सर्वेऽपि देवाः सोमस्य शरीरं प्रतिदिनं पूरयन्ति। तत्र सूर्यः यूपमुपगम्य सोमस्य क्षयम् आरभते। पञ्चदश दिनानि सूर्यः एकेन रश्मिना सोमं खादति, ततः पुनः प्रतिदिनं अंशशः तं पूरयति। यदा सुषुम्ना ग्राह्यते, तदा शुक्लपक्षे कला वृद्धिं यान्ति; तस्माद् कृष्णपक्षे क्षयः, शुक्लपक्षे पुनः पूरणम्। एवं सूर्यस्य शक्त्या चन्द्रमा पुनः पुनः पूर्यते; पूर्णिमायां तु पूर्णः उज्ज्वलः गोलः दृश्यते। एवं सोमः शुक्लपक्षे प्रतिदिनं पूर्यते; ततः द्वितीयाद्ये कृष्णपक्षे चतुर्दशी पर्यन्तम्। देवाः तं सोममयं अमृतं, जलसारं, मधुरं, सौम्यं, अमृतमपि पिबन्ति। सूर्यस्य तेजसा अर्धमासेन संगृहीतम् अमृतं पूर्णिमायां देवैः सेवनार्थम् अभिलष्यते। एकरात्रे पितरः ऋषयः च देवैः सह सोमपानम् आरभन्ते कृष्णपक्षारम्भे, यदा सोमः सूर्यं पश्यति। अन्यस्मिन पक्षे तद् सारं शनैः शनैः क्षीयते, सर्वे त्रिशत् त्रयस्त्रिंशत् संख्यायाः सन्ति। देवाः सोमं त्रयस्त्रिंशत् सहस्रपर्यायाणि पिबन्ति; तस्य सेवनस्य कालं कृष्णपक्षे वर्धते। तदा शुक्लपक्षस्य कला क्षीयन्ते, कृष्णपक्षस्य तु वर्धन्ते; एवं रात्रिकर्तुः अमृतं देवाः प्रतिदिनं पिबन्ति। अर्धमासं पित्वा देवाः अमावास्यायां प्रयान्ति; तदा पितरः रात्रिकर्तुम् अमावास्यायाम् उपगच्छन्ति। पञ्चदशमांशे, रात्रिकर्तुः अल्पं शेषं सति, अनन्तरं पितरः पुनः अन्तिमदिने पिबन्ति। ताः द्वौ पक्षौ पिबन्ति, शेषाः कला अमावास्यायां रश्मिभिः अमृतरूपेण विमुक्ताः। अर्धमासस्य समाप्तौ पित्वा, तद् अमृतं गृहीत्वा, सौम्याः, बर्हिषदः, अग्निष्वत्ताः च प्रयान्ति। तत्र काव्याः पितरः, पञ्चवर्षीयाः काव्याः च, द्विजश्रेष्ठ। सौम्याः तपस्विनः ज्ञेयाः, सौम्यबर्हिषदः अपि; त्रयः अग्निष्वत्ताः पितृवंशे प्रतिष्ठिताः, द्विजश्रेष्ठ। पितरः पञ्चदशम्यां यावत् क्षीयते, तावत् तं भागं पिबन्ति। अमावास्यायां तु अन्येन कालः पूर्यते; पक्षारम्भे वर्धनं क्षयः च भविष्यतः, षोडशे दिने चन्द्रः नश्यति; एवं सूर्यस्य कारणेन रात्रिकर्तुः क्षयवृद्धी भवतः। अथ अहं नक्षत्रग्रहाणां रथं वर्णयामि; पुनः राहोः रथं, ततः सोमपुत्रस्य उज्ज्वलं रथं। तस्य दश पिंगलाः अश्वाः युक्ताः, वातवेगाः; श्वेताः, पिंगलाः, चित्राः, नीलाः, कृष्णाः, रक्ताः। श्वेताः, हरिताः, चित्राः, विविधाः—दश उत्तमाः अश्वाः वातसम्भवाः तस्य रथे युक्ताः। अथ मंगलस्य रथः अष्टfoldः सुवर्णमयः, अष्ट रक्ताः पताकिनः अश्वाः अग्निसम्भवाः तं तिर्यग्, सीध्वं, प्रतिगं च चलन्ति। ततः विद्वान् अङ्गिराः, दिव्यः बृहस्पतिः, सुवर्णरथे पाण्डुरैः अश्वैः याति। अष्ट अश्वैः पताकिनैः अग्निसम्भवैः सः एकवर्षं राशौ स्थित्वा स्वमार्गे गच्छति। अष्ट अश्वैः पताकिनैः अग्निसदृशैः शीघ्रगामी भर्गवः तत्र रथे याति। शनैश्चरः अपि शीघ्रबलिनि कृष्णलोहमये रथे अश्वैः गच्छति। स्वर्भानुः अष्ट कृष्णाः शीघ्रगमिनः तीक्ष्णदंष्ट्राः अश्वाः तस्य तमोमयं रथं युञ्जन्ति। राहुः आदित्येषु स्थित्वा चन्द्रमाः पक्षे उपगच्छति; पक्षान्ते चन्द्रात् सूर्यं, सूर्याद् तमः प्रति गच्छति। केतुमत् अष्ट वातवेगाः अश्वाः, तनुका भयङ्कराः, धूमवर्णाः तस्य रथं युञ्जन्ति। एते ग्रहाणां रथाः अश्वैः सह मया वर्णिताः; सर्वे ध्रुवे बद्धाः वातसूत्रैः युक्ताः। ते वातसूत्रैः बद्धाः ग्रहान् क्रमशः वहन्ति। एवं बद्धाः चन्द्रसूर्यग्रहाः आकाशे भ्रमन्ति, यावत् नक्षत्रगणः ध्रुवं अनुसरति। यथा नदीमध्ये दारु जलप्रवाहे वह्यते, तथा दिव्यस्थानानि वातबलात् गच्छन्ति; अतः आकाशे यानि वहन्ति, तानि देवस्थानानि कथ्यन्ते। यावन्ति नक्षत्राणि, तावन्ति तस्य रश्मयः; सर्वे ध्रुवे बद्धाः भ्रमन्ति, अन्यान् च भ्रमयन्ति। यथा तैललिप्तं चक्रं भ्रमति, अन्यानि च भ्रमयति, तथा दीपाः वातबद्धाः सर्वं भ्रमन्ति। ते वातचालितं अग्निचक्रवत् गच्छन्ति; तस्मात् वातः प्रावाहः इति कथ्यते। एवं ध्रुवे नियुक्ताः दीपगणः भ्रमति; सः नक्षत्रस्तम्भः, आकाशे शिशुमारराशौ ध्रुवः इति कथ्यते। यद् दिवा पापं कृतं, तद् रात्रौ शिशुमारशरीरे स्थितानक्षत्रैः विमुक्तं भवति। वर्षाणि पश्यन्, तावत् जीवति; शिशुमारस्य रूपं सर्वविभागेषु ज्ञात्वा।