नमो वृषध्वजाय, नमः कपालिने, नमः जटिलाय, नमः ब्रह्मचारिणे, नमो जले तप्यमानाय, नमो ब्राह्मणाय, नमोऽजयाय। नमः सर्वात्मने, विश्वसृजे, सर्वव्यापिने, सर्वस्थिताय, दिव्यरूपाय, भगवते, दिव्याय शम्भवे। नमः सुलभाय, काम्याय, स्तुत्याय, नित्यपूज्याय, भक्तवत्सलाय, भक्तानां मनसि यदस्ति तत्सर्वं दातुं समर्थाय। एवं स्तूयमानं महेश्वरं ब्रह्मणा चान्यैः सुरैः सह, स भगवान् प्रजापतिं सम्बोधितवान्—"कुतः सुरेषु एष महद्भयं?" इति। ततो देवतानामभिमुखं स महादेवः स्नेहपूर्वकं प्रोवाच—"स्वागतम्, देवाः! यदस्ति मनसि तद्वदत, तत्सर्वं शीघ्रं दास्ये; मया किञ्चिदपि न निगूह्यते। नूनं भवतां कल्याणं करिष्यामि, अहं तिव्रं परं तपः करोमि। ये युष्मान् द्वेष्टि, तानहमपि द्वेष्मि, ये च कठिनशक्तयः, ते सर्वे नश्यन्तु भवस्य प्रयोजनाय।" एवं भगवता स्नेहसहितं संबोधिताः, सर्वे देवाः ब्रह्मणा सह रुद्रं परमभाग्यवन्तं, भागार्हं च घोषितवन्तः। ततोऽब्रुवन्—"भगवन्, वयं घोरं तपः कृतवन्तः, दैत्यबलविक्रमेण पीड्यमानाः त्वां शरणं प्रपन्नाः। एको मयः नाम दितिसुतः, त्रिनेत्रः, युद्धप्रियः, स तृपुरं पुरं निर्मितवान्, श्वेतशिखरयुक्तम्। तस्मिन् दुर्गे स्थित्वा, भीरुभिः रहिताः दानवाः अस्मान् पीडयन्ति, महादेव, यथायोग्यं स्वदूतं प्रेषय।" "नन्दनादीनि सर्वाणि उद्यानानि विनष्टानि, रम्भाद्याः सर्वाः अप्सरसः दानवैः हृताः। इन्द्रस्य गजाः—कुमुदः, अञ्जनः, वामनः, ऐरावतः, अन्ये च—सर्वे दानवैः हृताः, महेश्वर। अश्वा अपि, ये इन्द्रस्य रथस्य श्रेष्ठाः, तेऽपि दानवैः गृहीताः, तेषां रथेषु सेवाम् कुर्वन्ति। यद् यद् रथाः, गजाः, स्त्रियः, वित्तं च अस्माकं, तत् सर्वं दैत्यैः हृतम्; अस्माकं जीवितं सन्दिग्धम्।" एवं शक्रपुरोगमैः सुरैः निवेदिते, त्रिनेत्रः वरदः भगवान् वृषारूढः तान् उवाच—"भूतानां दैत्यजनितं यद्भयं तद् आपुनः प्रशम्यताम्; अहं तृपुरं दास्यामि। मम आज्ञां कुरुत। यदि तं पुरं सह प्रजाजनेन दग्धुम् इच्छथ, मम योग्यं रथं सज्जयत; किं विलम्बः?" एवं भगवता उक्ताः, देवाः पितामहैः सह "एवं भवतु" इत्युक्त्वा, महादेवस्य कृते दिव्यं रथं समकल्पयन्। भूमिः च द्वौ कुबेरौ, रुद्रस्य पार्षदौ, रथचक्रे अभवताम्; मेरुशिरः रथस्याधारः, मन्दरः अक्षः अभवत्। चन्द्रसूर्यौ सुवर्णरजतवर्णौ चक्रे अभवताम्; कृष्णशुक्लपक्षौ रथस्य पार्श्वे। ब्रह्मणानेताः देवाः रथस्य निम्नौ चक्रौ च निर्मितवन्तः; तयोः आरम्भौ, यन्त्रयोजनानि, देवैः कृतानि। कंबलः अश्वतरः च द्वौ सर्पौ रथं परिवेष्टितवन्तः; भर्गवः, अङ्गिराः, बुधः, अङ्गारकः च तत्र आसन्। शनैश्चरः अपि तत्र, सर्वे देवाः आकाशं रथच्छत्रम् अकरोत्। द्विजिह्वत्रिस्पृक् सुवर्णध्वजः रत्नैः, मुक्ताफलैः, नीलमणिभिः भूषितः, अष्टमुखैः देवैः परिवेष्टितः, तत्र समुत्थितः। गङ्गा, सिन्धु, शतद्रु, चन्द्रभागा, इरावती, वितस्ता, विपाशा, यमुना, गण्डकी च तत्र सन्निवेशिताः। सरस्वती, देविका, सरयू इत्याद्याः उत्तमा नद्यः रथस्य वेणुशब्देन अभिधानम् अलभन्त। धृतराष्ट्राख्याः नागाः, गणिकासम्भवाः, वासुकिवंशजाः, रैवताः च, एते सर्वे तेजस्विनः शीघ्रगामिनः नागाः बाणरूपे स्थिताः, विविधचिह्नैः मुखानि भूषितानि। सुरसा, सरमा, कद्रू, विनता, शुचिः, तृषा, बुभुक्षा, सर्वोग्रा, मृत्युः, सर्वशमः च—एते सर्वे तत्र आसन्। ब्रह्मवध्याः, गोवध्याः, बालवध्याः, प्रजाभयाः, गदाप्रासरूपेण रथस्य समीपम् आगताः। कृतयुगः तत्र कालः, चतुर्विधयज्ञकर्तारः, चतुर् वर्णाः, जलानि, सुवर्णकुण्डलैः शोभितानि, सर्वे तत्र उत्पन्नाः। स कालः युगसदृशः रथस्य शिरसि स्थितः, धृतराष्ट्रेण महाबलेन नागेन दृढं बध्यते। ऋग्वेदः, सामवेदः, यजुर्वेदः, अथर्ववेदः—एते चत्वारः अश्वाः अभवन्। दानानि, अन्नदानादीनि, यानि दानानि, अश्वानां भूषणानि सहस्रशः अभवन्। द्वौ पद्मौ, तक्षकः, कर्कोटकः, धनञ्जयः—एते नागाः अश्वानां पुच्छबन्धनानि अभवन्। मन्त्रयज्ञक्रियाः, ओंकारसम्भूताः, आपदः, उपायाः, पशुयागाः, हविः—एतानि सर्वाणि तत्र आसीत्। तस्य दिव्यस्य रथस्य उपवाहाः सहस्ररत्नमुक्तामणिसमलङ्कृताः आसन्। ओंकारः एव अंकुशः, तस्य अग्रे वषट्कारः; सिनीवाली, कुहू, राका, अनुमति—एते शुभलक्षणाः युगानि अभवन्, तेषां रूपाणि विचलनाय। कृष्णः, पीतः, श्वेतः, रक्तः—एते विशुद्धध्वजाः वातेन चलिताः दृष्टिगोचराः। एवं देवैः महादेवस्य कृते दिव्यः विश्वरथः सम्यक् समुपकल्पितः, यत्र सर्वे लोकशक्तयः, नद्यः, वेदाः, नागाः, दानानि, कालः, यज्ञाः, सर्वं सन्निविष्टम्। तेन रथेन त्र्यंबकः भगवान् तृपुरविनाशाय सज्जः अभवत्।