त्रिपुरायाः दुर्गे सदृशं नास्ति किञ्चिद् दुर्गम्, तथापि तदपि नाशमुपगतं—कस्मात्? न हि किञ्चिद् दुर्गं नित्यं रक्षां दातुं शक्तम्। सर्वाणि अपि दुर्गाणि, बलवत्तराण्यपि, कालस्य वशे एव सन्ति; कालः कुपितः चेत्, अद्य कः रक्षां दातुं समर्थः? यत्किञ्चिद् बलं त्रिषु लोकेषु, सर्वेषां भूतानां मध्ये, तत् सर्वं कालस्य अधीनम् इति प्रजापतेः आज्ञा। अस्य अनन्तस्य अनियन्त्रणस्य च कालस्य कोऽत्र स्वामित्वं कर्तुं शक्तः? को वा एनं तीर्त्वा गन्तुं शक्नोति, महेश्वरं विना अन्यः कश्चन? नाहं इन्द्रं न यमं न वरुणं न कुबेरं च भीतोऽस्मि; एतेषां देवतानां स्वामी महेश्वरः तु अजित्यः। राज्यस्य फलं, परमशक्तेः च परिणामः—एतद् अहं अद्य दर्शयिष्यामि, यदा सर्वे वीराः समन्तात् स्थिताः। अमृतस्य जलैः विशिष्टैः औषधिभिः च पूरितं सरः अहं सृष्ट्वा, तत्र दैत्याः पुनः जीविताः भविष्यन्ति, जीवनदायिन्याः औषध्याः प्रसादात्। एवं विचिन्त्य, बलवान् मयः, मायाविदां श्रेष्ठः, स्वमायया सरः निर्ममे, यथा प्रजापतिः कदाचित् आम्रवृक्षस्य समीपे सरः ससर्ज। तत् सरः द्वौ योजनौ दीर्घम्, एकेन योजनम् विस्तीर्णम्, सीमानि स्नानस्थानानि चासीत्, अद्भुतरूपं, इव काचित् अद्भुतकथा। तत्र परमान्नमयम् अमृतगन्धि जलम् आसीत्, शशांककान्तिभिः दीप्तम्, सर्वगुणसम्पन्नं इव सुशोभनया स्त्रिया। नीलोत्पलैः श्वेतकुमुदैः रक्तपद्मैः च परिवेष्टितम्, कदम्बगुच्छैः भूषितम्, चन्द्रसूर्यवर्णैः भीषणैः प्राकारैः परिवृतम्। तत्र मधुरगायनपक्षिभिः सुवर्णसदृशैः, कामदुघैः जनैः च पूरितम्, इव जीविताग्निः जीवन्तानां मध्ये आसीत्। तत् सरः सृष्ट्वा, मयः, यथा महेश्वरः गङ्गां प्रक्षिप्य, प्रथमं विद्युन्मालिनं तत्र स्नापयामास। स्नातः सः महाबलः दैत्यः, देवानां शत्रुः, तस्मात् सरसः उदतिष्ठत्, इव समिद्धानलः दीप्तिमान्। मयायै नमस्कारं कृत्वा, ताटकाराख्यः सः, तम् उवाच—'अहं विद्युन्माली' इति, उत्थाय स्थितः। 'क्व नन्दी, रुद्रप्रमथगणैः सहितः? आगच्छतु, शत्रून् निःशेषं विदारयामः—किं दया देहेषु अपेक्ष्यते? यदि वयं रुद्रं न अनुयास्यामः, हि वीर्यवन्तः, तदा तैः युद्धे हता यमस्य भोज्यं भविष्यामः।' एवं बलवचनं श्रुत्वा, विद्युन्माली, अश्रुपूर्णलोचनः, तं आलिङ्ग्य, महादैत्यः इदं वचनं उवाच—'हे विद्युन्माले, न राज्यं नापि जीवनम् इच्छामि; त्वद्विना, महाबाहो, अन्यस्य किम् प्रयोजनम्? एतत् महत् अमृतमयं सरः, हे मायेश, त्वया मायया सृष्टम्; एतत् हतान् दानवान् दैत्यान् च जीवनं ददाति। भाग्येन, हे दैत्य, तव दर्शनम् यमलोकात् पुनरागतम्, विपदः परित्राणम् च दृष्टम्; अद्य वयं महद् धनं भोक्ष्यामः। पुनः पुनः तद् मायया सृष्टं सरः निरीक्ष्य, दैत्येश्वराः, हृष्टमुखलोचनाः, इदं वचनम् ऊचुः—'अद्य दानवाः प्रमथैः सह निरभयम् युद्धं कुर्वन्तु; मयया सृष्टं सरः हतान् पुनरुत्थापयिष्यति।' ततः रौर्वनादेन समुद्रकम्पनसदृशं भीषणम् दुन्दुभिं वादयन्तः, पुनः पुनः घोषयामासुः। तस्य दुन्दुभेः भीषणं शब्दं, मेघगर्जनसदृशम्, श्रुत्वा, दैत्याः, त्रिपुरयुद्धे उत्सुकाः, युद्धभूमौ शीघ्रं पतिताः। आयस-रजत-स्वर्णकङ्कणैः, रत्नभूषितैः, शोभनकुण्डलहारमुकुटैः भूषिताः, निरन्तरं धूम्रगात्राः, इव ज्वलदग्नयः, शस्त्राणि गृहीत्वा, दीप्तवीर्याः अभवन्। नटवत् नृत्यन्तः, मेघगर्जनवत् निनदन्तः, उन्नतसूण्डगजानिव दीर्घाः, सिंहवत् निर्भयाः, सरोवरवत् गम्भीराः, सूर्यवत् दीप्तिमन्तः, वृक्षवत् स्थूलाः, दैत्येश्वराः महाचमूं कम्पयन्तः। प्रमथगणाः युद्धे उत्सुकाः, गरुडवत् पतित्वा, दानवान् आपतन्तः, तान् दमनकृत्ये प्रवृत्ताः। नन्दीश्वरप्रमुखाः प्रमथाः, तारकप्रमुखाः दानवाश्च, स्वस्वबलैः प्रेरिताः, युद्धे समागच्छन्। चन्द्रप्रभाभिः खड्गैः, अग्निसदृशैः शूलैः, दृढनिष्कृष्टबाणैः च, अन्योन्यं ताडयन्तः। बाणाः क्षिप्यमाणाः, खड्गाः पतन्तः, तेषां रूपाणि इव आकाशात् पतन्ति उल्काः। शूलैः हृदि विदारिताः, निर्दयेन निपातिताः, प्रमथाः असुराश्च, नरकं प्राप्ताः इव, रोरूयमाणाः। सुवर्णकुण्डलमुकुटशोभिताः शिरांसि, महाप्रलये गिरीन्द्राः इव, भूमौ पतितानि। परशुशूलखड्गगदाभिः ताडिताः, गजराजसदृशाः, भूमौ पतिताः। प्रमथाः, हृष्टाः, सहसा भीषणं निनदं निनदुः; अन्ये सिद्धाः, अद्भुतं गन्धर्वयुद्धं चक्रुः। प्रमथाः, गर्वितबलिनः, 'बलवन्तः दृश्यध्वे! दैत्यवत् प्रतीतध्वे!' इति घोषयन्तः, युद्धदुर्गे गजानिव प्रविशन्तः। केचन शंकरस्य अनुचराः, दानवैः गदाभिः ताडिताः, स्वर्णधारासदृशं रक्तं वमन्तः, गिरयः इव। असुरा अपि, देवद्विषः, प्रमथैः शरैः, वृक्षैः पर्वतशिखरैः च, युद्धे निपातिताः।