवेश। ततः, प्रमथनाथैः तीक्ष्णतमा निपातिताः दानवा:, रक्तप्रवाहैः नदीव, भयभीताः, भीषणमुखैः विक्षिप्ताः, युद्धकुशलैः पुरुषैः प्रतिहता इव, पृष्ठतः अपसरन्। तारकः, विद्युत्प्रभहारगणः, मायया सह प्रमथैः च नगरे आक्रमणं कृत्वा, शरैः विदारितः, वातेन शरीराणि त्यजन्ति इव, निवृत्तः। प्रमथनाथाः, वर्धमानगर्वप्रभाः – महेन्द्रः, नन्दिः, षण्मुखश्च – चन्द्रेन दिशां पतिभिः सह, युद्धे उच्चैः निनाद्य, हसन्तः, "जयेम" इति अब्रुवन्। युद्धे प्रमथैः भग्नाः, ते देवद्विषः नगरे प्रविश्य, प्रमथैः द्वाराणि भग्नानि दृष्ट्वा, भयाकुलाः अभवन्। ते गजानां भग्नदन्तानामिव, वृषाणां भग्नशृङ्गाणामिव, पक्षिणां भग्नपक्षाणामिव, क्षीणसलिलनदीनामिव, अभवन्। एवं, दैत्याः, मरणसमीपस्थाः, देवैः विकृतमुखाः, विषण्णाः, "किं कुर्मः?" इति अब्रुवन्। ततस्तेषां मनांसि शुष्काणि सति, पद्ममुखः मायासुरः, दैत्यश्रेष्ठः, तान् इदं वचनमुवाच। प्रमथैः सह सहायकैः च घोरं युद्धं कृत्वा, युद्धे तान् तुष्ट्वा, प्रमथैः सह सहायकैः च...