तत्र तस्मिन्सूर्ये दिव्ये विविधा देवगणाः, नागा इन्द्रस्यैवारावतः, विश्रुतः, धनञ्जयः, सेनाजित्, सुषेणः, सेनानी च ग्रामणी च निवसन्ति। तत्रैव तविषोरजार्थयोः मासयोः चारः वातश्च, उभौ यातुधानस्मृतौ, सूर्ये निवसतः। हेमन्तस्य द्वयोर्मासयोः अंशः भगश्च, कश्यपः क्रतुः च, उभौ सूर्ये तिष्ठतः। महापद्मः कर्कोटकः च नागः, चित्रसेनः गन्धर्वश्च, पूर्णायुः गायनश्च, उभौ गीतिप्रियौ, तत्रैव निवसतः। अप्सरसोः पूर्वचित्तिः, गन्धर्वी उर्वशी, तार्क्ष्यः, अरिष्टनेमिः, सेनानी, ग्रामणी च, उभौ तत्रैव वसतः। विद्युत्सूर्यः तावुश्च, उभौ तीक्ष्णौ यातुधानौ, सहे सहस्य च, सूर्ये निवसन्ति। पुनरपि, शिशिरमासयोः द्वयोः त्वष्टा, विष्णुः, जमदग्निः, विश्वामित्रश्च, तत्रैव निवसन्ति। नागाः काद्रवेयः, कम्बलः, अश्वतरश्च, गन्धर्वः धृतराष्ट्रः, सूर्यवर्चस्च, उभौ तत्र वसतः। अप्सरसोः तिलोत्तमा, रम्भा, मनोरमा, ग्रामणी, ऋतजित्, सत्यजित्, महाबलः च, तत्रैव निवसन्ति। ब्रह्मसम्पन्नः राक्षसश्च, यज्ञसम्पन्नः च, उभौ द्वौ मासौ सूर्ये निवसतः। एवं द्वादश सप्तकगणाः, स्वस्थानगौरवयुक्ताः, सूर्ये परमतेजसा समाविशन्ति। ऋषयः तं सूर्यं सूक्तैः स्तुवन्ति; गन्धर्वाप्सरसश्च गीतनृत्यैः उपासते। यक्षाः ज्ञानप्रधानाः यथेष्टं हविरुपहरन्ति; नागाः सूर्यसहितं चरन्ति; यातुधानानां अनुचराः अपि तं अनुगच्छन्ति। वालखिल्याः सूर्यस्योदयकाले परिवृत्य, तं सायं प्रति नयन्ति; एतेषु एव देवेषु, स्वशक्तितेजसा प्रत्येकः कर्म करोति। यथासंयोगं, यथाधर्मं, यथास्वभावं, यथाबलम्, एवं सूर्यः दहति; तेषां तेजसा एव सः प्रज्वलति। स्वतेजसा सः सर्वमशुभं प्राणिभ्यः आपोहति; मानवेषु तेषां शुभैः दुःखानि निवार्यन्ते। सदाचारिणां दुःखं कदाचित् तैः निवार्यते; सूर्येण सह ते आकाशे स्वपार्षदैः विचरन्ति। दीप्ताः, जपन्तः, प्रजाः प्रमोदं जनयन्तः, सर्वभूतान् रक्षन्ति, दयया च प्रयतन्ते। एषा स्थानविनियुक्तानां देवतानां कथा, सर्वेषु मन्वन्तरेषु—अतीतेषु, भविष्यत्सु, वर्तमानेषु च। सप्त सप्तकगणाः सूर्ये सह वसन्ति, चतुर्दश मन्वन्तरेषु चतुर्दश गणाः सन्ति। ग्रीष्मे, शिशिरे, वर्षासु च, ते यथाक्रमं धर्मं, हिमं, वर्षं, दिनरात्रं च सृजन्ति। सः सूर्यः प्रतिदिनं किरणान्परिवर्तयन्, देवपितृमानुष्यान् पूर्णतः तर्पयति; शुक्लकृष्णपक्षयोः, कालान्ते च, देवाः तस्य सारं पिबन्ति। मासे मासे तस्य किरणेषु स्थितं वर्षोचितं सोमरसं सर्वे पितरः पिबन्ति; देवाः, सौम्याः, काव्याश्च तद्वत् भुञ्जते। सूर्यकिरणैः उद्धृतैः जलैः पुष्टाः, पुनः तैः एव जलैः, वर्षेण च, मनुष्याः तैः उत्पन्नैः अन्नैः क्षुधां जयन्ति। एतेन देवाः अर्धमासं तृप्यन्ति, पितरः मासं सोमयज्ञैः, मनुष्याः तु नित्यं अन्नेन जीवन्ति; सूर्यः एतत् सर्वं धत्ते, गावां आश्रयेण। एवं सूर्यः एकेन चक्रेण शीघ्रं विचरति; तत्र अविरतैः अश्वैः सह सायं प्रति याति। हरिः हरितैः अश्वैः वह्यते; सः हरिभिः सह जलानि पिबति, पुनः सहस्रधारा विसृजति; सः हरिः मोहितः शीघ्रगैः हरिभिः वह्यते। सः एकचक्ररथेन दिनरात्रं परिवर्तते, सप्त सप्तकयुक्तः सप्तद्वीपसागरान् शीघ्रं परिक्रामति। छन्दोरूपैः अश्वैः तस्य चक्रं योजितम्; यथेष्टदेहरूपैः, एकवारं युक्तैः, इच्छया चरद्भिः, मनोजवैः च। हरितैः, अनिर्द्यमैः, बभ्रुभिः अश्वैः—वेदविद्भिः स्वामिभिः—बाह्याभ्यन्तरं दिनक्रमेण मण्डलं प्रवर्तते। कल्पादौ संयुक्ताः, ते महान् प्रजाप्रवाहं वहन्ति; वालखिल्यैः मुनिभिः संवृतः, सः दिनरात्रयोः विचरति। ऋषिमुख्यैः स्तुतः, गन्धर्वाप्सरसां गीतनृत्यैः उपासितः सः। नभस्येश्वरः, विहगैः, पक्षिरथैः, तुरगैः सह, मार्गेषु चरन्, ताराग्रहचन्द्रैः सह भ्रमति। तस्य किरणाः, सूर्यस्यैव स्मृताः, वृद्धिक्षयौ यान्ति; चन्द्रस्य रथः त्रिचक्रयुक्तः, द्विपार्श्वाश्वयुक्तश्च। स रथः, अश्वैः सारथिना च सह, आपां गर्भात् उत्पद्यते, त्रिभिः श्वेतैः उत्तमैः अश्वैः चक्रैः च संयुतः। दश दिव्याः अश्वाः, अनासक्ताः, मनोजवाः, एकवारं युक्ताः, रथं श्रान्तिहीनं वहन्ति। तस्मिन् रथे श्वेतः, चक्षुःश्रवाः नाम अश्वौ संगृहीतौ; सर्वे एकवर्णाः, शंखप्रभासमन्विताः। अजः, त्रिपथः, वृषः, वाजी, नरः, हयः, अंशुमान्, सप्तधातुः, हंसः, व्योममृगः—एतेषां नामानि। एवं दश चन्द्रस्य अश्वाः, नामभिः, देवमिन्दुम् श्रान्तिहीनं वहन्ति। देवैः परिवृतः सोमः, पितृभिः सह याति, शुक्लपक्षादारभ्य, यदा सूर्यः पृथग्भवति।