स तु भगवान्, पूर्वं तेन भागीरथार्थं तृप्तोऽस्मि, इति ज्ञात्वा, स्वक्रोधं निगृह्य तस्मै वरं दत्तवान्। तदा ब्रह्मणः पूर्वोक्तं वचनं स्मृत्वा, स्वबलात् निगृह्य तां नदीं पुनः मुमोच। भागीरथस्य तपसा तुष्टः स भगवान् सप्तधा गङ्गां मुमोच। त्रयो धाराभिः पूर्वदिशं, त्रिभिः पश्चिमां दिशं प्रवहन्त्या, सा त्रिपथगा सप्तविधां मार्गमकरोत्। तत्र नलिनी, ह्लादिनी, पावनी पूर्वदिशं प्रवहन्; सीता, चक्षुश्च सिन्धुश्च पश्चिमदिशं गताः। सप्तमी अनुगाख्या भागीरथं दक्षिणां दिशं अन्वगच्छत्; तस्मात् भागीरथी दक्षिणसागरे प्रविष्टा। एता सप्त नद्यः हिमाह्वये देशे प्रवहन्त्यः, ताः शुभाः सप्तनद्यः बिन्दुसरःसम्भूताः तत्र समुत्पन्नाः। साः सप्तनद्यः म्लेच्छबहुलं तं क्षेत्रं गिरिभिः सह सिञ्चन्त्यः, कुकुर-रौध्र-बार्बर-यवन-खसादीन् जनान् प्लावयन्ति। पुलिक-कुलत्थ-अङ्गलोक्यादीन् अपि ताः प्रवहन्त्यः, हिमालयं छित्वा सा नदी दक्षिणसागरं प्रविवेश। तत्र वीरमरु-कालिक-शूलिक-तुकर-बार्बर-पहलव-पारद-शकादयः तया प्लाविताः। चक्षुर्नदी अपि तान् प्लाव्य सागरं प्राप, दारद-उर्जगु-गान्धार-औरस-कुहून् च। शिवपौर-इन्द्रमरु-वत्सती-शैन्धव-उर्वस-बार्ब-कुपथ-भीम-रोमकाः च तया सिञ्चिताः। शुनामुख-ऊर्ध्वमरु-सिन्धुपोषिता जनाः, गन्धर्व-किन्नर-यक्ष-राक्षस-विद्याधर-नागाश्च तया प्लाविताः। कलापगामक-किम्पुरुष-मानुष-किरात-पुलिन्द-कुरु-भारताश्च तया आप्लाविताः। पञ्चाल-कौशिक-मत्स्य-मागध-अङ्ग-ब्रह्मोत्तर-वन्य-ताम्रलिट्टादयः पुण्यगङ्गया पोषिताः। सा गङ्गा विंध्येन रुद्धा दक्षिणसागरं प्रविवेश। ततः सा पुण्या रम्या नदी पूर्वदिशं प्रवहन्ती, सर्वान् देशान् निषादांश्च अपि आप्लावयत्। मत्स्य-ऋषिक-नलिमुख-कॆकर-एकर्ण-किरातादीन् अपि सा प्लावयामास। कलञ्जर-विकर्ण-कुशिक-स्वर्गमार्ग-भूमिमार्गवासिनः समुद्रम् आवृत्य समन्तात् सागरतीरं प्राप। तदा नलिनी नदी अपि पूर्वदिशं गतवा, दुर्गमार्गान् इन्द्रद्युम्नस्य सरांसि च प्लावयन्ती। तथैव सा तीक्ष्णप्रदेशान्, वॆत्रशङ्कुमार्गान्, उज्जान-कामरू देशांश्च कूथघासच्छन्नभूमिं गत्वा प्लावयत्। इन्द्रद्वीपस्य समीपे सा लवणसागरं प्रविवेश; ततः पावनी नदी शीघ्रं पूर्वदिक् प्रस्थितवती। सा तु तोमरान् हंसमार्गांश्च सिञ्चन्ती, पूर्वदेशं व्यत्यस्य, गिरिं बहुधा विदार्य कर्णप्रावरण-अश्वमुखान् अपि प्राप्तवती। मॆरुं सिञ्च्य, विद्याधरान् गत्वा, शैमिक्षेत्रे महाह्रदं प्रविवेश। शतानि सहस्राणि चान्याः सरितः स्रोतानि च एषां नद्यः प्रवहन्ति, यतः इन्द्रः वृष्टिं पातयति। वंशौकसा नदीतीरे सुरभिनामा वनं, यत्र कुबेरात्मा हिरण्यशृङ्गो धीरः तपस्वी निवसति। स महाबलवीर्यः यज्ञत्यागी तत्र अगस्त्यादिभिः ब्राह्मराक्षसैः परिवृतः। तत्र चत्वारः कुबेरस्य पार्षदाः तैः सह वसन्ति; एषां पर्वतवासिनां प्राप्तिः एवमेव ज्ञेया। तेषां मध्ये पुण्यकामार्थाः परस्परसंगेन द्विगुणिताः; हेमकूटस्य शिखरे तद्बिन्दुसरः सर्पालयत्वेन प्रसिद्धम्। तस्मात् सरस्वती ज्योतिष्मती नाम्ना प्रवहति, या पूर्वपश्चिमसागरयोः मध्ये निमग्ना। निःषधगिरौ विष्णुपदाख्यः सरः, यत्र गन्धर्वप्रियासरित् पुरतः प्रवहति। मॆरुं प्रति चन्द्रप्रभाख्यः महाह्रदः, तत्र पुण्या जम्बूनदी, यत्र जाम्बूनदं सुवर्णं प्राप्यते। पयोदाख्यः सरः नीलः शुद्धः पद्मैः पूर्णः; तस्मात् पुण्डरीक-पयोदयोः द्वे नद्यः जायते। एषः उत्तममानसाख्यः सरः, तस्मात् मृग्या मृगकान्ते चोभे नद्यः उद्भवन्ति। कुरुभूमौ तानि सरांसि प्रसिद्धानि, पद्ममत्स्यसमाकुलानि; जयाख्यानि द्वादश, सागरसमानानि। तस्मात् शान्ती-मध्वी नाम्नि द्वे नद्यः प्रवहतः; किम्पुरुषाद्यष्टावन्तः प्रदेशेषु देवाः वृष्टिं न पातयन्ति। तत्र स्वयमेव स्रोतांसि निर्गच्छन्ति, पुण्यनद्यः प्रवहन्ति—बलाहक, ऋषभ, चक्र, मैनाकश्च। सर्वदिशं प्रतिष्ठिताः, लवणसागरे निमग्नाः, चन्द्रकान्त, द्रोण, सुमहान् पर्वतश्च। उत्तरस्यां दिशि ते समुद्रं प्रति उत्तिष्ठन्ति—चक्र, बधिरक, नारदश्च पर्वतः। पश्चिमदिशं प्रसारिताः ते महोदधिं प्रति यान्ति—जीमूत, द्रावण, मैनाक, चन्द्रपर्वतश्च। एवं गङ्गाद्याः पुण्यनद्यः, सप्तधा प्रवहन्त्यः, विविधान् जनपदान् पर्वतान् च सिञ्चन्त्यः, समुद्रं प्रति प्रवहन्त्यः, पुण्यलोकान् पुष्णन्त्यः च, भागीरथस्य तपोबलात् दिव्यं मार्गं कृतवन्त्यः।