तत्र दिव्यः महागिरिः स्थितः, सर्वैः भूतेभ्यः निर्मितः, विद्युत्समप्रभः। तस्य पादे विशालं दिव्यं च मानससरोऽस्ति, यत्र सिद्धाः चरन्ति। तस्मात् प्रभवति पुण्या सरयूर्नदी, या लोकेषु पावनी ख्याता, तस्याः तटे प्रसिद्धं दिव्यं च वैभ्राजं नाम वनं विराजते। तत्र ब्रह्मधाता नाम महाबलवान् स्वसंयतात्मा राक्षसः निवसति, स प्रहेतितस्य पुत्रः कुबेरस्य च गणः, अनन्तबलसम्पन्नः। कैलासस्य पश्य्चिमे दिव्यः सर्वौषधिगिरिः वरुणः स्थितः, स पर्वतानां श्रेष्ठः, सुवर्णरञ्जितशिलाभिः भूषितः। स भवानुरागी, सुवर्णप्रभः, दिव्यशुद्धशिलासम्पूर्णः, दीप्तमणिरश्मिभिः शोभते। तस्य शतशः सुवर्णशृङ्गाणि द्यां विदारयन्ति इव, तत्र महान् दिव्यः च शृङ्गवान् नाम पर्वतः स्थितः, यः उन्नतः भीमः च। तस्मिन् गिरे गिरीश्वरः धूम्रलोहितः वसति; तस्य पादे शैलोदा नाम सरः उत्पद्यते। तस्मात् सरसः पुण्या शुभा च शैलोदका नदी प्रवहति; तयोः मध्ये चक्षुषी नाम नदी पश्चिमसागरं प्रति प्रवर्तते। कैलासस्य उत्तरतः पुण्यः सर्वौषधिगिरिः स्थितः, तस्य पुरतः श्वेतः हरितालमयः पर्वतः विराजते। तत्र महान् दिव्यः च हिरण्यशृङ्गो गिरिः स्थितः, अद्भुतौषधिसम्पन्नः; तस्य पादे विशालं दिव्यं च सुवर्णवालुकायुतं सरः अस्ति। तत्र रमणीयं बिन्दुसरः नाम सरः, यत्र राजर्षिः भागीरथः गङ्गां प्रार्थयन् वर्षाणि बहूनि वसत्स्म। मम पितामहाः येषां अस्थीनि गङ्गाजलेन क्षालितानि, ते स्वर्गं गताः; तत्रैव देवी त्रिपथगा प्रथमं अवतीर्णा। सोमस्य पादे सा जाता, सप्तधा विभज्य स्वां तनुं; तत्र रत्नमया यूपाः स्वर्णमयानि च दिव्यानि विमानानि सन्ति। तत्रैव इन्द्रः यज्ञैः सिद्धिं प्राप्तवान्, सह देवगणैः; तत्रैव छायामार्गः दीप्तः ताराचक्रं च दृश्यते। रात्रौ सा दीप्तिमती देवी त्रिपथगा तत्र दृश्यते; आकाशं स्वर्गं च गत्वा, सा भूमौ अवतीर्णा। सा भवस्य शिरसि पतिता, योगबलेन तेन निरुद्धा; क्रोधात् पतिताः केचन बिन्दवः भूमिं प्राप्ताः। तैः बिन्दुभिः बहूनि सरांसि जातानि, अतः तद्बिन्दुसरः इति प्रसिद्धम्; तदा भवस्य कोपेन सा सहसा निरुद्धा। तस्याः भावं तथा देवीस्य कठोरमुद्यमं ज्ञात्वा, अहं तां छिद्रयित्वा अधोभूमिं प्रविष्टवान्, शंकरं वहन्तीम् अनुगतः। तदा शंकरः तस्या अहङ्कारं विज्ञाय कोपितः, तां स्वाङ्गात् नद्याः अदर्शनं कर्तुम् उद्यतः। तस्मिन् क्षणे, स राजा तस्य पुरतः स्थितः, शिरःसूत्राणि स्फुटितानि, कृशः, क्षुधया च चित्तविक्षिप्तः। तदा स चिन्तयामास—"एष मया पूर्वं तृप्तः, नद्याः निमित्तं; इति ज्ञात्वा कोपं निगृह्य वरं दत्तवान्।" ब्रह्मणः उक्तवचनं स्मृत्वा, स तां नदीं धारयित्वा स्वबलानुग्रहीतां विमोचयामास। भागीरथस्य कृते, तस्य घोरतपसः तुष्टः, स सप्तधा गङ्गां विससर्ज। त्रयः प्रवाहाः पूर्वदिशं, त्रयः पश्चिमदिशं जग्मुः; एवं सा त्रिपथगा सप्तधा प्रविभक्ता। नलिनी, ह्लादिनी, पावनी पूर्वं प्रवहन्ति; सीता, चक्षु, सिन्धु—एता पश्चिमं प्रवहन्ति। सप्तमी अनुगाख्या, सा भागीरथं दक्षिणं अनुगता; अतः भागीरथी दक्षिणसागरं प्रविष्टा। एता सप्तनद्यः हिमाह्वयाख्ये देशे प्रवहन्ति; सप्त पुण्यानद्यः बिन्दुसरःसम्भूताः तत्र उत्पन्नाः। ताः तानि देशान् पर्वतान् च आप्लावयन्, येषु बहवः म्लेच्छाः वसन्ति—कुकुराः, रौध्राः, बर्बराः, यवनाः, खसाः। तथा पुलिकाः, कुलत्थाः, अङ्गलोक्याः, अन्ये च जनाः; सा नदी हिमालयं छिद्य दक्षिणसागरं प्रविष्टा। ततः वीरमरुः, कालिकाः, शूलिकाः, तुकराः, बर्बराः, पहलवाः, पारदाः, शाकाः—एतेषां देशानां चक्षुषी नदी आप्लाव्य सागरं प्राप्ता; दारदाः, उर्जगवः, गान्धाराः, औरसाः, कुहवः अपि। शिवपौराः, इन्द्रमरुः, वसतीनां समबलाः, सैन्धवाः, उर्वसाः, बर्बाः, कुपथाः, भीमाः, रोमकाः च। शुनामुखाः, ऊर्ध्वमरुः, येषां सिन्धुः पोषयति; गन्धर्वाः, किन्नराः, यक्षाः, राक्षसाः, विद्याधराः, नागाः च। कलापगामकाः, किम्पुरुषाः, नराः, किराताः, पुलिन्दाः, कुरवः, भारता अपि। पाञ्चालाः, कौशिकाः, मत्स्याः, मागधाः, अङ्गाः, ब्रह्मोत्तराः, वङ्गाः, ताम्रलिट्टाः च। एते पुण्यजनाः शुभया गङ्गया पोष्यन्ते; तदा सा गङ्गा विन्ध्येन निवारिता दक्षिणसागरं प्रविष्टा। तदा सा पुण्या रम्या च नदी पूर्वदिशं प्रवहन्ती, तटप्रदेशान् निषादांश्च आप्लावयामास। सा मत्स्यजीविनः, ऋषिकाः, नलिमुखाः, केकराः, एकर्णजनाः, किरातांश्च आप्लावयामास। सा कालञ्जरान्, विकर्णान्, कुषिकान्, दिव्यमानुष्यलोकवासींश्च आप्लाव्य, सागरं परितः सर्वतीराणि प्राप्तवती। ततः नलिनी नाम नदी अपि पूर्वदिशं गतवती, दुर्गममार्गान् इन्द्रद्युम्नस्य सरांसि च आप्लावयामास।