एते द्वादश सप्तकगणाः, स्वस्वस्थानैः स्वगौरवेण च संयुक्ताः, सूर्यं परमतेजसा आविशन्ति। तं तेजस्विनं सूर्यं मुनयः सूत्रबद्धैः वाक्यैः स्तुवन्ति, गन्धर्वाः अप्सरः च गीतनृत्याभ्यां पूजयन्ति। यक्षाः, ज्ञानप्रधानाः, यथेष्टं हविः संगृह्णन्ति, सर्पाः सूर्यसहितं गच्छन्ति, यातुधानानां अनुचराः अपि तं अनुसरन्ति। वालखिल्याः, सूर्यस्योदयकाले परिवेष्ट्य, तं सायंतनपर्यन्तं नेतारः भवन्ति; तेषु देवगणे, स्वबलतेजसा प्रत्येकः स्वकर्म कुर्वन्ति। यथासंयोगं, धर्मं, स्वभावं, तेजश्च, एवं स सूर्यः दीप्तिमान् भवति; तेषां भूतानां तेजसा एव सः प्रज्वलितः। स्वतेजसा सः सर्वाण्यशुभानि भूतगणात् अपाकरोति; मानवेषु, एते शुभगणाः तेषां दुःखानि नाशयन्ति। धर्मात्मनाम् अपि कदाचित् तैः पापं निवार्यते; ते सूर्यसहितं स्वानुचरैः सह व्योम्नि विचरन्ति। दीप्तिमन्तः, जपन्तः, प्राणिनां हर्षदायकाः, सर्वभूतान् रक्षन्ति, दयया च प्रयत्नवन्तः भवन्ति। एषां स्थानं सर्वेषां क्षेत्रपतिनां सर्वेषु मन्वन्तरेषु—अतीतानां, भविष्यतां, वर्तमानानां च—इति। सप्तगणाः सूर्येण सह वसन्ति, चतुर्दश तु समग्राः; चतुर्दशसु मन्वन्तरेषु एते गणाः सन्ति। ग्रीष्मे, शिशिरे, वर्षासु च, यथाक्रमं धर्मं, शीतं, वर्षं, दिनं रात्रिं च सृजन्ति यथायोग्यम्। सः सूर्यः प्रतिदिनं भ्रमन्, किरणान् परिवर्तयन्, देवपितृमनुष्याणां तृप्तिं करोति; शुक्लकृष्णपक्षयोः, कल्पान्ते च, देवाः तस्य सारं पिबन्ति। मासे मासे तस्य सोमस्य अमृतं किरणेषु संस्थितं, वर्षायै हितं, सर्वे पितरः पिबन्ति; देवाः, सौम्याः, काव्याश्च अपि तस्मात् भागं लभन्ते। सूर्यकिरणैः उद्धृतैः जलैः, पुनः पुनः वर्षेण च, तैः एव जलैः पोषिताः मनुष्याः तृणादिभिः अन्नेन क्षुधां जेष्टुम् अर्हन्ति। तेन देवाः अर्धमासं तृप्यन्ति, पितरः मासं अमृतेन हविषा च, मनुष्याः अन्नेन नित्यं जीवन्ति; सूर्यः सर्वं वहन्, गावः तस्य आधारः। एवं सूर्यः एकेन चक्रेण शीघ्रं भ्रमति; तत्र, तैः अनवरतैः अश्वैः सः दिनान्ते यत्र तत्र गच्छति। हरिः हरितैः अश्वैः वह्यते; सः हरिभिः सह जलानि पिबति, पुनः सहस्रधाराभिः तानि विसृजति; सः हरिः, मुह्यमानः, शीघ्रगैः हरिभिः वह्यते। सः दिवा-नक्तं एकचक्रयुक्ते रथे भ्रमन्, सप्तषु द्वीपेषु सागरेषु च, सप्त सप्तिनः सह शीघ्रं परिभ्रमति। तेषां छन्दःस्वरूपिणां अश्वानां योगेन चक्रं योजितम्; तस्य स्थैर्यं तेषां इच्छया रूपग्रहिणां योगात्, एकवारं युक्ताः, इच्छया गच्छन्ति, मनोजवाः। हरितैः, अनिश्रामैः, कपिलैः अश्वैः—वेदविदां नाथैः—बहिः अन्तश्च, सूर्यचक्रः दिनानां परम्परया गच्छति। कल्पारम्भे संयुक्ताः, ते महाप्रवाहं प्राणिनां वहन्ति; वालखिल्यैः मुनिभिः परिवेष्टितः, सः दिवा-नक्तं विचरति। महर्षिभिः सुनीतवाक्यैः स्तुतः, गन्धर्वाप्सरसां गीतेन नृत्तेन च सेवितः। सः खपतिः, पक्षिभिः, पर्णिनः अश्वैः, तुरंगमैश्च सह भ्रमन्, मार्गेषु गच्छति; तद्वत् नक्षत्राणि च चन्द्रमाः च अपि। तस्य किरणाः, सूर्यस्य स्मृताः, वृद्धिक्षयौ प्राप्नुवन्ति; चन्द्रस्य रथः त्रिचक्रयुक्तः, उभयतः अश्वयुक्तः इति प्रसिद्धम्। सः रथः अश्वैः सारथिना च सह, आपां गर्भात् उत्पद्यते, तत्र त्रयः श्वेताः उत्तमाः अश्वाः चक्राणि च सन्ति। दश दिव्याः अश्वाः, असङ्गताः, मनोजवाः, एकवारं युक्ताः, श्रमं विना रथं वहन्ति। तस्मिन्नेव रथे श्वेतः चक्षुष्रवा नामकौ अश्वौ संगृहीतौ; सर्वे एकवर्णाः, शंखकान्तिसम्पन्नाः। अजः, त्रिपथः, वृषः, वाजी, नरः, हयः, अंशुमान्, सप्तधातुः, हंसः, व्योममृगः—एतेषां नामानि। एवं दश अश्वाः चन्द्रस्य, नामभिः निर्दिष्टाः, देवता सोमं श्रमं विना वहन्ति। देवैः परिवृतः, सोमः पितृभिः सह गच्छति, शुक्लपक्षारम्भे, सूर्ये पृथग्वर्तमाने। सौम्यस्योपरि भागः प्रतिदिनं पूर्यते; ततः सूर्यः यूपसमीपं गच्छन्, सोमस्य क्षपणं करोति। पञ्चदश दिनानि सूर्यः एकया किरणया सोमं उपयुञ्जते, ततः प्रतिदिनं अंशशः पुनः पूरयति। सुषुम्णा ग्रसिता सति, शुक्लपक्षे कला वर्धन्ते; तस्मात् कृष्णपक्षे क्षयः, शुक्लपक्षे पुनः पूरणम्। एवं सूर्यतेजसा चन्द्रदेहः पूर्यते; पौर्णमास्यां पूर्णः उज्ज्वलः चन्द्रमण्डलः दृश्यते। एवं सोमः शुक्लपक्षे प्रतिदिनं पूर्यते; ततः द्वितीयात् चतुर्दश्यां कृष्णपक्षे क्षयः। देवाः तदामृतं, सोममयम्, सौम्यं, अमृतं जलरसं पिबन्ति। अर्धमासे सूर्यतेजसा संगृहीतम् अमृतं देवैः पौर्णमास्यां पातुं इच्छ्यते। एकरात्रे, पितृभिः मुनिभिः सह, देवाः सोमं पिबन्ति कृष्णपक्षारम्भे, सूर्ये प्रतिमुखे स्थिते। अन्यस्मिन्काले सोमरसं शनैः शनैः क्षपयन्ति; तेषां संख्या त्रयश्चत्वारिंशदधिकत्रिशतं (३३३) इति। देवाः त्रयस्त्रिंशत्सहस्रवर्षाणि सोमं पिबन्ति, तस्य उपभोगे तस्य कृष्णपक्षः वर्धते।