शृणु, भगवन्, शुभं सोमकाख्यं प्रदेशं, यत्र पुष्पाणां समृद्धिः सदा दृश्यते, स एवासिताख्यः प्रदेशः सोमक इति प्रसिद्धः। तत्राम्बिकायाः प्रदेशो मैनाकः क्षेमकश्च, तया सृष्टः, स्मृतः। तत्रैव केसराख्यः पर्वतः महाद्रुम इति कीर्त्यते, यः धव इत्यपि कथ्यते, स च प्रदेशः विभ्राजाख्यः स्मृतः। एषां द्वीपानां परिधिः, दीर्घता च ह्रस्वता च, जम्बूद्वीपेनैव गण्यते; तस्य मध्ये महावृक्षः स्थितः। तत्र शाकनामकः वृक्षः महान्, तेनैव तत्र जनाः सन्नद्धाः। तेषु देवाः, गन्धर्वाः, सिद्धाश्च, चारणैः सह वसन्ति। ते सर्वे तत्र रमन्ते, दृश्यन्ते चान्योन्यसहिताः; तत्र पुण्याः समुदायाः, चातुर्वर्ण्यसम्पन्नाः, वसन्ति। तस्मिन्नेव सप्त नद्यः प्रवहन्ति, सर्वाः सागरस्यान्तं यान्ति; ताः द्विनाम्नः स्मृताः, सप्तधा गङ्गा इति कीर्त्यन्ते। तत्र प्रथमगङ्गा सुकुमार्याख्या, शुभा शिवतोयवहिनी, मुनितप्तेति चान्या नाम्ना प्रसिद्धा। द्वितीयापि सुकुमार्येव, तपसा सिद्धा; तृतीया नन्दा, पावनीति विज्ञायते। चतुर्थी शिबिका, सा द्विनाम्नी स्मृता; पञ्चमी क्षु, तथैव कुहू। षष्ठी वेणुका चामृता, सप्तमी सुकृता च गभस्तीति प्रसिद्धाः। एता सप्त, शिवतोयवहिन्यः, तत्र शाकद्वीपवासिनः सर्वान् जनान् प्रतिवर्षं पोषयन्ति। अन्याः अपि नद्यः, सरितः, सरांसि च, जलसमृद्धानि, यत्र यत्रेन्द्रेण वृष्टिः क्रियते, तत्र प्रवहन्ति। तासां पुण्यानां नदीनां नामानि मापनानि च पूर्णतः निगद्यन्तुं न शक्यन्ते। तेषां जनाः, सदा प्रमुदिताः, ताः नद्यः पिबन्ति; ते शान्ताः, अभयाः, नित्यशुभलक्षणाः च कथ्यन्ते। सप्तैव प्रदेशाः, सुखैः, सौख्यैः, निर्भयैः च पूर्णाः, तत्र च नूतनाः अपि; चातुर्वर्ण्याश्रमधर्मैः प्रतिष्ठिताः। सर्वे निरामयाः, स्थिरशरीराः, अमृताः, न तेषु मृत्युः; नापि तत्र हानिर्वृद्धिर्वा। नापि तत्र युगविभागः, न चतुर्षु युगेषु कालः; तत्र कालः त्रेतायुगवत् प्रवर्तते। शाकद्वीपे च अन्येषु पञ्चस्वपि द्वीपेषु, सर्वत्रैव एषा स्थितिः ज्ञेया; देशविचारात् कालः स्वाभाविकः इति मन्यते। न तत्र कदापि वर्णाश्रमविप्लवः, न धर्मभ्रंशः, न च सुखभङ्गः; तत्र सर्वे अनवरतं सुखं भुञ्जते। न तत्र मोहः, न लोभो, न मत्सरः, न द्वेषः, नापि भयम्; न च तेषां स्वभावविपर्यासः, एषः तेषां स्वभाव एव। न तत्र कालः, न दण्डः, न दण्डयिता; धर्मज्ञाः, स्वकर्मणा परस्परं रक्षन्ति। ततः परं कुशाख्यः द्वीपः वर्तुलाकारः, नद्यः जलानि च परिवेष्टितः, मेघसदृशैः पर्वतैः परिवेष्टितः। स सर्वैः धातुभिः शोभितः, रत्नैः प्रवालैः च भूषितः, अन्यैः च विविधरूपैः रमणीयप्रदेशैः अलङ्कृतः। स सर्वत्र पुष्पफलवृक्षैः पूर्णः, नित्यं धनधान्यसमृद्धः, सदा पुष्पफलवृष्टः, सर्वरत्नमण्डितः च। सर्वतः सर्वप्रकारैः पशुभिः, ग्राम्यैः अरण्यैः च, परिवृतः; तत्र कुशद्वीपस्य संक्षेपेण निरूपणं शृणु। कुशद्वीपः तृतीयः, सागरमन्थनसमुद्रः परिवेष्टितः, विस्तारेण शाकद्वीपात् द्विगुणः। तत्र अपि सप्त पर्वताः, रत्नप्रसवानि स्मृताः। तत्रैव रत्नमयाः पर्वताः, नद्यश्च; तेषां नामानि मम वदामि, सर्वे द्विनाम्नः, यथा शाकद्वीपे। प्रथमः पर्वतः सूर्यसङ्काशः, कुमुदः नाम, स एव विद्रुमोच्चयः, स महान् पर्वतः। द्वितीयोऽत्र उन्नतः, सर्वधातुमयशिखरः, शिलासमूहैः आवृतः। स एव हेमपर्वतः, तस्य शिखराणि हरितालमयानि, स सर्वतः द्वीपं परिवेष्टयति। तृतीयः बलाहकः पर्वतः, स्वाभाविकाञ्जनमयः, स एव द्युतिमान् इति कीर्त्यते। चतुर्थः द्रोणः पर्वतः, यत्र औषधयः, विशेषतः विशल्यकरणी मृतसंजीवनी च, वर्धन्ते। स एव पुष्पवान् इति प्रसिद्धः; तत्र पञ्चमः पर्वतः कङ्कः, रसेन पूर्णः। स एव कुशेशयः, भूमिं धारयन्, दिव्यपुष्पफलयुतः, दिव्यौषधिसमेतः। षष्ठः तत्र महिषः पर्वतः, मेघसदृशः, स एव हरिः इति प्रसिद्धः। तत्र अग्निः, महिषाख्यः, सप्तमः पर्वतः, आपः समुत्पन्नः, तत्र ककुद्मान् शिखरमित्युच्यते। मन्दरः पर्वतः शुभः सर्वांशमयः, तत्र मन्दः, गुह्यप्रकाशकः तत्वः, इत्युच्यते। अपां भेदनात् स मन्दरः इति प्रसिद्धः; तत्रैव इन्द्रः स्वयम् रत्नानि रक्षति। प्रजापतिं गृहीत्वा, स प्राणिनां विभागं कृतवान्; तत्र आन्तरं समर्थनं द्विगुणं स्मृतम्। एवं पुण्यप्रदेशेषु, तेषां नदीनां, पर्वतानां, जनानां च, यथाक्रमं पुण्यचरितं श्रुत्वा, धर्मप्रियः सदा सुखी भव।