हरं जयन्तं अजन्मानं विशिष्टैः शब्दैः अद्भुतैः भूषणैः सुराः स्तुवन्ति स्म। तदा त्रिपुरविजये सुवर्णमयेन रथेन, यो गिरिशृङ्गवत् विराजमानः, स आकाशे पक्षिरिव चलति स्म। तस्य रथस्य चारुता तु समुद्रस्येव महाप्रलयकालेनोत्थितस्य, मेघगर्जितेन स विद्युत्प्रहारशब्देन सह, मकरमत्स्यझषसमाकीर्णस्य, परमं तेजो ददृशे। यदा स रथः सर्वलोकैः पूजितः, तत्र देवः तिष्ठति स्म। प्रमथगणाः भीमस्वरं निनदन्ति स्म, जनाः च 'साधु साधु' इति घोषयन्ति स्म। ईश्वरेण स्वरेण प्रतिध्वनति, वृषेण महता नाद्यमानेन, जये ब्राह्मणैः, हयैः च हिन्यद्भिः, आकाशं शब्देन पूर्णम् अभवत्। एवं युद्धभूमितः दिव्यः नारदः ऋषिः, सोमवत् प्रभया दीप्तिमान्, शीघ्रं त्रिपुरनगरं प्राप्तवान्। तत्र दैत्येषु अशुभं निमित्तं प्रादुरभूत्, तत्रैव पुण्यात्मा तपस्वी नारदः प्रकटितः। सर्वे दानवाः, मेघसङ्काशरूपधारिणः, नारदस्य आगमनं दृष्ट्वा, समुत्तस्थुः, प्रीतया वचः उचुः। तेषां नायकैः नारदः अर्घ्यं, पाद्यं, मधुपर्कं च अर्पितम्, यथा इन्द्रेण ब्रह्माणं पूज्यते। नारदः पूज्यः तेषां सत्कारं गृह्य, तपस्वी सन्, सुवर्णासनं शोभनं उपविश्य सुखेन स्थितः। तस्मिन्नासने नारदः सुखेन स्थितः, तदा मायासुरः दानवाधिपः, दानवैः सह यथोचितं उपविश्य, नितरां हृष्टः, रोमाञ्चितः, तं नारदं सस्नेहम् अपश्यत्। स मायासुरः उवाच—"हे नारद! किमर्थं अस्माकं नगरे एतानि निमित्तानि दृश्यन्ते? अन्यत्र कदापि न दृश्यन्ते। त्वं सर्वं जानासि। भयकराः स्वप्नाः दृश्यन्ते, पताकाः भग्नाः, वायोः विना ध्वजः भूमौ पतति। पताकायुक्ताः प्राकारद्वाराणि नृत्यन्ति, 'हिंसा हिंसा' इति शब्दाः श्रूयन्ते। हे नारद! अहं इन्द्रादिभिः देवैः न बिभेमि, केवलं भक्तानां रक्षिता, वरदः स्थाणुः हरः, तस्मात् अन्यः नास्ति। हे भगवन्! त्वयि किमपि अप्रकाशं नास्ति, त्वं भूतभविष्यद्विद् असि। अतः, हे महर्षे, एतेषां निमित्तानां कारणं वद, त्वयि अहं शरणं गतः।" एवं उक्तः मायया, नारदः कपटहीनः प्रत्युवाच—"शृणु, हे दानव! यथार्थं निमित्तोत्पत्तेः। 'धृ' धारणे, तस्यैव महत्त्वात् 'धर्मः' इति उच्यते। स धर्मः, यः इच्छितफलदः, गुरुभिः उपदिश्यते; अन्यः, अनिष्टफलदः, नोपदिश्यते। यः पन्थानं विहाय, अन्यं मार्गं प्रविशति, स विनाशं प्राप्नोति—एवं वेदविदः वदन्ति। त्वं च, अधर्मरथमारूढः, मदोन्मत्तैः दानवैः सह, देवद्वेषिणां साहाय्यं कुर्वन्, देवेषु प्रतिकूलं आचरन्। तस्मात्, एते चान्ये च निमित्तानि, दानवानां विनाशाय दृश्यन्ते। रुद्रः, महालोकमयरथमारूढः, त्रिपुरं, मायां, त्वां चासुरान् च, विनाशयितुं आगच्छति। अतः, नित्यं महाबलिनं ईश्वरं शरणं व्रज; त्वं पुत्रैः दानवैः च सह गमिष्यसि, हे मानद।" एवं दानवानां महाभयम् उद्घोष्य, देवर्षिः पुनः देवराजस्य निकेतनं प्रत्यागत। तस्मिन् गते नारदे, मायासुरः दानवान् वीरान् अभ्यभाषत—"यूयं वीराः, पुत्रवन्तः, कृतकृत्याः; देवैः सह युद्धं कुरुत, अस्माकं भयम् नास्ति। जित्वा अमरसभा सदस्याः भविष्यामः; इन्द्रसहितान् देवान् हत्वा, असुरत्वेन लोकान् भोक्ष्यामः। अतः, स्तम्भेषु स्थित्वा, शस्त्रं धारयन्तः, युद्धाय सज्जाः भवत; त्रिषु नगरेषु, स्वस्थानस्थाः, न नगरद्वारं भेदयन्तु। आगतान् देवगणान्, यः यः विद्यते, तान् यत्नेन प्रतिरुध्य, बाणैः विद्धयत।" एवं दानुपुत्रान् संबोध्य, देवसंघनिग्रहकृत् मायासुरः, युवतिनां हृदयानि कम्पयन्, शीघ्रं त्रिपुरनगरं प्रविवेश। ततः, रजतसमानशुद्धचित्तः, मधुरैः वाक्यैः भवं दिगम्बरं पूजयित्वा, मदनार्यन्धकयज्ञदेहविनाशिनं देवदेवं शरणं जगाम। त्रिनेत्रः ज्वलनः तं मायासुरं शरणागतं न दृष्टवान्, तथापि तस्य कामं वरं दत्तवान्; स दानवः चन्द्रलाञ्छनः, निःशङ्कः अभवत्। ततः, युद्धे नारदः पुनः देवसेनां उपगम्य, त्रिपुरात् आगत्य, स्वयमेव सभायां उपाविशत्। सा देशः, विस्तीर्णा, ख्यातिः यत्र बलेर्यज्ञः कृतः, यत्र बली बद्धः। सा देवजनन्याख्या, त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धा, यत्र विवाहाः, यज्ञाः, जातकर्मादयः क्रियन्ते। तत्र कन्यादानानि देवकृत्यं च, तत्रैव सदा भवः गणैः सहितः रमते स्म। तत्र, मेरौ इव, लोकपालाः सदा स्थिताः; तत्र मधुपिङ्गलो लोचनः, चन्द्रशेखरः, देवराजं गणांश्च महेश्वरः सम्बोधितवान्।