तदा विश्वकर्मा भगवंतं प्रजापतिं नमस्कृत्य प्रार्थयामास— “भूमिजैः, जलजैः, ऋषिशापैः, देवास्त्रैः, देवैः च त्रिपुरा दुर्गम्यत्वं प्राप्नुयात्, भगवन्। यदि तव मनः सन्तुष्टं भवेत्, त्रिपुरा दुर्गम्यत्वं अस्तु।” इत्येवमुक्त्वा विश्वकर्मणा, ब्रह्मा तदनन्तरं मायायै, दानवगणाधिपाय, हास्यं कृत्वा, इदं अवदत्— “दुष्टाचारस्य अमृतत्वं न दत्तव्यम्, हे दानव। अतः शीघ्रं दुर्गनिर्माणं आरभ्यताम्।” ब्रह्मणः वचनं श्रुत्वा, मायो दानवः तत्कर्म आरब्धवान्। ततः पुनः मायः, करद्वयौ संयोज्य, कमलसम्भूतं ब्रह्माणं अभ्यधात्— “यो दुर्गं एकेनैव बाणेन, एकवारं मुक्तेन, विनश्यति— सः युद्धे सर्वं हन्तु; शेषः अभेद्यः भवतु।” ब्रह्मा, भगवन्, तं मायं उवाच— “एवं स्यात्।” तत्र, स्वप्नवत्, दृश्यं प्राप्तं तत्रैव लीनं अभवत्; ब्रह्मा निर्गतः, दानवाः अपि मायायाः नेतृत्वे निर्गताः। वरदानानन्तरं, दानवाः तपोबलसम्पन्नाः हृष्टाः अभवन्; मायः तु, महाबुद्धिः दानवः, वृषश्रेष्ठः अभवत्। सः दुर्गनिर्माणं कर्तुं मनः स्थिरं कृत्वा विचारयामास— “कथं मे त्रिपुरा निर्मीयते, यतः त्रिपुरा मया एव निर्मिता। सा दिव्या नगरी मया एव वास्या, अन्यैः न, न संशयः। एकेन बाणेन सा न नश्यति, तथा स्यात्। देवाः अपि मम चिन्तनानुसारं व्यवस्थिताः स्युः। प्रत्येकस्य नगरे शतयोजनं विस्तारः भविष्यति। प्रत्येकस्य नगरे शतयोजनं व्याप्तिः अपि। पुष्ययोगे निर्माणं सम्पूर्णं भविष्यति, नगरी च प्राचीनं स्यात्। पुष्ययोगे ताः नगरी आकाशे संयोज्यन्ते; पुष्ययोगे संयुक्ताः, यः ताः प्राप्नुयात्— एकेन प्रहारेण शतशः प्राचीनाः नगरी विनश्यन्ति। भूमौ लोहमयी नगरी, आकाशे रजतमयी नगरी। रजतमयी नगरी उपरि सुवर्णमयी नगरी। एवं त्रिसंयुक्ता नगरी त्रिपुरा भविष्यति, शतयोजनव्याप्त्या, दुर्लभसंस्पर्श्या। ताः नगरीः स्तम्भैः, शतशः आयुधविसर्गयन्त्रैः, चक्रैः, शूलैः, कम्पनयन्त्रैः, द्वारैः, मन्दारमेरूवत्, प्रकाशमानपरिखाशिखरैः अलङ्कृताः। मायेन, सतारकाख्येन, रक्षिताः, सुरक्षिताः, विद्युत्प्रभासमावृताः— त्रिपुरं कः विनाशयितुं शक्नुयात्, त्रिनेत्रेण अनुगृहीतेन विना?” एवं चिन्तया पूर्णः, दानवः दिव्यबलप्रभावेन त्रिपुरं दुर्गं निर्मितवान्। तत्र परिखा अस्ति, मार्गः अत्र वा अन्यत्र, द्वारम्; अत्र स्तम्भयुक्तं द्वारम्, अत्र स्तम्भयुक्तं प्रवेशद्वारम्। अत्र राजपथः अपि विस्तीर्णः; गलीः, सभागृहाणि, चौर्यस्थानानि अपि अत्र। अन्तर्नगरे रुद्रायतनानि, मण्डपाः, तडागाः, सरः, सरांसि च। अत्र उद्यानानि, सभागृहाणि, विहारस्थलानि अपि; दानवानां रमणीयं विहारः अत्र दृश्यते। एवं नगरनिर्माता मनसा नगरीं रचयामास; श्रुतं यथा मायः त्रिपुरा नाम नगरीं निर्मितवान्। मायेन कालायसमयी नगरी निर्मिता, तत्र तारकः अधिपतिः स्थापितः। रजतमयी नगरी, पूर्णचन्द्रवत् प्रकाशमाना, विद्युन्माली मेघवत् शोभमानः तत्र अधिपतिः अभवत्। सुवर्णमयी नगरी मायेन निर्मिता, तत्र स्वयं मायः प्रविश्य अधिपतिः अभवत्। तारकस्य नगरी शतयोजनविसृष्टा तत्र आसीत्; तथा विद्युन्मालिनः नगरी अपि शतयोजनविसृष्टा। मायस्य स्वनगरी मेरुसदृशी आसीत्; पुष्ययोगे मायः तां निर्मितवान्। सः दानवः त्रिपुरं निर्मितवान्, यथा त्रिनेत्रः पुष्पकं निर्मितवान्; मायः गच्छन् नगरीं नगरीं रचयामास। वरुणप्रदेशे तत्र शतशः, सहस्रशः, सुवर्णरजतलोहनिर्मितानि उत्तमवेश्मानि आसन्। देवद्विषाम् नगरीः रत्नैः अलङ्कृताः, शतशः महाप्रासादैः, उच्चवेश्मभिः पूर्णाः आसीन्। सर्वे कामस्थानानि, सर्वलोकात् उत्तमाः, उद्यानैः, तडागैः, कूपैः, पद्मपूर्णैः सरांसि च। अत्र अशोकवनसदृशाः काननानि, कोकिलनिनादैः गुञ्जमानानि, शोभायुक्तमण्डपाः, उत्तमचतुर्स्थम्भवेश्मानि। सप्त, अष्ट, दशस्तराणि वेश्मानि, मायेन सुशिल्पितानि, ध्वजपताकामाल्यैः अलङ्कृतानि। तत्र महाशब्दाः, किङ्किणीध्वनयः, सुगन्धाः, सर्वं सम्यक् रचितम्, पुष्पनैवेद्यैः पूजितम्। यज्ञधूमैः तिमिरितानि स्थानानि, पूर्णपात्रैः, आकाशच्छादनवत्, हंसश्रेणिवत्। त्रिपुरानगरस्य गृहाणि शृङ्खलायाम् स्थितानि, मुक्तासूत्रैः ललितं हास्यमिव चन्द्ररम्यतया प्रकाशमानानि। मालतीजातीपुष्पैः, अन्यैः पुष्पैः, धूपैः, गन्धैः, सुखैः, पंचेन्द्रियानां रमणीयता सर्वदा यत्र, महाजनसदृशम्। त्रिपुरायाः परिखाः सुवर्णरजतताम्ररत्नैः अलङ्कृताः, पर्वतदुर्गसदृशाः। प्रत्येकस्मिन नगरे शतशः शतशः द्वाराणि दृश्यन्ते, पताकाध्वजैः अलङ्कृतानि, पर्वतशिखराणि इव। एवं मायेन दिव्यशिल्पबलात् त्रिपुरा नगरी निर्मिता, दानवानां रमणीयं निवासस्थानं अभवत्।