देवानां श्रेष्ठैः प्रहृताः पापकाः प्राणीना अधो मृद्भिः पतिताः, यथा गजेन्द्राः पङ्के निमग्नाः। तत्र वज्रपाणिः स्ववज्रेण, महाबलश्च मयूरकेतुः शूलेन, सम्यगाक्रन्दन् आक्रम्य युध्येते स्म। धर्मराजः तीक्ष्णदण्डेन, वरुणः घोरपाशेन, यक्षराजः त्रिशूलेन, सुकशः च तेजसा बलश्च समन्विताः, सर्वे संग्रामे प्रवृत्ताः। ते गणपतयः, देवसमाः, यज्ञपूर्णाहुतिप्रभाभिः शिरोभिः शोभमानाः, दानुपुत्राणां सैन्यानि विनाशयन्ति स्म, यथा इन्द्रवज्राणि पतन्ति। अथ मया नाम दानवराजः, उमासुतं कुमारं देवपालकं बाणेन विद्ध्वा, तारकाख्यं दैत्यं पुत्रं सम्बोधयामास। स मया उवाच—अहं प्रहृत्य दैत्यराजबलसमृद्ध्या नगरीं प्रवेक्ष्यामि; विश्राम्य पुनः शक्तिं प्राप्य, ये युद्धाय आगच्छन्ति, तैः सह पुनः संग्रामं करिष्यामि। वयं सर्वे शस्त्रैः विदारितशरीराः, भग्नायुधध्वजकवचानि रथानि च, जयाकाङ्क्षिणः, जयश्रियं प्रकाशयन्तः, गणेश्वरैः लोकनाथैः च सह, युद्धे प्रवृत्ताः। मयस्य वचः दिवि श्रुत्वा, तारकः कामरक्तलोचनः, दितिपुत्रैः अदितिपुत्रैः च सह, युद्धोत्साहेन, शीघ्रं त्रिपुरं प्रविवेश। ततः मया, मायावी दानवश्रेष्ठः, प्रहृत्य, नीलमेघसङ्काशः, शीघ्रं त्रिपुरां प्रविवेश। स दीर्घं तीव्रं च श्वासं विसृज्य, मध्ये दैत्यसमूहे दृष्ट्वा, जगद्विनाशस्य समीपं सञ्ज्ञाय, कालरूप इव, चिन्तयामास। तस्य पुरतः युद्धोत्सुकः इन्द्रः अपि भीतः; तत्रैव विद्युन्माली नाम तेजस्वी अपि विनष्टः। त्रिपुरस्य पुरं तुल्यं नास्ति; तदपि नाशमुपगतं—न किञ्चिदपि दुर्गं नित्यं रक्षां ददाति। सर्वाणि अपि बलवन्ति दुर्गाणि कालस्य वशे स्थितानि; कोपिते काले, अद्य कः तस्मात् रक्षां लभेत? यत् किंचित् बलं त्रिषु लोकेषु, सर्वेषां च प्राणिनां मध्ये, तत् सर्वं कालस्य अधीनम्—एवं पितामहस्य शासनम्। कः इह अस्मिन अनन्ते अनियन्त्र्ये च वस्तुनि स्वामित्वं कर्तुं शक्नोति? को वा तं कालं तरितुं शक्नुयात्, महेश्वरं विना? न अहं इन्द्रं, न यमं, न वरुणं, न कुबेरं भीषये; एतेषां देवतानां स्वामी महेश्वरः अजेयः। राज्यस्य फलं, परमशक्तेः च परिणामः—एतत् अहं अद्य दर्शयिष्यामि, वीरैः परिवृतः। अमृतोदकसहितं दुर्लभौषधिसंयुक्तं सरः करिष्यामि; ततः दैत्याः पुनः जीविष्यन्ति, जीवन्यौषधिभिः पुनरुत्थिताः। एवं चिन्तयन्, महाबलः मायावी मया, सर्वमायाविदां श्रेष्ठः, स्वमायया सरः निर्मम, यथा पितामहः कदाचित् आम्रवृक्षेण। तत् सरः द्वयोजनं दीर्घं, एकयोजनं विस्तीर्णं, स्नानघट्टयुक्तं, अद्भुतरूपं, कथा इव विस्मयजनकं। तत्र परमामृतोदकं, सुरभिनैव, चन्द्रकान्तिप्रभं, सर्वगुणसम्पन्नं स्त्रीव सदृशं, पूरितम्। नीलोत्पलैः, श्वेतकुमुदैः, रक्तपद्मैः, कदम्बकुसुमसमूहैः, चन्द्रसूर्यवर्णप्रभाभिः भयङ्करैः प्राकारैः परिवेष्टितम्। तत्र मधुरस्वरपक्षिभिः, सुवर्णसमप्रभैः, चिन्तामणिप्रजैः, जीवनाग्निवत्, पूरितम्। तत् सरः निर्माय, मया, यथा महेश्वरः गङ्गया, विद्युन्मालिनं प्रथमं तत्र स्नापयामास। स दैत्यो महाबलः, सुरारिः, तस्मिन्सरे निमग्नः, तत्क्षणात्, इन्धनदीपिताग्निवत्, प्रज्वलितः उत्थितः। मायां प्रणम्य, तारकनामधेयः, तं सम्बोधयामास—'अहं विद्युन्माली' इति, उत्थितः। 'क्व नन्दी, रुद्रप्रमथगणैः परिवृतः? गच्छाम, रिपून् निष्पीड्य युद्धाय—किं कृपया शरीरस्य प्रयोजनम्?' 'यदि न वयं रुद्रं अनुयाम, हे महाबलिनः, तैः युध्यन्तः वध्येम, यमस्य भोज्यं स्याम।' एवं बलवद्वचनं श्रुत्वा, विद्युन्माली, अश्रुपूर्णलोचनः, तं आलिङ्ग्य, महासुरः उवाच— 'हे विद्युन्माले, न राज्यं न प्राणाः मे प्रीयन्ते; त्वया विना, हे महाबाहो, किं मम अन्येन, महासुर?' 'एतत् महदमरसरः, हे मायेश, त्वया मायया निर्मितं; एतत् हतान् दानवान् दैत्यान् च पुनरुत्थापयति।' 'सौभाग्येन, हे दैत्य, त्वां यमक्षयात् पुनरागतं पश्यामि; अद्य वयं महद्विभवम् अनुभुञ्जीम।' मायया निर्मितं सरः पुनः पुनः दृष्ट्वा, दैत्येश्वराः, हर्षस्मितमुखलोचनाः, इदं वचनं ऊचुः— 'अद्य दानवाः प्रमथैः सह निर्भयम् युद्धं कुर्वन्तु; मायया निर्मितं सरः हतान् पुनरुत्थापयिष्यति।' तदा भीषणं दुन्दुभिः, क्षुब्धसागरनिनादसदृशः, रौरवमार्गे, पुनः पुनः नादितः। तस्य भीषणस्य दुन्दुभेः शब्दं, मेघगर्जासदृशं, श्रुत्वा, असुराः, त्रिपुरयुद्धोत्सुकाः, शीघ्रं रणाङ्गणं जग्मुः। ते लौह-रजत-हेमकङ्कणभूषिताः, मणिविद्युत्कुण्डलहारमुकुटैः शोभिताः, नित्यम् अग्निसदृशधूम्राः, आयुधानि गृह्य, तेजसा निश्चलसत्त्वेन च, युद्धाय सज्जाः। नटवत् नृत्यन्तः, मेघगर्जितनिनादवत् गर्जन्तः, उन्नतशुण्डगजसमाः, सिंहवत् निर्भयाः। सरोवरगम्भीराः, सूर्यसमप्रभाः, वृक्षसमाः, दैत्येश्वराः, महाचमूं भीषयन्ति स्म। प्रमथाः, युद्धोत्सुकाः, गरुडवत् पतन्तः, दानवान्, दानवशत्रून्, आक्रम्य समरं चक्रुः।