राजा अन्यत्र लतागृहेषु स्त्रियः दृष्टवान्, याः स्वदेहं भूषयन्त्यः स्वप्रियेषु चित्तं निवेश्य स्थिताः आसन्। तत्र एका स्त्री, हस्ते दर्पणं गृहीत्वा, दूतेन प्रियवचनानि शृण्वन्ती, अधिकं शोभाम् अवाप। अपरास्त्री, दूतेन शीघ्रं प्रेरिता, प्रेम्णा तावद् आविष्टा यथा भूषणानि पुनः पुनः संयोजयन्ती अपि स्वकृत्यानि न अवबुध्यते स्म। नीलतृणस्य प्राङ्गणे, गन्धपुष्पसमूहेन वातेन कम्पिते, एका स्त्री मारीरं मद्यं पिबन्ती दृष्टा। अन्यास्त्री सुन्दरी स्वयमेव प्रियाय पानं सुस्वादु योजयामास, अपरास्त्री सुस्मिता प्रियकरहस्तेन दत्तं पानं पपौ। अन्यास्त्री, नीलोत्पलैः शोभितं दुग्धं पीत्वा, चञ्चललोचनाभ्यां प्रियं निरीक्ष्य, सस्मितं पप्रच्छ—'प्रियोत्पल, क्व गतः?' इति। प्रियः तु प्रत्युवाच—'त्वमेव तयोः पानं कृतवती,' इति श्रुत्वा सा बालभावेन लज्जया व्याप्ता। अन्यास्त्री सुकेशिनी, प्रियदत्तं, विशेषरसेन युक्तं शेषपानं पिबन्ती, रतिं वर्धयामास। तासां मद्यविनोदेषु स राजा विविधानि गीतानि शृणोत्, यानि तन्त्रीवाद्यरवैः संयुक्तानि आसन्। सायं तु, राजन्, ताः स्त्रियः बहुवाद्यसहिताः, जनार्दनस्य, देवानां देवस्य, पुरतः नृत्यं कृतवन्त्यः। रात्रौ यामैकस्यातीतायां, ताः स्त्रियः प्रियैः सह गुफाद्वारात् निर्गत्य, महाविभूषितायां गुहायां निवसन्। तत्र विविधगन्धानां लतानां समाकीर्णता, नानागन्धयुक्ता, विचित्रशय्यानां समुपेताः, पुष्पराशिभिः भूषिताः आसन्। एवं पर्वते अप्सरसां क्रीडां दृष्ट्वा, स महान् राजा, केशवाय मनसा समर्प्य, तपः अकरोत्। ततः गन्धर्वगणाः अप्सरसश्च राजानम् उपसृत्य ऊचुः—'शत्रुसूदन, त्वं स्वर्गसमां भूमिं प्राप्तवान्। यानि काम्यानि ते हृदि सन्ति, वरान् दास्यामः; गृहं प्रतिगच्छ वा, यत्र इच्छसि तत्र वस। सर्वे भवन्तः दिव्यदृष्टिसंपन्नाः; त्वमपि अद्य बलवन्, मधुसूदनस्य प्रसादं लभित्वा वरं दातुं शक्नोषि।' एवमुक्तः स राजा पुरूरवा 'एवं भवतु' इति प्रत्युवाच, तत्रैव मासमेकं सुखेन स्थित्वा, जनार्दनं पूजयामास। स राजा सदा गन्धर्वाप्सरसां प्रियः, तस्य व्यवहारः लोकेषु लोभवर्जितः, सर्वैः प्रीतिमान् आसीत्। फाल्गुनशुक्लपक्षे समाप्ते, स राजा पुरूरवा स्वप्ने तस्यैव देवानां देवस्य शुभवचनानि शुश्राव। 'यदा रात्रेः यामः अतीतः स्यात्, अत्रिं मुनिं द्रक्ष्यसि; तं दृष्ट्वा त्वं स्वार्थं साधयिष्यसि' इति। स्वप्नेन एवमवलोक्य, स राजर्षिः, इन्द्रतेजसा युक्तः, प्रातः काले नियतात्मा विधिपूर्वकं स्नात्वा स्थितः। ततः स्वकार्यं साधयित्वा, यथाकामं जनार्दनं पूजयित्वा, स राजा तपस्विनं अत्रिं प्रत्यक्षं ददर्श। स धर्मात्मा स्वप्ने दृष्टं देवेशस्य वार्तां न्यवेदयत्; ततः स देववाक्यं शुश्राव। 'एवमेव, राजन्, पुनः चिन्तनस्य आवश्यकता नास्ति; जनार्दनस्य प्रसादं प्राप्य, त्वं सर्वान् कामान् लभसे।' राजा देवतान् पूजयित्वा, हविर्दानेन च, केशवदत्तेन वरेण सर्वकामान् प्राप्नोत्। तस्य आश्रमस्य उत्तरदिशि, यत्र त्रिपुरारिरपि आगच्छति, रत्नशिखरैः कल्पवृक्षैश्च भूषितः पर्वतः स्थितः। हिमालयमध्ये तस्य पृष्ठे कैलासो नाम महान् पर्वतः; तत्र विभूषितः कुबेरः गुह्यकैः सहितः वसति। अप्सरसां विघ्नं विना, अलकापतेः तत्र रमणीयं वासः; कैलासस्य अधः पुण्यं शीतलं निर्मलं जलं प्रवहति। तत्र मन्दोदकं नाम सरः, यस्य जलं क्षीरदधिसदृशं; तस्मात् दिव्या मन्दाकिनी पुण्या नदी प्रवहति। तस्या तटे दिव्यं नन्दनं महावनं; कैलासस्य ईशान्ये सौगन्धिकः दिव्यः पर्वतः। तत्र सुवेलो नाम शोभनः पर्वतः, सर्वधातुभिः निर्मितः; तस्य पुरतः चन्द्रप्रभा पर्वतः, रत्नसदृशश्वेतः, स्थितः। तत्समीपे प्रसिद्धं दिव्यं अच्चोदं नाम सरः; तस्मात् निर्मला पुण्या अच्चोदका नदी प्रवहति। तस्या तटे दिव्यं महद् वैचित्रथं वनम्; तत्रैव मणिभद्रः गुह्यकसंघैः सहितः वसति। स बलवान् यक्षसेनापतिः गुह्यकैः परिवृतः तत्रैव वसति; पुण्या मन्दाकिनी निर्मलजलसम्पन्ना तत्र प्रवहति। महीमण्डलमध्यभागे, यत्र महोदधिः प्रविशति, कैलासस्य आग्नेये शिवनामकः पर्वतः सर्वौषधिसम्पन्नः स्थितः। तत्र सुवेलो नाम सिन्दूरमयः पर्वतः; तस्य पुरतः सूर्यप्रभा महान् पर्वतः, सुवर्णशिखरैः रक्तवर्णः, स्थितः। तस्य अधः पुण्यं दिव्यं रक्तं सरः; तस्मात् पुण्या लौहित्या नदी प्रवहति। तस्या तटे दिव्यं दुःखरहितं महद्वनं; तत्र मणिधरः यक्षः संयमी वसति। स सान्तः सुखदः सौम्यगुणैः गुह्यकैः परिवृतः; कैलासस्य वायव्ये ककुद्मान् पर्वतः औषधिभिः समृद्धः स्थितः। ककुद्मन्यां रुद्रस्य उत्पत्तिः ककुद्मिनश्च जन्म; तत्र अञ्जनः पर्वतः, त्रिककुदः त्रिशिखरसम्पन्नः पर्वतः च स्थितः। एवं स राजा तेषु दिव्यस्थलेषु रममाणः, पुण्यकथां शृण्वन्, जनार्दनस्य कृपया सर्वान् कामान् अवाप।