सूर्यस्य नाभिः एकं चक्रं स्मृतम् अस्ति, तस्य अरण्यः वर्षाः, तस्य नाभ्यः षट् ऋतवः। रात्रिः तस्य युगं, धर्मः तस्य ध्वजः समुन्नतः; अक्षस्य अन्ते युगानि, कालस्य विभागाः ऋतुवाहकाः। तस्य लक्षणानि सीमाः, दन्तावलिः, क्षणाः च स्मृतानि; निमीलनं तस्य गमनं, धुरी तस्य विभागः स्मृतः। अक्षस्य अन्ते अर्थः कामः च स्मृतौ; सप्त छन्दांसि अश्वरूपेण वातेन शीघ्रं वहन्ति। गायत्री, त्रिष्टुप्, जगती, अनुष्टुभ्, पङ्क्तिः, बृहती, उष्णिक् इति सप्त छन्दांसि। चक्रं अक्षे स्थाप्यते, अक्षः यूपे स्थाप्यते; चक्रं अक्षेण सह भ्रमति, यूपः अपि अक्षेण सह भ्रमति। अक्षः चक्रेण सह भ्रमति, ध्रुवेन प्रेरितः; एवं तस्य रथस्य व्यवस्था तस्य अर्थबलात् भूता। एवं तस्य अङ्गसंयोगेन सूर्यरथः स्थाप्यते; तेन तेजस्वी देवः दिवं प्रति गच्छति। तस्य रथस्य युगाक्षयोः अन्तौ दक्षिणे, तस्य भ्रमणेन रश्म्यः तयोः, चक्रयुगयोः। तस्य रथस्य वर्तुलानि, यः दिवं गच्छति, कुम्भकारस्य चक्रवत् सर्वदिशं वर्तुलं निर्माति। युगाक्षयोः अन्तौ, वाततरङ्गैः प्रेरितौ, स्थिरवर्तुले सर्वदिशं गच्छतः। तस्य भ्रमणेन, उत्तरायणे वर्तुले रश्म्यः वर्धन्ते; दक्षिणायने अपि वर्तुलानि निर्मीयन्ते। रथस्य द्वे रश्म्यः, युगाक्षयोः अन्तयोः बद्धे, ध्रुवेण धार्ये—एते द्वे सूर्यरथं तृष्णतः। यदा तौ ध्रुवेण दृढस्थानेन आकृष्टे, तदा सूर्यः अन्तः गच्छन्, वर्तुलानि भ्रमन् गच्छति। द्वयोर् बिन्द्वोः मध्ये अशीत्यष्टशतवर्तुलानि व्याप्य, ध्रुवः विमुक्तः, पुनः रश्मियुगद्वयेन। एवं सूर्यः बाह्यवर्तुलानि शीघ्रं गच्छन्, वर्तुलानि परिभ्रमन् गच्छति। स देवैः अधिष्ठितः रथः मासे मासे क्रमशः सूर्यं बहून् ऋषीन् सह वहति। गन्धर्वाः, अप्सराः, नागाधिपाः, राक्षसाः—एते द्वयः द्वयः मासे मासे सूर्यसहिताः निवसन्ति। धाता, अर्यमन्, पुलस्त्यः, पुलहः—एते प्रजापतयः; नागौ वासुकिः संकीर्णः च। तुम्बुरुः नारदः च गन्धर्वश्रेष्ठौ; कृतस्थला पुण्जिकस्थला च अप्सराः। रथकारयोः द्वौ, महारथबलयोः द्वौ; राक्षसौ हेति प्रहेति च, यातुधानौ स्वकाले। मधु माधवयोः मासयोः एषां समूहः सूर्यसहितः वसति; ग्रीष्मयोः मासयोः मित्रः वरुणः च। अत्रिः वसिष्ठः च ऋषी, नागौ तक्षकः रम्भकः, मेनका सहजन्या च, गायकौ हाहा हूहू च। रथान्तरः रथकारयोः द्वौ, नरभक्षः वधः च यातुधानौ। शुचि शुक्रयोः मासयोः एते सूर्ये वसन्ति; ततः अन्ये देवाः सूर्ये निवसन्ति। इन्द्रः विवस्वान् अङ्गिराः भृगुः, एलापत्रः, नागः शङ्खपालः च। विश्वावसु, सुसेनः, प्रातः, रथः, अप्सराः प्रम्लोचा निम्रोचन्ती च। यातुधानः हेति, व्याघ्रः तावुः, नभस्यः नभः च सूर्ये निवसन्ति। शरदृतू द्वौ मासयोः, देवाः सूर्ये निवसन्ति: पर्जन्यः पूषा भरद्वाजः गौतमः। चित्रसेनः गन्धर्वः, सुरुचिः, विश्वाची घृताची च शुभलक्षणे। नागः ऐरावतः, विश्वुतः, धनञ्जयः, सेनजित्, सुसेनः, सेनानी, ग्रामणी। चारः वातः च यातुधानौ, त्विषा उर्जा मासयोः सूर्ये निवसन्ति। हेमन्तयोः मासयोः अंशः भगः कश्यपः क्रतुश्च सूर्ये वसन्ति। महापद्मः कर्कोटकः नागौ, चित्रसेनः गन्धर्वः, पूर्णायुः गायनः च गायकौ। अप्सराः पूर्वचित्तिः, गन्धर्वः उर्वशी, तार्क्ष्यः अरिष्टनेमिः, सेनानी ग्रामणी च। विद्युत्सूर्यः तावुः च उग्रयातुधानौ, सहे सहस्यः च सूर्ये निवसन्ति। शिशिरयोः मासयोः त्वष्टा विष्णुः जमदग्निः विश्वामित्रः च सूर्ये निवसन्ति। नागाः काद्रवेयः कंबलः अश्वतरः, गन्धर्वः धृतराष्ट्रः, सूर्यवर्चसः च। अप्सराः तिलोत्तमा रम्भा मनोरमा, ग्रामणी ऋतजित् सत्यजित् महाबलः च। ब्रह्मयुक्तः राक्षसः, यज्ञयुक्तः राक्षसः, द्वौ द्वौ मासयोः सूर्ये निवसन्ति। एवं सूर्यरथः, देवैः ऋषिभिः गन्धर्वैः अप्सराभिः नागैः राक्षसैः च, ऋतुक्रमेण मासे मासे दिवं प्रति गच्छन्, तेजस्वी सूर्यः लोकान् प्रकाशयन् दिव्यं मार्गं यायमानः दृश्यते।