मायायाः मायाशक्त्या शरभस्य जलानि, वातः, अङ्गानि च शत्रुषु पतितानि। तदा मायायाः तारकाख्यायाः मोहेन सेनापतयः सन्तप्ताः, बुद्ध्यापि कर्तुं न अशक्नुवन्, यथा ऋषिणा इन्द्रियाणि विषयेषु निवारितानि। तेषां शत्रूणां महान् जलप्रवाहः, अग्निः, गजाः, सर्पाः, सिंहाः, व्याघ्राः, ऋक्षाः, राक्षसाः, दानवाः च आक्रम्य, तमसा मोहिताः, समुद्रमध्ये गाम् अन्वेषयन्तः इव भ्रमिताः अभवन्। सेनापतयः ताडिताः सन्तः, देवाः दानवाः च गर्जन्तः, तदा देवश्रेष्ठः शस्त्रधारी स्वस्य रक्षणाय शत्रुसैन्यं प्रविष्टवान्। यमः गदायुक्तः, वरुणः, भास्करः, कुमारः अनन्तैः अमरैः सह, इन्द्रः श्वेतगजोपविष्टः वज्रधरः च प्रविष्टवन्तः। मरुतां पतिः पुत्रेण सह, सूर्यः स्वगणेन, त्रिनयनः तेजस्वी भगवान् च, वीर्येण मद्यमानाः, शत्रुसैन्यं सुगुप्तं प्रविष्टवन्तः। यथा गजेन्द्राः वनं धावन्ति, सूर्यः मेघैः आकाशं प्रविशति, सिंहाः निर्जने स्थलि गावः आक्रामन्ति, तथा देवाः तद्वा सैन्यम् आक्रामन्। तदाः परिचारकाः दानवसैन्यं विदारितवन्तः, राक्षसाः आघातैः विह्वलिताः, यथा सूर्यः मृत्युलोकस्य तमः नाशयति, अग्निः घनं तमः दहति। यथा चन्द्रः रात्रेः तमः शमयति, तथा सः शान्तिं करोत्; तमः क्षीणं, शस्त्राणां तेजः वर्धितम्। दिशपालैः सेनापतिभिः च क्षणं सिंहनादः कृतः; युद्धे विकृताः, विकलाङ्गाः, विहीनाङ्गाः विदारिताः, शिरांसि छिन्नानि, शरीराणि शरैः पूर्णानि। अधिदैविकाः अपि देवश्रेष्ठैः ताडिताः, गजाः कर्दमे निमग्नाः इव; वज्रपाणिः वज्रेण, महाबलः मयूरकेतुः शूलधारणः च आक्रमन्। धर्मराजः क्रूरदण्डेन, वरुणः क्रूरपाशेन, यक्षराजः त्रिशूलेन, सुकैशः बलतेजसा च युद्धे प्रवृत्ताः। ते सेनापतयः देवसदृशाः, केशशिखाः हवनस्नाताः इव दीप्ताः, दानुपुत्रसैन्यं विनाशयन्तः, यथा इन्द्रस्य वज्राः पतन्ति। किन्तु माया, कुमारं उमापुत्रं देवसंरक्षकं बाणेन विद्ध्वा, तारकस्य पुत्रं तारकाख्यं दानवम् अभ्युवाच। "अहं ताडयित्वा नगरं प्रविश्यामि, दानवराजबलसम्पन्नम्; विश्रान्तिं लब्ध्वा पुनः युद्धे प्रवृत्तो भविष्यामि यः आगच्छति।" "वयं शस्त्रैः विद्धाः, शरीराणि भग्नानि, आयुधानि, ध्वजाः, कवचानि, वाहनानि च क्षताः, विजयकामाः, विजयाय दीप्ताः, सेनापतयः लोकनाथाः च।" माया-वचनं आकाशे श्रुत्वा, तारकः रक्तलोचनः युद्धोत्साहेन, दितिपुत्रैः अदितिपुत्रैः च सह, त्रिपुरं शीघ्रं प्रविष्टवान्। ततः माया, मायाचार्यः दानवर्षभः, ताडयित्वा, नीलमेघवत् त्रिपुरं शीघ्रं प्रविष्टवान्। सः दीर्घं उष्णं श्वासं विसृज्य, मध्यस्थे दैत्ये दृष्ट्वा, चिन्तयामास, यथा कालः जगद्विनाशे प्रवृत्तः। तस्य पुरतः युद्धे सन्नद्धः इन्द्रः अपि भीतः; किन्तु महात्मा विद्युन्माली अपि विनष्टः। त्रिपुरस्य किल कोटिः सदृशी नास्ति; किन्तु सा अपि विनष्टा—कोटिः कदापि रक्षणस्य कारणं न भवति। सर्वं, बलिष्ठं कोटिः अपि, कालस्य अधीनम्; कालः कोपितः चेत्, अद्य रक्षणं कुतः? यद् बलं त्रिषु लोकेषु, सर्वेषु भूतेषु, तद् कालस्य वशे—एवं प्रजापतिः विधिं घोषयति। अत्र अस्य अनन्तस्य अनियन्त्रितस्य को वशं कर्तुं शक्नुयात्? को तं अतिक्रमेत्, महादेवः विहाय? अहं इन्द्रं, यमं, वरुणं, कुबेरं च न भये; किन्तु एषां देवानां प्रभुः महेश्वरः अजेयः। राज्यफलम्, परमबलस्य फलम्—तद् अद्य दर्शयिष्यामि, वीराः सर्वतः स्थिताः। अहं अमृतजलैः औषधिसम्पन्नं सरः करिष्यामि; ततः दैत्याः पुनः जीविष्यन्ति, जीवनदायिनीभिः औषधिभिः पुनः जीवनम्। एवं चिन्तयित्वा, बलशाली माया, मायायाम् अग्रणी, स्वमायया सरः सृष्टवान्, यथा प्रजापतिः कदाचित् आम्रवृक्षेण। तत् सरः द्वयोजनदीर्घम्, एकयोजनविस्तीर्णम्, स्नानघट्टैः शोभितम्, अद्भुतरूपम्, कथासदृशम्। तत्र परमजलम्, अमृतगन्धि, चन्द्रकिरणसदृशम्, सर्वगुणसम्पन्नम्, कुलस्त्रीवद् शोभितम्। नीलपद्मैः, श्वेतपुण्डरीकैः, रक्तपद्मैः, कदम्बपुष्पसमूहैः, चन्द्रसूर्यरङ्गशोभितैः भीष्मबन्धैः परिवृतम्। मधुरगायनपक्षिभिः, सुवर्णदीप्तैः, कामधेनुभिः, जीविताग्निसदृशैः, तद् सरः पूर्णम्। तत् सरः सृष्ट्वा, माया, यथा महेश्वरः गङ्गां स्नापयति, प्रथमं विद्युन्मालिं तत्र स्नापितवान्। सरसि निमग्नः सः महादैत्यः, देवशत्रुः, तत्क्षणं दीप्तः, यथा अग्निः समिधाभिः प्रज्वलितः। मायायाः प्रणामं कृत्वा, तारकाख्यः तं अभ्युवाच—"अहं विद्युन्माली" इति, उत्थितः। "क्व नन्दी, रुद्रः प्रमथश्वगणैः परिवृतः? युद्धं कुर्याम, शत्रून् विदारयाम—अस्माकं देहे दया किम्?" "यदि रुद्रं न अनुगच्छाम, हे वीराः, तदा तैः युद्धे हताः यमस्य खाद्यं भविष्याम।" तस्य बलवद्वचनं श्रुत्वा, विद्युन्माली, अश्रुपूर्णलोचनः, तं आलिङ्ग्य, महासुरः इदं उवाच। "हे विद्युन्माले, अहं न राज्यं न जीवनं इच्छामि; हे महाबाहो, त्वया विना अन्यत् किम् मम उपयोगः, महासुर?" "एतत् महान् अमृतसरः, हे मायेश, त्वया मायया सृष्टः; हतदानवदानवान् पुनः जीवयति।