राजर्षिः स इन्द्रसामर्थ्यसम्पन्नः, स्वप्ने तदिदं दृष्ट्वा, प्रातरेव विधिपूर्वकं स्नानं कृत्वा, निगृहीतेन्द्रियः अभवत्। सः स्वकार्यं सम्पन्नं कृत्वा, यथाकामं जनार्दनं सम्यगर्चयित्वा, तत्रैव महर्षिं अत्रिं तपोनिधिं साक्षात् दृष्टवान्। धर्मात्मा स राजा स्वप्ने देवेश्वरस्य दर्शनं यथावत् निवेद्य, ततो देववचनानि शुश्राव। देवाः तं प्राहुः—"एवमेव, राजन्, अन्यद्विचारस्य न आवश्यकता अस्ति। यः जनार्दनस्य देवाधिदेवस्य प्रसादमवाप्तवान्, स सर्वं सम्प्राप्तवान्।" ततः स राजा देवतान् सम्यगर्चयित्वा, अग्नौ हव्यानि सम्यग्जुह्वन्, केशवदत्तेन वरप्रसादेन सर्वान् कामान् अवाप। तस्याश्रमस्य उत्तरदिशि, त्रिपुरारेश्चरणैरभितः, रत्नशिखरैः इच्छावृक्षैः च शोभितः पर्वतः स्थितः। हिमालयस्य मध्ये तस्य पृष्ठे कैलासो नाम पर्वतः प्रतिष्ठितः, यत्र श्रीमान् कुबेरः गুহ्यकैः सहितः वसति। अलकापतेः तत्र नाप्सरसो विघ्नं कुर्वन्ति; सः तत्र रमते। कैलासस्य पादे पवित्रं शीतलं निर्मलं च जलमुत्पद्यते। तत्र मन्दोदकं नाम सरः, यस्य जलं क्षीरदधिसदृशम्; तस्मात् दिव्या शुभा मन्दाकिनी नदी प्रवहति। तस्य तटे दिव्यं नन्दनं नाम महद्वनं वर्तते; कैलासस्य ईशानदिशि सौगन्धिकः पर्वतः दिव्यः स्थितः। तत्र सुवेलो नाम पर्वतः सर्वधातुमयः प्रकाशते; तस्मिन्नेव प्रतिमुखं चन्द्रप्रभा नाम पर्वतः मणिसदृशश्वेतः शोभते। तस्य समीपे प्रसिद्धं दिव्यं अच्चोदा नाम सरः; तस्मात् शुद्धा शुभा अच्चोदका नदी प्रवहति। तस्य तटे दिव्यं महद् चैत्ररथं नाम वनं वर्तते; तत्रैव मणिभद्रः स्वगणैः सह वसति। स यक्षसेनापतिः तीव्रः गूयकैः परिवृतः तत्र तिष्ठति; पवित्रा शुभा निर्मलजलाधारा मन्दाकिनी तत्र प्रवहति। पृथिव्याः मण्डलमध्ये, यत्र महोदधिः प्रविशति, कैलासस्य आग्नेयदिशि शिवो नाम पर्वतः सर्वौषधिभिः पूर्णः स्थितः। तत्र सुवेलो नाम पर्वतः हिङ्गुलमयः शोभते; तस्य प्रतिमुखे सूर्यप्रभा महान् पर्वतः हेमशृङ्गैः रक्तः अस्ति। तस्य पादे महद् दिव्यं रक्तं सरः वर्तते; तस्मात् पुण्या बलवती लौहित्या नदी प्रवहति। तस्य तटे दिव्यं दुःखरहितं महद्वनं वर्तते; तत्रैव पर्वते यक्षः मणिधरः संयतः वसति। सः सौम्यैः साधुभिः गूयकैः परिवृतः अस्ति; कैलासस्य वायव्ये ककुद्मान् नाम पर्वतः सर्वौषधिभिः समृद्धः स्थितः। ककुद्मनि रुद्रोत्पत्तिः ककुद्मिनश्च जन्म वर्तते; तत्र अञ्जनः पर्वतः, त्रिककुडः त्रिशिखरः च पर्वतः स्थितौ। तत्र महापर्वतः सर्वद्रव्यसम्भूतः विद्युत्सदृशः विराजते; तस्य पादे महान् दिव्यः मानसः सरः सिद्धैः सेव्यमानः अस्ति। तस्मात् पुण्या सरयूः नदी सर्वलोकपावनी प्रवहति; तस्य तटे प्रसिद्धं दिव्यं वैभ्राजं नाम वनं वर्तते। तत्र ब्रह्मधाता नाम बलवान् संयतः राक्षसः, प्रहेतितस्य पुत्रः, कुबेरस्य पार्षदः, अनन्तवीर्यः वसति। कैलासस्य पश्चिमे सर्वौषधिपर्वतः वरुणः दिव्यः पर्वतराजः सुवर्णस्रोतसा भूषितः स्थितः। सः भवप्रियः प्रभासमानः पर्वतः सुवर्णशिलासम्पूर्णः दिव्यः काञ्चनधातुभिः शोभते। शतशः दीप्तशृङ्गैः आकाशमिव वेधयन्, महान् दिव्यः शृङ्गवान् पर्वतः उन्नतः विराजते। तत्रैव पर्वते गिरिराजः धूम्रलोहितः वसति; तस्य पादे शैलोदा नाम सरः प्रतिष्ठितम्। तस्मात् सरसः पुण्या शुभा शैलोदका नदी प्रवहति; तयोः मध्ये चक्षुषी नदी पश्चिमसागरे प्रवहति। कैलासस्य उत्तरदिशि सर्वौषधिपर्वतः पुण्यः स्थितः; तस्य प्रतिमुखे श्रेष्ठः पर्वतः हरिता नाम, हरिद्रासमवर्णः श्वेतः च अस्ति। तत्र महान् दिव्यः हिरण्यशृङ्गः पर्वतः, आश्चर्यौषधिभिः समृद्धः स्थितः; तस्य पादे विशालं दिव्यं सुवर्णशकटं सरः वर्तते। तत्र रम्यं बिन्दुसरः नाम सरः, यत्र भागीरथो राजा गङ्गालाभार्थं बहूनि वर्षाणि स्थितवान्। ये मम पूर्वजाः, येषां अस्थीनि गङ्गाजलेन क्षालितानि, ते स्वर्गं गताः; तत्रैव त्रिपथगा देवी प्रथमं अवतीर्णा। सोमपादात् सा सप्तधा विभाज्य स्वं रूपं जाताऽभवत्; तत्र रत्नमयाः यूपाः, दिव्याः स्वर्णप्रासादाः च सन्ति। तत्रैव इन्द्रः यज्ञैः सिद्धिं प्राप्य, देवगणैः सह स्थितवान्; तत्र तेजस्वि छायामार्गः तारागणमण्डलम् च दृश्यते। रात्रौ तत्रैव तेजस्विनी त्रिपथगा देवी दृश्यते; सा दिवं व्योम च व्याप्य, भूमौ अवतीर्णा। सा भवस्योत्तमाङ्गे पतित्वा योगबलात् निगृहीता; कोपेन पतिताः केचन बिन्दवः भूमौ अगच्छन्। तैः बिन्दुभिः बहूनि सरांसि जातानि, अतः तद् बिन्दुसरः इति कथ्यते। ततः, भवकोपात् सा सहसा निरुद्धा— तस्याः संकल्पं देवीचिकीर्षां च ज्ञात्वा, अहं तद्वेगं भित्त्वा अधोलोकं प्रविष्टः, शंकरं वहन्। तदा देवीमदं विज्ञाय, शंकरः कोपसमन्वितः, स्वाङ्गात् तां नदीं लुप्तुम् इच्छन्। तस्मिन्नेव क्षणे, स राजा तस्य पुरतः स्थितः, स्फुरितसिराः, कृशाङ्गः, क्षुधया विक्षिप्तेन्द्रियः च दृष्टः।