शाकद्वीपे भूमिः शक्तिसंपन्ना अस्ति, तत्र कदापि दुर्भिक्षं न दृश्यते। तत्र सप्त दीप्तिमन्तः पर्वताः रत्नैः भूषिताः विराजन्ति। शाकद्वीपस्य च अन्येषां द्वीपानां प्रत्येकस्मिन सप्त पर्वताः सन्ति; त्रयः पर्वताः सर्वतोदिशं विस्तारयुक्ताः, प्रदेशस्य पर्वतत्वेन स्थिताः। तत्र रत्नाकरादीनि महाश्मशानानि महान् पर्वतानि भूत्वा सर्वदिशं सम्यक् विस्तारं कुर्वन्ति। शाकद्वीपस्य उभयतः लवणसागरः क्षीरसागरश्च गम्भीरौ स्थितौ। अधुनैव शाकद्वीपे सप्त दिव्याः महापर्वताः वर्णयामि। प्रथमः पर्वतः मेरुः इति प्रसिद्धः, देवैः, ऋषिभिः, गन्धर्वैः च परिविष्टः। तस्य पूर्वदिशि सुवर्णमयः उदयः इति पर्वतः स्थितः। तत्र मेघाः वर्षायै उत्पद्यन्ते, तस्य पार्श्वे विशालः जलधारः महापर्वतः दृश्यते। सः चन्द्रः इति ख्यातः, सर्वौषधिसम्पन्नः; तस्मात् इन्द्रः सदा श्रेष्ठं जलं गृह्णाति। तत्र नारदः इति भीष्मः पर्वतः अस्ति, दुर्गमः शिखरः; तस्मिन नारदः पर्वतः च पर्वतः प्रथमं उत्पन्नौ। तस्य पार्श्वे विस्तीर्णः कृष्णवर्णः श्यामः इति महापर्वतः स्थितः, यत्र जनाः प्रथमं कृष्णवर्णं प्राप्तवन्तः इति कथ्यते। सः पर्वतः दुन्दुभिः इति प्रसिद्धः, श्यामपर्वतसदृशः; पुरातने काले देवैः तत्र मृत्युशब्ददुन्दुभिः आहतः। शाल्मलः रत्नमालया निर्मितः पर्वतः विभाजकः स्थितः; तस्य पार्श्वे महान् रजतमयः अस्तु इति पर्वतः अस्ति। सः सोमकः इति प्रसिद्धः, यत्र देवैः मातरं कृते गरुडसहाय्येन अमृतं प्राप्तम्। तस्य पार्श्वे आंबिकेयः इति पर्वतः, सुमना इति अपि ख्यातः; तस्मिन पर्वते वराहावतारेण हिरण्याक्षः हतः। आंबिकेयस्य पार्श्वे विभ्राजः इति पर्वतः, सर्वौषधिसम्पन्नः, महान् स्फटिकपर्वतः। तस्मात् अग्निः प्रकाशते अतः विभ्राजः इति नाम; तत्र केशवः इति अपि प्रसिद्धः, तस्मात् वायुः प्रवहति। एतेषां पर्वतानां प्रदेशानां वर्णनं करिष्यामि, द्विजश्रेष्ठ। तेषां नामानि यथाक्रमं शृणु। पर्वतानां नामैव प्रदेशानां नामानि; उदयस्य प्रदेशः उदयः इति, जलधारस्य प्रदेशः प्रसिद्धः। प्रथमः प्रदेशः गतभयः इति; द्वितीयः जलधारस्य प्रदेशः सुकुमारः इति स्मृतः। तृतीयः शैशिरः इति; नारदस्य प्रदेशः कौमारः अपि सुखोदयः इति। श्यामपर्वतस्य प्रदेशः अनीचकः, ऋषिभिः आनन्दकः शुभः इति अपि कथितः। सोमकस्य शुभः प्रदेशः पुष्पसमृद्धः, असितः इति अपि ज्ञेयः; अयं सोमकः इति क्षेत्रः। आंबिकायाः प्रदेशः मैनाकः अपि क्षेमकः, तया निर्मितः; केसरपर्वतः महाद्रुमः इति स्मृतः, धवः इति अपि; अयं विभ्राजः इति प्रदेशः। द्वीपस्य परिधिः, दीर्घता, लघुता च जम्बूद्वीपेन मीयते; तस्य मध्ये महान् वृक्षः स्थितः। तत्र शाकः इति महान् वृक्षः, तस्य जनाः तेन सह सन्निकृष्टाः; तत्र देवाः, गन्धर्वाः, सिद्धाः, चारणैः सह निवसन्ति। ते तत्र विचरन्ति, रमन्ति च, तैः सह दृश्यन्ते; तत्र पुण्यसमूहाः, चतुर्वर्णसम्पन्नाः निवसन्ति। तेषु प्रदेशेषु सप्त नद्यः समुद्रं प्रति प्रवहन्ति; सर्वाः द्विनाम्न्यः, सप्तगङ्गा स्मृताः। प्रथमगङ्गा सुकुमारी, शुभा, शिवजलसम्पन्ना; सा मुनितप्ताः इति अपि प्रसिद्धा। सुकुमारी तपसा सिद्धा, द्वितीया; नन्दा शुद्धिका तृतीयः। शिबिका चतुर्थी, द्विविधा स्मृता; इक्षु पञ्चमी, कुहू अपि। वेणुका अमृता षष्ठी; सुकृता गभस्ती सप्तमी। एते सप्त शिवजलसम्पन्नाः, तत्र निवसन्तः जनान् प्रतिवर्षं पोषयन्ति। अन्याः नद्यः, सरितः, सरांसि च जलसमृद्धानि तत्र आगच्छन्ति, यत्र यत्र इन्द्रः वर्षं कुर्यात्। तेषां पुण्यनदीनाम् नामानि, मापनानि च पूर्णतया वर्णयितुं न शक्यन्ते। तत्रजनाः सदा हृष्टाः, तासु नदीनां जलं पिबन्ति; ते शान्ताः, निर्भयाः, सत्यम् पुण्याः वर्णिताः। सप्त प्रदेशाः सुखसमृद्धाः, सुखशय्याः, सुरक्षिताः, नूतनैः सह, चतुर्वर्णाश्रमधर्मस्थाः। सर्वे आरोग्यसम्पन्नाः, बलवन्तः, मृत्युमुक्ताः; तत्र न नाशः न वृद्धिः। तत्र युगविभागः नास्ति, यथा चतुर्षु युगेषु; तत्र कालः तृेता युगवत् प्रवर्तते। शाकद्वीपे च अन्येषु पञ्चद्वीपेषु, सर्वत्र एतत् ज्ञेयम्; प्रदेशविचारात् कालः स्वाभाविकः कथ्यते। तेषु जात्याश्रमविपर्यासः कदापि न जातः, धर्मविपर्यासः न; जनाः अखण्डं सुखं आसादितवन्तः। तेषु न मोहः, न लोभः, न मात्सर्यम्, न द्वेषः, न भयम्; न प्रकृतिविपर्यासः—एषा तेषां स्वाभाविक स्थितिः।