सूर्यस्य रथस्य योकत्रयस्य च अक्षस्य च अन्ते वातवेगैः प्रेरिते स्थिरमण्डले सर्वदिक् सञ्चरन्ति। तस्य रथस्य परिभ्रममाणस्य, उत्तरायणगते सवितुः रश्मयः मण्डले वर्धन्ते; दक्षिणायने तु परिभ्रमणकाले तत्रापि मण्डलानि यथावत् सृज्यन्ते। रथस्य योकत्रयस्य च अक्षस्य च अन्तयोः बद्धे द्वे रश्मी ध्रुवेण नक्षत्रेण धार्येते; एते एव सूर्यस्य रथं वहतः। तयोः रश्म्योः ध्रुवेण दृढस्थानेन यदा आकर्ष्येते, तदा सूर्यः तेषु मण्डलेषु अन्तर्बहिः सञ्चरन् परिभ्रमति। तयोः बन्धनस्य विमोचनकाले, सूर्यः द्वाभ्यां रश्मिभ्यां योकत्रयेण च पुनः अष्टाशीतिसहस्राणि मण्डलानि मध्ये सञ्चरति। एवं सविता बहिर्मण्डलेषु अपि शीघ्रं सञ्चरन् तानि मण्डलानि परिभ्रमति च। एषः रथः, देवैः अधिष्ठितः, मासे मासे क्रमशः, अनेकैः ऋषिभिः सहितः सूर्यं वहति। गन्धर्वाः, अप्सरसः, नागश्रेष्ठाः, राक्षसाश्च—एते मासे मासे द्वौ द्वौ सूर्ये निवसन्ति। तत्र धाता, अर्यमा, पुलस्त्यः, पुलहः—एते प्रजापतयः; नागौ वासुकिः सङ्कीर्णश्च; तौ अपि तत्र। तुंबुरुः नारदश्च—गन्धर्वेषु श्रेष्ठगायकाश्च; अप्सरसः कृतस्थला पुण्जिकस्थलाश्च। रथकारयोः द्वौ श्रेष्ठौ, द्वौ च बलेन रथश्रेष्ठौ; राक्षसौ हेतिः प्रहेतिश्च, ऋतौ यातुधानौ। मधु-माधवयोः मासयोः एषः गणः सूर्ये सह वसति; ग्रीष्मयोः मासयोः मित्रः वरुणश्च अपि। ऋषी अत्रिः वसिष्ठश्च, नागौ तक्षकः रम्भकश्च, मेनका सहजन्या, गायका हाहाः हूहू च। रथन्तरः, रथकारयोः द्वौ श्रेष्ठौ, नरश्च वधश्च, यातुधानौ स्मृतौ। एते शुचिशुक्रयोः मासयोः सूर्ये वसन्ति; तत्र अन्ये देवता अपि निवसन्ति। इन्द्रः, विवस्वान्, अङ्गिराः, भृगुः, एलापत्रः, नागः शङ्खपालः—एते तत्र। विश्वावसु, सुसेणः, प्रातः, रथश्च; अप्सरसः प्रम्लोचा निम्रोचन्ती च। यातुधानः हेतिश्च, व्याघ्रः तावुश्च, नभस्य नभश्च सूर्ये वसन्ति। शरदृतोः द्वयोः मासयोः, देवताः सूर्ये वसन्ति—पर्जन्यः, पूषा, भरद्वाजः, गौतमश्च। चित्रसेनः गन्धर्वः, सुरुचिः, विश्वाची, घृताची च शुभलक्षणे। नागः ऐरावतः, विश्रुतः, धनञ्जयः, सेनाजित्, सुसेणः, सेनानी, ग्रामणी च। चारः वातश्च, यातुधानौ स्मृतौ, त्विष उर्जयोः मासयोः सूर्ये वसतः। हेमन्तयोः मासयोः अंशः भगश्च, कश्यपः क्रतुः च, तत्र वसतः। नागः महापद्मः, कर्कोटकः, चित्रसेनः गन्धर्वः, पूर्णायुः गायनश्च गायकाश्च। अप्सरसः पूर्वचित्तिः, गन्धर्वः उर्वशी, तार्क्ष्यः, अरिष्टनेमिः, सेनानी, ग्रामणी च। विद्युत्सूर्यः तावुश्च, उग्रयातुधानौ, सहे सहस्यश्च सूर्ये वसतः। शिशिरयोः मासयोः त्वष्टा, विष्णुः, जमदग्निः, विश्वामित्रश्च तत्र। नागाः काद्रवेयः, कम्बलः, अश्वतरश्च, गन्धर्वः धृतराष्ट्रः, सूर्यवर्चसौ च। अप्सरसः तिलोत्तमा, रम्भा, मनोरमा, ग्रामणी, ऋतजित्, सत्यजित्, महाबलः च। राक्षसः ब्रह्मसम्पन्नः, यज्ञसम्पन्नश्च, द्वौ मासयोः सूर्ये वसतः। एते द्वादश सप्तकगणाः, स्वस्थानैः स्वगौरवेण, सूर्यं परमतेजसा पूरयन्ति। ऋषयः सूत्रैः स्तुवन्ति सूर्यं, गन्धर्वाः अप्सरसश्च गीतनृत्ताभ्यां उपासते। यक्षाः ज्ञानप्रधानाः इच्छितं हविः संगृह्णन्ति, नागाः सूर्येण सह सञ्चरन्ति, यातुधानानुगाश्च तं अनुयान्ति। वलखिल्याः सूर्यस्योदयकाले तं परिवृत्य अस्तमयनयन्ति; एषु देवेष्वेव, यः यः स्वबलतेजसा युक्तः, स एव तत्र तदनुष्ठानं करोति। यथायोगं, यथाधर्मं, यथास्वभावं, यथाबलं च, एवं सूर्यः ज्वलति; तेषां तेजसा स प्रज्वलितः। स्वतेजसा स सर्वमशुभं भूतानां व्यपोहति; मानवेषां पापानि एते शुभाश्च निवारयन्ति। ये पुण्यकर्माणः, तेषामपि कदाचित् दुःखं एते निवर्तयन्ति; सूर्येण सह स्वगणैः दिवि विचरन्ति। दीप्तिमन्तः, जपन्तः, प्राणिनां प्रीणयन्तः, सर्वभूतान् रक्षन्ति, दयया च यतन्ते। एषा स्थानव्यवस्था एतेषां सर्वेषां, सर्वेषु मन्वन्तरेषु—अतीतान्, भविष्यतः, वर्तमानांश्च। एवं सप्तगणाः सूर्ये सह वसन्ति, चतुर्दश च समस्ताः; चतुर्दशसु मन्वन्तरेषु, एते गणाः सन्ति।