तेषां तु स्वभावः एव, न तेषां विपर्ययः विद्यते। ते निरामयाः, सदा सुखसंपन्नाः, चित्तसंपूर्णतां प्राप्ताः। त्रिषु द्वीपेषु सर्वत्र आयुः, सौन्दर्यं, सुखं च समं दृश्यते; न तत्र कोऽपि हीनः वा श्रेष्ठः, सर्वे बलरूपेण समाः। न तत्र हन्ता न हन्यते, न मत्सरः, न स्पर्धा, न भयम्; न लोभः, न मायाः, न द्वेषः, न स्वार्थबुद्धिः। तत्र न सत्यम्, न असत्यम्, न धर्मः, न अधर्मः; न जातिकर्म, न आश्रमधर्मः, न पशुपालनं, न व्यापारः, न कृषिः। त्रैवेद्यं, दण्डविद्या, सेवायाः विधानं, दण्डः च न तत्र विद्यते; न वर्षा, न नद्यः, न शीतं, न उष्णं। पर्वतेभ्यः उत्पन्नानि स्रोतांसि जलानि च तत्र दृश्यन्ते; कालः सर्वत्र उत्तरकुरुषमितः एव। सर्वत्र कालः सुखदः, वृद्धिपीडा रहितः; धातकीखण्डे च महावीतस्य सृष्टिः दृश्यते। सप्तद्वीपाः सप्तसागरैः परिवृताः सन्ति; द्वीपस्य समीपस्थः समुद्रः तस्मिन्नेव सदृशः। एवं द्वीपानां समुद्राणां च परस्परवृद्धिः ज्ञेयः; यतः एकस्मात् समुद्रात् अन्यस्मिन् जलप्रवाहः, तेन 'समुद्रः' इति कथ्यते। तत्र ऋषिभिः निर्दिष्टाः ऋतवः सन्ति, चत्वारः प्राणिनः; ऋतवः तत्र रम्याः, वर्षा यथा वर्णितम्। यदा चन्द्रमाः पूर्वे उदेति, समुद्रः सदा पूर्णः; चन्द्रस्य क्षये वा अस्ते वा, समुद्रः महान् क्षयः प्राप्नोति। यदा समुद्रः पूर्णः, तदा स्वयमेव पूर्यते; क्षये तु जलक्षयः अपि स्वयमेव। यथा चन्द्रस्य किरणसंयोगेन जलानि विकसन्ति, तथा चन्द्रस्योदये समुद्रः वर्धते। जलानि न स्वमितिं उल्लङ्घन्ति, न च न्यूनानि भवन्ति; शुक्लपक्षे कृष्णपक्षे च चन्द्रस्य वर्धनक्षयेन समुद्रस्य वर्धनक्षयः। समुद्रस्य वर्धनक्षयः चन्द्रस्य वर्धनक्षयेन तुल्यः; समुद्रस्य मितिः शतदशाङ्गुलानि पंच च कथ्यते। समुद्रजलानां वर्धनक्षयः चन्द्रपक्षे दृश्यते; द्विवारं परिवृतः सन् 'द्वीपः' इति, जलधारणात् 'उदधिः' इति कथ्यते। 'गिरयः' निगीर्यन्ति, तेन तत्र 'गिरयः' इति; संयोजनात् 'पर्वताः' इति; शाकद्वीपे शाकः पर्वतः इति नाम्ना प्रसिद्धः। कुशद्वीपे भूम्यामध्ये कुशगुच्छः अस्ति; क्रौञ्चद्वीपे क्रौञ्चः पर्वतः तत्र नाम्ना प्रसिद्धः। शाल्मलद्वीपे शाल्मली महावृक्षः पूज्यते; गोमेदे गोमेदः पर्वतः तत्र नाम्ना प्रसिद्धः। पुष्करद्वीपे पद्मवती बटवृक्षः ब्रह्मांशः, अव्यक्तोत्पन्नः, महादेवैः पूज्यते। तत्र ब्रह्मा प्रजापति सध्यैः सह निवसति; तत्र देवाः त्र्यत्रिंशद् ऋषिभिः सह तं पूजन्ति। तत्र देवैः महर्षिभिः च तं देवम् पूजन्ति; जम्बूद्वीपात् नानारत्नानि उत्पद्यन्ते। सर्वेषु द्वीपेषु जनाः क्रमशः सम्यगाचार्य, ब्रह्मचर्य, सत्य, दमेन जीवितं यथानियमं यापयन्ति। सर्वेषु द्वीपेषु, यथावर्णितेषु प्रदेशेषु, आरोग्यं दीर्घायुः च द्विगुणं तद्वै द्विगुणं च। तत्र जनाः सर्वैः स्वभावज्ञैः रक्षिताः, तेषां भोजनं सदा यत्नरहितं उपलब्धम्। तत्र जनाः षड्रसात्मकं, महाबलयुक्तं भोजनं भुञ्जते; तस्यातीत्य, महाः पुष्करं सर्वतः परितः स्थितः। समुद्रः शीतलजलः सर्वतः तं परिवृत्य स्थितः; तस्याभ्यन्तरे वृत्तपर्वतः शीतलजलं परिवृत्य स्थितः। सः 'लोकालोकः' इति प्रसिद्धः, दीप्तः च अदीप्तः; तत्र प्रकाशः च तमः च, तस्यातीत्य घोरतमः। पृथिव्याः विस्तारः जगतः अर्धमात्रः, बहिर्गतः, सर्वतः महाजलराशिना आवृतः। जलानि पृथिव्याः दशगुणानि, सर्वतः पृथिवीं रक्षन्ति; अग्निः जलस्य दशगुणः, सर्वत्र जलानि धारयति। वायुः अग्नेः दशगुणः, तेजोमण्डलं धारयति; वायुः वृत्ताकारः, तिर्यक् च, तत्त्वानि धारयति। आकाशः वायोः दशगुणः, तत्त्वानि धारयति; मूलतत्त्वं आकाशं धारयति, तेन दशगुणः सः। महातत्त्वानि मूलतत्त्वस्य दशगुणानि, तत्त्वानि धारयन्ति; महत्त्वस्य तत्त्वं अनन्तेन, अव्यक्तेन धार्यते। आधाराधेयसम्बन्धेन एते विकाराः विकारिणः उत्पद्यन्ति; पृथिव्यादीनि विकाराः, परस्परनियमितानि। ते परस्परं श्रेष्ठत्वं प्राप्ताः, परस्परं प्रविश्य तिष्ठन्ति; एकस्मात् अन्यः उत्पन्नः, परस्परं धारयन्ति। परस्परप्रवेशेन स्थिरत्वं प्राप्ताः; भेदरहिताः तिष्ठन्ति, भेदाः परस्परप्रवेशात् उत्पद्यन्ति। पृथिव्यादीनि वायुपर्यन्तानि तत्र सीमितानि; तत्त्वातीतं सर्वत्र घोरतमः स्मृतः। तथा आकाशे प्रकाशः सर्वतः सीमितः; यथा महापात्रे लघुपात्राणि अन्तर्भूतानि। ते परस्परं रहिताः, तथापि परस्परं अधिष्ठिताः; एवं आकाशे प्रकाशस्य विभागः, किञ्चित् अन्तर्गतं, किञ्चित् बहिः। एते तत्त्वानि, एकैकं अन्यस्मात् श्रेष्ठम्; यावत् एते तत्त्वानि सन्ति, तावत् सृष्टिः प्रवर्तते इति कथ्यते।