नारदं समुपविष्टं दृष्ट्वा महाशूरो मयः, प्रमुदितः सस्नेहम् ऊर्ध्वरोमाञ्चितो दृढं निरीक्ष्य तं वाक्यमुवाच—"भो नारद! अस्माकं पुरीमध्ये यानि एतानि अपूर्वाणि निमित्तानि दृश्यन्ते, अन्यत्र कदापि न दृश्यन्ते। किं कारणं? त्वं सर्वं जानासि यत् किमपि घटते। भयङ्कराः स्वप्नाः दृश्यन्ते, पताकाः भग्नाः भवन्ति, न च वातः सन्ति, तथापि ध्वजः भूमौ पतति। शिखरशालाः तोरणानि च नृत्यन्ति, 'हिंसा, हिंसा' इति शब्दाः नगरमध्ये श्रूयन्ते। अहं देवतानां सह इन्द्रेणापि न भीतोऽस्मि, केवलं स एव वरदः स्थाणुः हरः भक्तानां शरणदः विना। भगवन्! त्वया निमित्तज्ञानस्य किञ्चिदपि न अज्ञातम्। त्वं सत्येन भूतं भविष्यदपि वेत्सि। अतः, हे मुनिश्रेष्ठ! एतेषां निमित्तोत्थस्य भयरूपस्य कारणं वद, शरणागतः अस्मि त्वयि।" एवं मयेणोक्तः नारदः कपटवर्जितः प्रत्युवाच—"श्रुणु दानव! यथार्थं निमित्तानां कारणम्। 'धृ' इति मूलं धारयितुम्, तद् यदा महत्त्वेन प्राप्यते, तदा 'धर्म' इति कथ्यते। यः धर्मः काम्यफलदः, स आचार्यैः उपदिष्टः; अन्यः अकाम्यफलदः, स नोपदिश्यते। यदि पन्थानं परित्यज्य विपथं याति, अथवा मार्गात् विचलति, तस्य विनाशः इति वेदवित् आहुः। त्वं च अधर्मरथे उपविष्टः मद्यपैः दानवैः सहितः, देवद्वेषिणां साहाय्यं कुर्वन्, धर्ममार्गात् च्युतः। अतः एतानि अन्यानि च निमित्तानि दानवानां विनाशाय दृश्यन्ते। रुद्रः महालोकमयेन रथे आरूढः त्रिपुरविनाशाय, त्वां च मायमसुरांश्च संहाराय आगच्छति। अतः सदा महाबलिनं प्रभुं शरणं व्रज। त्वं पुत्रैः दानवैः सह गमिष्यसि, हे मानद।" एवं दानवानां महाभयं निवेद्य, देवर्षिः पुनः देवेन्द्रालयं प्रतस्थे। तस्मिन् गते नारदे, मयः दानवानां नायकः, तान् वीर्यवन्तः दानवान् संबोधितवान्—"यूयं वीराः, पुत्रवन्तः, कृतकृत्याः च; देवैः सह संग्रामं कुरुत, नः किञ्चिदपि भयम् नास्ति। विजित्य, अमरसभा-अङ्गिनः सर्वे स्मः; इन्द्रादीन् देवांश्च हत्वा, असुरा विश्वान् लोकान् भोक्ष्यामहे। अतः, स्थिरं तिष्ठन्तु युष्माकं रक्षागृहेषु, शस्त्राणि गृहीत्वा सज्जाः भवत। स्वस्थानानि त्रिषु पुरीषु यथासंनियुक्तं तिष्ठन्तु दानवाः, न पुरी भेदनीया। य एतेऽत्र आगतान् देवाः, ते सर्वे भवद्भिः ज्ञायन्ते; तान् प्रयत्नेन प्रतिरुध्य, बाणैः विद्ध्यन्ताम्।" एवं दानुपुत्रान् संबोध्य, मायः सुरगणनिग्रहकर्ता, या वाणी युवतिनां हृदयानि संतापयामास, तया त्वरितं त्रिपुरपुरीमाविशत्। ततः स रजतरुचिरचित्तः, भवं दिगम्बरं मधुरवाक्यैः पूजयित्वा, मदनार्यन्धकयज्ञशरीरविनाशिनं देवदेवं शरणमगमत्। त्रिनेत्रो ज्वलनात्मा तं मायां शरणागतं नापश्यत्, तथापि तस्य कामितं वरं दत्तवान्; स चन्द्रचिह्नितो दानवः निःशङ्कः अभवत्। ततः संग्रामे नारदः पुनः देवसेनां प्रति आगम्य, त्रिपुरात् आगत्य स्वयम् सभायामुपाविशत्। सा देशा विस्तीर्णा प्रसिद्धा च, इलावृताख्या, यत्र बलेः यज्ञः कृतः, यत्र च बलिः बद्धः। सा देवतानां जन्मभूमिः, त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धा, यत्र विवाहयज्ञजातादिकर्माणि क्रियन्ते। तत्र कन्यादानादीनि देवकृत्यानि जातानि; तत्रैव भवः स्वगणैः सदा मोदमानः। तत्र मेरोरिव लोकपालाः सदा स्थिताः; स च मधुपिङ्गललोचनः चन्द्रमौली, महेश्वरं देवेन्द्रं गणांश्च सम्बोधितवान्— "वासव! तव शत्रूणां पुरी त्रिपुरा दृश्यते, विमानध्वजपताकाभिः शोभिता। एषा घटना प्रसिद्धा, ज्वलनवत् दारुणा; एते पर्वतसदृशाः, कुण्डलमुकुटधारिणः। प्राकारतोरणरक्षागृहेषु दानवाः संस्थिताः; मेघसदृशवपुषः विकृतमुखा दानवाः सन्ति। दैत्याः शस्त्रपाणयः विजयाय अग्रे आगच्छन्ति। अतः त्वं शतशः देवैः सहितः, स्वेन आयुधेन सह, मम गणैः सह, महासुरान् नाशय। अहं च श्रेष्ठरथे स्थिरमणिवत् नगरीसमीपे स्थित्वा, तव जयस्य अवसरं पश्यामि। यदा पुष्ययोगे त्रयो नगराः एकीभवन्ति, तदा एकबाणेन तान् दाहयिष्यामि, हे इन्द्र।" एवं भगवता रुद्रेणोक्तः, देवराजः स्वसेनया परिवृतः त्रिपुरविजये प्रति प्रस्थितवान्। भीषणरथाः देवगणगणैः सह सिंहनादं कुर्वन्तः मेघवदुत्थाय अग्रे ययुः। तस्मिन्स्वने त्रिपुरस्य दैत्याः युद्धोत्सुकाः समुत्तस्थुः, शस्त्रगृहीताः, गगनमार्गे गणपतिभ्यः प्रति प्रस्थिताः।